‘Je kunt echt schrijven! Ja, pap, ik kan echt schrijven’

Illustrator van populaire kinderboeken Annet Schaap debuteerde vorig jaar met een eigen boek, het door recensenten bejubelde Lampje. Het wordt vandaag voor de tweede keer bekroond, nu met de Woutertje Pieterse Prijs.

Lampje boekcover Beeld RV

‘Wat zeur je, mens, je hebt alles al.’ Er zijn er genoeg die het tegen de succesvolle illustrator Annet Schaap (1965) gezegd hebben. En ogenschijnlijk is het ook zo.

De Utrechtse kunstenares heeft een atelier op fietsafstand van haar huis: een oud spoorwegkantoor, omgebouwd tot broedplaats. Muren vol ingelijst eigen werk, een warme radiator met schapenvel ervoor. Op een houten bureau staan kroontjespen en inkt klaar, erboven hangt een uitgeknipt kartonnetje, met in turquoise pastelkrijt de tekst ‘TRUST YOURSELF’.

Hier werkt ze elke dag, met stevige wandelingen tussendoor. Dankzij de vruchtbare samenwerking met drie bestsellerauteurs (Jacques Vriens, Francine Oomen en Janneke Schotveld) heeft ze daar twintig jaar lang goed van kunnen leven ook. Wat wil je nog meer?

Illustratie van Annet Schaap - Oom en Tante Beeld RV - Annet Schaap

Annette Dorothea Schaap is de oudste van twee dochters uit het gezin van vader Dick, jeugdwerker van de Hervormd-Gereformeerde Jeugdbond in Bilthoven en moeder Marijke, lerares. ‘Er mocht veel, we lazen álles. Maar wilde ik iets bijzonders, dan was het: wat dénk je wel? Zeker als meisje.’

Haar lievelingsboeken zijn bepaald niet van het soort dat ze later gaat illustreren. Wim (1976) van Wim Hofman bijvoorbeeld, een wat grimmig boek over een jongen die wegloopt van huis. Dat wil ze ook, en ze koopt een dagboek en een kroontjespen en begint te tekenen en te schrijven.

Ze studeert af op de kunstacademie met een getekend én geschreven nachtmerrieachtig kinderboek over een logeerpartij bij een enge oom en tante in een griezelig groot huis. De prachtige, donkere pentekeningen, ingekleurd met gewassen inkt, staan onder handbereik in haar atelier. Die passen zeker niet bij Superjuffie of Het achtste groepie tegen het soepie. Uitgevers die de cum laude afgestudeerde tekenares graag willen ontmoeten, schrikken zich rot. ‘Ik ben maar wat vrolijkers gaan maken.’

Dat gaat lange tijd goed. ‘Ik had geleerd dat je je eigen boterham moet verdienen, dus dat deed ik. Maar op een gegeven moment leek alles uit mijn handen te glippen. Series stopten, de kinderboekenmarkt zakte in, grote boekwinkels sloten. Ik pakte alles aan. Op een dag zat ik voor een museum middeleeuwse wandplaten te maken, die drie keer overmoesten omdat er een schaaltje, potje of sandaaltje niet klopte. Ik kon niet meer.’

Van het geld dat ze verdiend heeft, gaat ze een paar keer naar Amerika. Ze wordt verliefd, eerst op de ruimte en de vrijheid. Dan op Tom, de ruige Canadees-met-motorfiets die ze er ontmoet. Als ze vlak voor haar 44ste toch nog moeder wordt, reist ze met man en zoon nog een hele tijd door. In de camper staat haar bureautje.

Ze mag het christelijke van haar ouders achter zich gelaten hebben, in goddelijke inspiratie gelooft ze nog steeds. Langs de kust van Lake Michigan ziet ze een vuurtoren en hoort ze in haar hoofd een stemmetje: ‘Daar ga jij een boek over schrijven.’

Illustratie van Annet Schaap - Late Middeleeuwen Beeld RV - Annet Schaap

Dat mondt uit in het sprookjesachtige Lampje, over een vuurtorenwachtersdochter die een scheepsramp veroorzaakt en voor straf moet gaan werken in een oud landhuis waar een monster woont. Het monster blijkt een jongen met een vissenstaart, die, om zijn hardvochtige vader een plezier te doen, vreselijk zijn best doet om toch te leren lopen. In tegenstelling tot De kleine zeemeermin keert deze opvolger van het tragische sprookje van Andersen ten goede: de vissenjongen vindt zijn geluk in zee.

En de schrijfster haar stem. Het leven van Annet Schaap is totaal veranderd. Ze krijgt lovende besprekingen, wordt bedolven onder uitnodigingen, ontvangt fan-brieven van kinderen en van moeders. Dat Lampje het zo goed doet bij kinderen is nog wel de grootste verrassing. ‘Ik was me zó bewust van hoe je kinderboeken verkoopt; met die al die knellende regels heb ik nu juist een keer geen rekening gehouden.’

Illustratie van Annet Schaap - Martha Beeld RV - Annet Schaap

Maar een van de mooiste reacties was die van haar vader, nu 81. Ze had gedacht dat die zou schrikken van de overduidelijke symboliek. Dat hij weer eens zou zeggen: ‘Ach, schat, zo erg waren wij toch niet?’ Maar hij zegt: ‘O, wat mooi. Je kan echt schrijven.’ ‘Ja, pap’, zegt Schaap, zacht in de stille schemering van haar studio, ‘ik kan echt schrijven.’

Lampje, uitgegeven bij Querido en won eerder al de tweejaarlijkse Nienke van Hichtumprijs voor debutanten. De Woutertje Pieterse Prijs werd vanmiddag / gistermiddag voor de 31ste keer uitgereikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden