Interview

'Je moet beroemd zijn niet verwarren met gelukkig zijn, dat is flauwekul'

Ad Visser vindt zichzelf steeds weer opnieuw uit, zegt zijn vrouw Melanie. Tegelijk is en blijft hij Mister Toppop, nu met een nieuw boek over die goeie ouwe tijd.

Beeld Jouk Oosterhof

Zijn huis wil Ad Visser (67) best even laten zien, een voormalig koetshuis in een villawijk in 't Gooi. 'Ik voel dat je even wil kijken.' Kokospalmen in de achtertuin, grijze vloerbedekking en gedrapeerde gordijnen in de woonkamer. In de vensterbank een foto van zijn eerste achterkleinkind - al contrasteert dat woord nogal met zijn strakke lapjesspijkerbroek. Op tafel, liggen naast elkaar uitgestald, drie exemplaren van zijn boek Strange Days dat net is verschenen.'

Muzikale avonturen uit de 60's en 70's' luidt de ondertitel en hoewel Visser erin schrijft een ontzettende hekel te hebben aan mensen die honderd keer hetzelfde verhaal vertellen, bevat het best wat anekdotes die Visser-watchers kunnen kennen. Die over het seksfeest onder de Toppop-studio, bijvoorbeeld. Visser: 'Ja, inderdaad, dat ging zoals ik het beschreven heb. We zaten in een studio bij het Leidseplein. Ze moeten hebben gedacht bij de Avro: dat popschorriemorrie, laten we dat op afstand houden, die stoppen we lekker in Amsterdam. En wat kwam dat goed uit, zeg. Onder die studio zat een kelder en die was op een dag verhuurd. Een feestje van een seksblad met de charmante naam Tuk, geloof ik.

Daar liepen allerlei dames rond, slechts gekleed in een open hangende bontjas, en als je hen op de schouders tikte, dan kon ter plaatse het seksfeest beginnen. In de studio werd het steeds leger. Mensen van de crew verdwenen, alle artiesten waren ineens weg. We snapten er niets van. Tot opeens een van de Beach Boys naar boven kwam. Die zegt: 'Ongelooflijk, mensen, wat een programma, free drugs in the street, free sex in the show.' Amsterdam werd in die tijd the magic city genoemd, hè, dat werd meteen onderstreept. Het ging als een lopend vuurtje onder artiesten: Toppop in The Netherlands, dat is iets waar je moet wezen, hoor. We hebben iedereen in het programma gehad: Michael Jackson, David Bowie, Elton John. Niet alleen daardoor, hoor. Had je in Nederland succes met je song, dan was de kans groot dat die in de rest van Europa ook aansloeg. Dat werkte allemaal in ons voordeel.

Toch raar, in het begin stond onze regisseur Rien van Wijk nog te bellen van: 'Excuse me, this is Reen ven Week from The Netherlands, and you are number 19 in the Toppop 20.' Ha, weet je wel, zo ging dat toen.'

Ad Visser vertelt het verhaal in een café in Laren, waar we naar de rondleiding door zijn huis in zijn Mercedes heen zijn gereden. Thuis wordt hij maar 'afgeleid door de telefoon'. Met 'Doe maar zo'n grote' bestelt hij zijn cappuccino bij de serveerster, nadat hij enkele blonde kennissen heeft begroet. 'Leuk, Ad, ik ben erbij, je boekpresentatie' - Visser is hier in zijn element. Hij heeft alle tijd, zegt hij. 'Het leven is het leven. We hoeven nergens heen.'

In Strange Days, zegt hij, gaat het om 'de sfeer, hoe we dachten met z'n allen. En hoe dacht de persoon die het boek heeft geschreven? Nu stap ik even uit mezelf, zoals je merkt. Het gaat er niet om wat het bizarste verhaal is uit het boek, het gaat erom dat we in een totaal andere tijd leefden toen. Alles kon. Iedereen was veel toleranter op alle gebieden, ten opzichte van de medemens, op het gebied van religie, van seksualiteit. Nu wordt dat allemaal tenietgedaan, ook vanuit de politiek. Dat is heel dom. Je hebt gemiddeld tachtig jaar te leven voordat die computer in je hoofd gaat wapperen. Waarom zouden we het in die tachtig jaar zo ingewikkeld maken met elkaar? Geef een ander de ruimte. Gebeurt niet meer. Mensen die die tijd niet hebben meegemaakt, de sixties en de seventies, kunnen in dit boek lezen van: hee, toen ging het zo. Dat vind ik leuk, die totaliteit.'

CV Ad Visser

1947 Geboren in Amsterdam.

Opleiding

1959 - 1965 HBS Amsterdam.

1970 Eenjarige opleiding marketing.

Carrière (selectie)

1967 Album Iek, I am a freak met popformatie Adjéèf the Poet, His Girl(s), His Friend(s) & The rest Of The World(s).

1968 - 1972 Manager bij platenmaatschappij Polygram voor o.m. het label Island Records.

1968 - 1980 Radioprogramma Superclean Dreammachine bij de AVRO.

1970 - 1985 Presentator Toppop bij de AVRO.

1982 Multimediaproject Sobriëtas, sciencefictionroman en cd met synthesizermuziek.

1987 CD Hi-Tec heroes.

1995 CD Brainses-sions.

1997 CD Brainses-sions vol. 2.

1999 CD Kamasutra Experience.

2003 Nederlands-talige cd Heftige verhalen uit een overspannen samenleving

2007 Theatershow Fuck The Seventies.

2012 Presentatie Echte meisjes op zoek naar zichzelf.

2015 Strange Days, muzikale avonturen in de 60's en 70's (uitg. Marmer) is net verschenen.

U hebt niks met nostalgie, hebt vaak in interviews gezegd.

'Ja, dat klopt.'

Vanwaar dan toch dit nostalgische boek?

'Nou, dat is toch logisch. Als je het je hele leven niet doet, is het toch leuk om het één keer wel te doen? Daar verandert je statement niet door.'

Ad Visser blikte vaker terug op de jaren dat hij Toppop presenteerde (1970 - 1985). In zijn theatershow Fuck the Seventies en met het programma Toppop, the golden years dat in 2008 en 2009 werd uitgezonden. 'Ad weet zichzelf steeds weer opnieuw uit te vinden', zegt zijn vrouw Melanie (72). Hij was labelmanager bij platenmaatschappijen, presenteerde jaren zijn radioshow Superclean Dreammachine. In de jaren tachtig en negentig maakte hij cd's als Sobrietas, Brainsessions en The Kamasutra Experience met synthesizermuziek die het brein kalmeert. Hij deed mee aan Big Brother Vips, presenteerde andere tv-programma's en maakte een plaat als singer-songwriter.

Tegelijk blijft hij eeuwig Mister Toppop. Op de binnenflap van Strange Days staan negentien foto's van hem in evenveel pakken uit die tijd: wijde pijpen, brede revers, plateauzolen eronder. Ze zitten nog steeds als gegoten, constateert hij tevreden - de garnalenkroket die hij als lunch eet, bestelt hij zonder brood. 'Het is toch hartstikke leuk om ze weer aan te trekken? Je moet geen mediaclown worden, maar als je het met humor aanpakt, kan het allemaal.'

Nog altijd Toppop, stoort dat?

'Welnee, het zit me niet in de weg, joh. Het was leuk, dus als mensen erover willen praten: ga je gang, ik heb er geen last van, ik vind het prima, allemaal.'

Er was een tijd dat u in interviews zei: ik wil het er niet over hebben.

'Soms had men niet eens kennis van wat ik nog méér heb gedaan. Dan wilde de interviewer het alleen maar over dat programma hebben om je in een bepaald plaatje, een vorm te drukken. Geluk ermee, maar ik ben niet dat plaatje.

'Het is geen Toppop-boek. Het is ook niet een boek met: 'In maart 1969 kwam Jan de studio binnen en hij stemde zijn gitaar.'' Dat is boekhouding. Ook leuk maar ik ben niet van de boekhouding. Het is feelgood, het is een talk. Ik weet niet of het je is opgevallen, maar ik schrijf alles in talks. Alsof ik het vertel.'

Ad Visser groeide op als enig kind van oudere ouders - moeder 42, vader 47 toen hij werd geboren- in een bovenhuis aan het Vondelpark. Toen ze in 1957 een televisie kregen, schrijft hij in Strange Days, was hij diep onder de indruk. Hij had al een goochelshow op zijn 9de, trad als jochie op met een poppentheater. Niet veel later trad hij op met een band.

Beeld Jouk Oosterhof

U wilde al jong het podium op, beroemd worden.

'Nee, ben je gek. Daar heeft het helemaal niets mee te maken.'

Waarmee wel?

'Ik ben een story teller. Er staat een boom ergens op een vlakte in Afrika, daar zie je een man een verhaal vertellen, een hele kring luisteraars eromheen. Dat beeld, dat is het. Zo worden fantasieën verteld, zo worden mensen geïnspireerd.'

Je hoort het vaak, tegenwoordig: 'Ik ben een story teller'.

'Ja, daar heb ik geen moer mee te maken. Geen moer. Bij mij begon het al bij die poppenkast.'

Na Toppop, eind jaren tachtig, noemde u zichzelf multimediaperformer, nu singer-songwriter.

'Ho, maar ik gebruikte die woorden al voordat ze in de mode kwamen. Ik liep steeds vooruit.'

U hebt een tijdje marketing gestudeerd. Doet u dat, zichzelf marketen?

'Totale bullshit. Dat hoor je tegenwoordig hè, mensen die zichzelf een product noemen, of nee, erger: een merk. Dan ben je toch niet goed bij je hoofd, man. Ik ben een mens, geen merk.'

Achterin zijn boek heeft Ad Visser 'The Happy Life Generator' opgenomen, een soort handleiding voor een gelukkig leven. Daarin beschrijft hij zijn 'systeem'.

U schrijft: 'Ik constateerde dat ik een constante stroom bezit van ideeën...'

'Ja, dat gaat dag en nacht door.'

'De realisatie ervan genereert een groot geluksgevoel...'

'Dat is leuk, ja.'

'99 procent van de ideeën wordt aangeleverd door mijn intuitie. De kwaliteit van de intuïtie is constant, stabiel en betrouwbaar, vandaar de hoge successcore.'

'Correct, dat voel ik dus. En dan heb ik het alleen over mezelf.'

En dan schrijft u: 'Ik heb alles vervolgens zorgvuldig uitgevoerd.'

'Ja, ik mag van geluk spreken.'

Zijn er ook wel eens dingen mislukt?

'Wat is een mislukking? Ik bedoel: je hebt een schaal in je handen, je laat hem vallen en dan is-ie stuk? Ik zou er hard om moeten lachen. Die schaal is figuurlijk, hè. Een project kan een succes worden of niet, ik vind dat niet zo interessant. Wat interessant is, is dat je zoveel mogelijk over jezelf te weten komt, dat je jezelf niet blokkeert. Dat je ontdekt waar je gelukkig van wordt. Allemaal binnen de marges, hè, want ik wil niet de indruk wekken dat ik een tjakka-methode heb om gelukkig te worden. Voor 99,9 procent heb je het niet zelf in de hand. Zaten wij niet hier in het café, maar in Aleppo te praten, dan hadden we wel even iets anders aan ons hoofd.'

Iets later: 'Binnen jouw lezersgroep, Volkskrant-lezers, NRC-lezers, zijn er denk ik een heleboel die tegen de ontkenning aan zitten van alles wat niet logisch verklaarbaar is. De ratio is heilig. Dat is natuurlijk om te gieren van het lachen, want wat vandaag waar lijkt, is morgen een schijngegeven. Ik zal je voorbeeld geven: Louis XIV had last van depressies. Nou, die haalt daar een arts bij, de top van de medische wetenschap. En die kwam met het volgende recept: de koning moest elke morgen vijf minuten lang de lucht van verbrande vrouwenpantoffels opsnuiven. Echt gebeurd, hoor, toen was dat de wetenschap. Aangeleerde logica, daar zit de wereld vol mee.

'Ander voorbeeld: ik begin een song te schrijven. Dan kun je zeggen: een song, dat is 3 minuut 32, drie coupletten en een refrein. Maar dan is het format alweer dichtgetimmerd in je hoofd. Nee, ik schrijf elf coupletten, 110 coupletten, het gaat maar door, ik word steeds nieuwsgieriger naar wat deze song mij te vertellen heeft. De Parade van de Hemelse Tragedie is dat geworden, een song van 1050 coupletten die meer dan acht uur duurt. Kijk, zulke dingen vind ik boeiend. Ik volg gewoon het spoor. De logica is een fantastisch vehikel, maar het kan je ontzettend in de weg zitten. Omdat je dingen gaat doen omdat ze zo horen, en niet omdat je er gelukkig van wordt.'

Beeld Jouk Oosterhof

Hebt u altijd dingen kunnen doen in het leven waar je gelukkig van wordt? Een vrije geest, los van wat hoort of moet?

'Heb je mij ergens horen zeggen dat het losstaat van de realiteit? Daar moet je terdege rekening mee houden, en als je het zelf niet doet, gooit het leven wel roet in het eten. Maar ik ben wel blij met hoe het tot nu gegaan is, ja. Dan zijn er mensen die in de schaduw zitten en die zeggen: jij zit lekker in de zon. Ja, als de zon toevallig schijnt, neem me niet kwalijk dat ik erin zit.

'Ik heb natuurlijk ook ontzettend geluk gehad dat ik Melanie ben tegengekomen. Het lijkt me bijzonder ingewikkeld als je een vrouw moet gaan zoeken. Potverdorie, dat wordt een gemieter. Je moet niet zoeken, je moet vinden.'

Ad Visser en zijn vrouw zijn 46 jaar bij elkaar. Zij ontwierp en maakte ruim duizend tv- en podiumoutfits voor hem sinds de jaren zeventig. Ze ontmoetten elkaar bij de opening van een galerie in Amsterdam; een vriend deed het woord, omdat Ad Visser in die periode had besloten te zwijgen. Nog steeds bevlogen: 'Ja, hoe is het mogelijk dat de mens zo ongelooflijk subliem is ontworpen en tegelijk is uitgerust met zo'n ontzettend zwak communicatiesysteem? Want het werkt serieel, terwijl je parallel kunt denken. Dus je gaat praten: onderwerp, gezegde, bijvoeglijke bepaling, en pas aan het eind van die lange zin wordt een beetje duidelijk wat je bedoelt. En dan nog is het een heel slechte abstractie. Want als ik 'zomerochtend' zeg, denk jij aan een heel andere zomerochtend dan ik. En slechter systeem kun je niet bedenken. Ja, mime, misschien. Dus ik dacht: ik ga niet meer praten. Ik heb het tenminste twee jaar geprobeerd.'

Melanie, vijf jaar ouder, had bij hun ontmoeting al een dochter van 9. 'Dat vond ik fantastisch, maar ik heb me nooit als haar vader opgesteld. Ze had al een vader. Ik was Ad.'

Melanie en u hebben samen geen kinderen gekregen. Was dat een bewuste keus?

'Dat is zo gelopen. En ik was niet de motor om dat met alle geweld te willen.'

Vond u het jammer?

'Wel kinderen was goed geweest, niet was ook goed, ik vond het allemaal prima. En als ik zeg dat ik het allemaal prima vond, dan is dat geen onverschilligheid. Het is precies het tegenovergestelde van onverschilligheid. Het is respect naar het leven toe om te accepteren hoe de dingen gaan.'

Melanie's dochter heeft kinderen, een kleinkind zelfs al. Voelt u zich grootvader?

'Ja, dat is dan een woord hè, kleinkinderen heet het dan. Ik beschouw het allemaal als mensen. Die etiketten spelen bij mij niet.

'Ik vind het ontzettend leuk, die kinderen. Hoe ze reageren, hoe ze de wereld zien, daar kun je zo veel van leren, zelfs als je zoals ik zelf al de bereidheid hebt om je zo min mogelijk te laten programmeren door alle onzin om je heen. Zij kunnen dat nog veel beter. Vrijer, opener.'

Melanie zegt: Ad spreekt het niet zo uit, maar hij vindt het niet leuk om ouder te worden.

'Ouder worden vind ik interessant. Aftakelen lijkt me vreselijk.'

Beeld Jouk Oosterhof

Voelt u zich 67?

'Nee, ik voel me mijn hele leven al ongeveer 7. Maar dan wel steeds met de kennis van nu.'

U hebt nu dit boek, toert langs theaters als singer-songwriter. Geen zin om het rustiger aan te doen?

'Are you serious? Of moet je verpleegd worden?'

Het zou toch kunnen? Een huisje in Zuid-Frankrijk?

'O, ik heb vrij veel kennissen die dat doen. Ze kopen een huis op een mooie plek, er moet wel veel gebeuren, op de plaats van het zwembad moet de bibliotheek komen en op de plaats van de bibliotheek het zwembad; ze gaan aan de slag. En om een uur of vijf mag er een flesje wijn open. Het huis is af, de tuin moet gedaan. Inmiddels mag de fles wijn om twee uur open, want de tuin is minder werk dan het huis. Is de tuin ook af, dan gaat de fles om elf uur open. Zo gaat dat dag aan dag. Geweldig. Niet voor mij.'

In 2012 presenteerde u Echte meisjes op zoek naar zichzelf, een realityprogramma in Nepal.

'Ja, in het buitenland heet het Reality babes searching for Nirvana, geweldig, is het niet?'

Die meiden hebben zo'n totaal andere kijk op het leven, dat is nou weer die blik van een kind. Zegt er één na negen uur vliegen: zijn we nu in Napels? Nepal, Napels, snap je, dat lijkt ook op elkaar. Een ander, middenin de Himalaya: 'Ah, Ad, wanneer gaan we nou naar het strand?' Ik vertel het omdat het zo komisch is, niet omdat ik ze weg wil zetten. Want ze hadden wel degelijk een open blik, naar het land, naar de religie. Maar dat komt er niet uit in zo'n programma. Omdat de makers dat niet in het format vinden passen. Dus dat wordt weggelaten.'

Zei u daar iets van?

'Jawel, en dan zeggen ze: we gaan er wat mee doen. Maar in de praktijk gebeurt dat helemaal niet.'

Zou u het weer doen?

'Heel nuchter: het was een fantastische reis, het was fantastisch georganiseerd, ik ben op meesterlijke plekken geweest. We stonden onder een joekel van een maan op een slingerende hangbrug boven een rauschende river een uur te wachten tot de crew aan de overkant klaar voor opname was. Hoe mooi wil je het hebben in je leven?'

U hebt ook in Big Brother Vips gezeten en in Celebrity Poker.

'Vond ik ook heel interessant. Die laatste heb ik ook gewonnen, trouwens.'

Rien van Wijk, regisseur uit de Toppop-tijd, zegt: Ad is niet van de buis af te slaan. Daar helpt geen verdelgingsmiddel tegen.

'Leuk. Geestig.'

Vindt u het belangrijk op om tv te blijven?

'Helemaal niet. Dat interesseert me geen reet. Ik doe zulke dingen omdat er iets in zit wat me boeit. Er zijn mensen die van pokeren leven, daarom vond ik het interessant om me dat spel eigen te maken.'

Pokeren kan ook thuis.

'Kijk, wat er nu gebeurt in het gesprek is dat ik een fascinatie uitleg voor een programma dat in jouw ogen niet direct bij mij past. Nu is het net alsof ik me vastklem aan het medium en maar constant in beeld wil zijn. Nee, dat wil ik helemaal niet. Maar ik heb een drive, ik wil dingen creëren.'

Iets later: 'Ik denk dat iedereen die op een podium klimt een narcistische component heeft. Of je nou in een circus door een hoepel springt of een boek schrijft, het is altijd dat kind dat door de kamer rent en roept: kijk dan, ik ben hier. Een bevestiging dat je bestaat. Maar je moet beroemd zijn niet verwarren met gelukkig zijn, want dat is flauwekul.'

Als singer-songwriter bent u niet erg bekend. Terwijl: u doet nu een programma in het theater, Songhunters, met Jim de Groot en JP den Tex.

'Ja. Een kleine tournee, het moet niet in werk ontaarden. Tegenwoordig werkt het zo: als je 1 minuut 25 in De Wereld Draait Door kunt spelen, weet iedereen het. En als dat toevallig niet het geval is, dan zitten er 52 mensen in de zaal. Maar ik kan je zeggen: met Sobriëtas heeft de heer A. Visser uit 't Gooi voor 22 duizend man in de arena van Verona gestaan en ik heb liever 52 mensen in de zaal dan 22 duizend. Want met die 52 kun je communiceren.'

Van een paar miljoen kijkers naar Toppop naar 52 nu.

'Ja, dat klinkt lekker voor je verhaal, hè? Maar het is totaal irrelevant.'

Ik noemde het eigenlijk omdat u op uw website schrijft: 'Ad Visser presenteerde wekelijks van 1970 t/m 1985 Avro's Toppop. Hij stond vele jaren nummer 1 in de populariteits-polls. Kijkdichtheid regelmatig 4 á 5 miljoen kijkers.'

'Dat zijn de feiten! Daar wordt me om gevraagd. Als de helft fout op Wikipedia staat, nou, dan zet ik ze op een rijtje. Geluk ermee, zelf vind ik de feiten het minst belangrijk. Als we één keer bij De Wereld Draait Door zouden zitten, zitten er meteen 520 mensen in de zaal. Dat is toch komisch? Ik vind dat niet frustrerend, ik vind dat de humor van het bestaan.'

Het theaterprogramma Songhunters, met Jim de Groot en JP den Tex, is t/m 7 maart te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden