Je kunt veel van Downsizing zeggen, maar niet dat je er snel over bent uitgepraat

Met zijn onbeholpen held schetst Payne een kritisch portret van de Amerikaan. Downsizing is allesbehalve perfect, maar de zwakheden verlenen de film ook zijn charme.

Downsizing

Een halfgevulde vuilniszak wordt het podium opgedragen. 'Hierin', zegt de Noorse wetenschapper tegen zijn publiek, 'zit al het niet-afbreekbare afval dat 36 mensen in vier jaar tijd hebben geproduceerd.'

Opwinding in de zaal, die verder toeneemt wanneer de betreffende 36 mensen worden binnengereden. Ze staan met zijn allen op een trolley. Het is de wetenschap gelukt om de mens te verkleinen, en deze proefkonijnen vormden vier jaar lang in het diepste geheim de eerste minikolonie. Ze zien er gezond en blij uit en piepklein: de langsten meten 13 centimeter.

Downsizing begint uiterst veelbelovend. In het eerste half uur schetst regisseur Alexander Payne voortvarend een hoopvolle toekomst. Wanneer mensen zich kunnen laten verkleinen, biedt dat op grote en kleine schaal voordelen. Het is duurzaam, maar ook goed voor de eigen portemonnee, vanwege de minimale kosten voor levensonderhoud.

Paul Safranek (Matt Damon), een ergotherapeut die een druilerig bestaan leidt in Omaha, ziet zo'n verkleining wel zitten. Hij weet zijn vrouw over te halen en meldt zich bij Leisureland, een van de kolonies die in Amerika voor kleine mensen zijn ingericht. Een beschermde, artificiële omgeving waar de gewone man zich kan laven aan luxe. Eerst moet Safranek krimpen, een procedure die voor de sterkste scènes van de film zorgt. Vooral het beeld van vers gekrompen mensjes die, naakt op een enorm bed, met een soort taartschep voorzichtig worden overgeheveld, is fantastisch.

Downsizing is de duurste film die Payne ooit heeft gemaakt, vol special effects en fraai vormgegeven sets. Toch blijft ook dit een typische Payne-film, met een doodnormale, sukkelige en kortzichtige held. Net als de sneue wijnproever uit Sideways (2004), de tobbende erfgenaam in The Descendants (2011) en de onbeduidende zoon in Nebraska (2013) worstelt Safranek voornamelijk met zichzelf. Eenmaal verkleind blijft het zoeken naar zingeving.

Downsizing

Drama

Regie

Alexander Payne

Met

Matt Damon, Kristen Wiig, Hong Chau, Christoph Waltz, Udo Kier.

135 min., in 76 zalen.

Wie iets spectaculairders verwachtte, komt bedrogen uit. Vooral in het tweede deel van de film komen Payne en co-scenarist Jim Taylor op bekend terrein. Nieuwe kennissen als zijn lawaaiige, succesvolle bovenbuurman (Christoph Waltz, vrolijk schmierend) en de gehandicapte Vietnamese vluchteling Ngoc Lan (Hong Chau) bezorgen het ego van Safranek flinke knauwen.

Downsizing is allesbehalve perfect. Het is gemakkelijk aan te wijzen waar Payne de plank misslaat, van de ongemakkelijke romantiek tussen Safranek en Ngoc Lan tot de interessante vragen die bij bosjes worden opgeworpen, maar zelden een vervolg krijgen. Tegelijk verlenen die zwakheden de film ook zijn charme. Met Safraneks onbeholpenheid, bewust tenenkrommend, schetst Payne ook een kritisch portret van de gemiddelde Amerikaan. De vele losse eindjes maken het drama weliswaar onevenwichtig, maar ook rijk aan ideeën. Je kunt veel van Downsizing zeggen, maar niet dat je er snel over bent uitgepraat.

Meer over Downsizing

Matt Damon is helemaal op zijn plek als tot miniatuurmens gekrompen burgerman
Hollywoods ideale filmster Matt Damon ( 47 ) beleefde een zonderling filmjaar, zonder blockbusterhits en met wat #MeToo-ophef. Maar hij is op z'n plek als tot miniatuurmens gekrompen burgerman in Alexander Payne's ecologische sciencefictionkomedie Downsizing. Lees hier waarom Matt Damon denkt te zijn gecast voor de film.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden