Je eigen ding doen, man

Hans Bouman

In zijn nieuwe roman Drop City (Verloren nachten) keert Boyle terug naar Boynton en omgeving en ook nu staan de romanfiguren op gespannen voet met de werkelijkheid. Het boek begint in het milde klimaat van noordelijk Californië, het jaar is 1970, de Summer of Love ligt nog vers in het geheugen, het hippiedom is nog vitaal. Zestig hippies vormen een commune waarin het leven wordt geleefd zoals het bedoeld is. Drop City bestaat uit de ranch en het land dat oprichter Norm Sender heeft geërfd van zijn ouders.

Tot de jeugdige idealisten die daar een nieuw, beter, niet burgerlijk en anti-materialistisch bestaan willen leiden, behoren ook Paulette Regina Starr - in haar nieuwe leven eenvoudigweg Star geheten - en haar jeugdvriendje Ronnie Sommers, voortaan bekend onder de naam Pan. Tegen de tijd dat ze Drop City bereiken, is het goed mis tussen de twee, niet in de laatste plaats doordat Pan er bij Star op heeft aangedrongen naar bed te gaan met een passant die hen aan drugs kan helpen. In de commune gaat het stel dan ook al snel uit elkaar en krijgt Star een verhouding met de arbeidzame, boomhutten bouwende Marco. Die is op de vlucht voor de overheid, omdat hij zich aan de dienstplicht heeft onttrokken.

Na verloop van tijd wordt duidelijk dat Drop City misschien toch een minder hemels alternatief is dan het aanvankelijk leek. Het uitgangspunt van de commune is dat niemand wordt geweigerd, iets dat onvermijdelijk profiteurs aantrekt. Wanneer een groepje nieuwkomers een meisje van 14 verkracht, is dat een teken aan de wand. De vrouwelijke communeleden gaan zich afvragen of het principe van vrije liefde voor hen wel even voordelig uitpakt als voor hun mannelijke kameraden.

En zo verschijnen er meer wolkjes aan de hemel van vrijheid, blijheid en broederschap. Er zijn bijvoorbeeld maar twee toiletten op de ranch, en door de toeloop van hippies en weekendtoeristen zijn die verstopt geraakt. Het gevolg is dat op een gegeven moment achter elke boom uitwerpselen liggen. Er zal een nieuw rioleringssysteem moeten worden aangelegd, maar door wie? De gemiddelde inwoner van Drop City voelt zich meer aangetrokken tot geestverruimende middelen, Jefferson Airplane, body painting en vrije liefde dan tot het graven van latrines.

Boyd wisselt zijn beschrijvingen van de Californische commune af met passages die in Alaska spelen. Daar woont pelsjager Sess, met zijn nieuwe bruid Pamela, een zeldzaamheid haast: 70 procent van de Alaskaanse mannen is vrijgezel. Zij heeft - met een knipoog naar Boyds verhaal 'Termination Dust' - een advertentie geplaatst dat ze op zoek was naar een leven in de wildernis van Alaksa en een kerel die haar kan onderhouden. Pamela gelooft dat de traditionele westerse maatschappij op instorten staat en dat een mens er goed aan doet te streven naar een zelfvoorzienend bestaan. Dat vindt ze bij Sess. Hij heeft een blokhut aan de Thirtymile River en weet hoe hij de arctische winters, met temperaturen van min veertig, moet overleven. Zijn grootste vijand is niet de natuur, maar Joe Bosky, die ooit prooien uit zijn vallen heeft gestolen.

Een auto-ongeluk, waarbij oprichter Norm is betrokken, leidt het einde in van Drop City. Doordat de getergde autoriteiten op het punt staan de commune met bulldozers te ontruimen, besluit de idealist Norm Drop City Noord te gaan vestigen. Hij heeft immers van een oom een blokhut geërfd in Alaska. Aan de Thirtymile River, om precies te zijn. 'Je kunt er als Daniel Boone leven, als de oorspronkelijke hippies, als onze overgrootvaders en overgrootmoeders - van het land man, je eigen ding doen, zonder je te verontschuldigen.'

Dus stapt de hippiegemeenschap in een oude schoolbus - ja, ook zelf leggen ze het verband met Ken Kesey and his Merry Pranksters en hun bus Further - en trekt noordwaarts. Ze weten de Canadese grens over te komen met de bewering dat ze de Grateful Dead zijn, op een noordelijke tournee.

Uiteraard leidt hun komst tot een botsing van culturen. Bij de vrijheidszoekers van Drop City daagt het inzicht dat een bestaan in vrijheid en 'leven van het land' meer behelst dan 'lazing on a sunny afternoon', vooral als de winter aanbreekt. De afloop van het experiment is dan ook voorspelbaar, al biedt de wijze waarop de nodige verrassingen.

Het aardige van het boek is niet dat het de zwakheden en absurditeiten van de hippie-idealen uit de jaren zestig en zeventig blootlegt. Dat is al zo vaak gedaan, en het valt dan ook in Boyd te prijzen dat hij zich heeft ingespannen van zijn hoofdpersonen geen karikaturen te maken. Vooral opmerkelijk is de wijze waarop Boyd de hippiebeweging - toch dikwijls gepresenteerd als revolutionair in de Amerikaanse of zelfs de westerse geschiedenis - in een aloude traditie plaatst. Communeleider Norm Sender gaf zelf al de voorzet, toen hij Daniel Boone noemde. De hippies waren gewoon de zoveelste generatie Amerikanen die zichzelf opnieuw probeerde uit te vinden.

De Amerikaanse literatuur is rijk aan boeken die het ongecorrumpeerde leven in de wildernis bezingen, van The Last of the Mohicans via Huckleberry Finn tot One Flew over the Cuckoo's Nest. Het verschil tussen deze boeken en Drop City (en bijvoorbeeld ook een roman als The Mosquito Coast van Paul Theroux) is dat zo'n vlucht hier geen soelaas biedt.

De hippies van Drop City zijn fans van Ken Kesey, wiens Chief Broom, de indiaan uit One Flew over the Cuckoo's Nest, uit een inrichting ontsnapt en zijn vrijheid vindt in de Canadese wouden. Bij Boyd lopen de personages ook in de ongereptheid van Alaska tegen hun eigen beperkingen op. Zijn boodschap staat dan ook haaks op een heilige Amerikaanse overtuiging; de corruptie zit hem niet in de omgeving, maar in de mens zelf.

T. Coraghesssan Boyle: Drop City.
Bloomsbury, import Penguin Benelux; 464 pagina's; ¿ 19,05.
ISBN 0 7475 6429 0.
T.C. Boyle: Verloren nachten.
Vertaald uit het Engels door Inge de Heer en Johannes Jonkers.
Anthos; 447 pagina's; ¿ 24,90.
ISBN 90 414 0685 9.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden