BESCHOUWING

Jazzplaat Kind of Blue herspeeld

Het lijkt een onzinnige klus: een jazzplaat exact naspelen en uitbrengen. Een icoon bovendien als Miles Davis' Kind of Blue. De jongens van MOPDTK deden het. Het resultaat voegt niets toe, maar intrigeert toch.

Het jazzkwartet Mostly Other People Do the Killing.Beeld geen credit

Zelden heeft een jazzband zo veel reacties gekregen op een nieuwe cd. 'Fuck you', is een van de meest voorkomende. Nog voordat het album kon worden beluisterd, werd het al verguisd. Een perversiteit zou het zijn, ingegeven door winstbejag, heiligschennis op zijn minst. De wilde New Yorkse post-avant jazzhelden van Mostly Other People Do the Killing hebben zich gestort op het meest verheven object van de jazz: Kind of Blue van Miles Davis.

De plaat uit 1959 is dé favoriet van kenners en een geliefde ingang voor mensen die niet dagelijks naar jazz luisteren. Hij is een vaste waarde in rubrieken waarin artiesten hun favoriete platen mogen noemen. Er zijn boeken vol geschreven over de opnamesessie, die zou hebben plaats gevonden 'in de hemel'. Kind of Blue is de meest vereerde en best verkochte jazzplaat ooit.

Wat hebben de mannen van MOPDTK met dit relikwie uitgevreten dat ze door een virtuele menigte bijkans worden gelyncht? Hebben ze er een ironische pastiche van gemaakt? Een flauwe dixielandversie of een krankzinnige freejazzdeconstructie?

Nee. Ze hebben de plaat noot voor noot nagespeeld.

Miles' meesterwerk kopiëren

Op Blue zijn alle solo's exact gekopieerd, inclusief articulatie, intonatiedetails en slordigheden. John Irabagon neemt zowel de partijen van altsaxofonist Cannonball Adderley als die van tenorsaxofonist John Coltrane voor zijn rekening. Drummer Kevin Shea heeft elk tikje op de bekkens van Jimmy Cobb geanalyseerd. Bassist Moppa Elliott is even onnadrukkelijk onmisbaar aanwezig als Paul Chambers, gastpianist Ron Stabinsky klinkt als de reïncarnatie van Bill Evans. Als je trompetvirtuoos Peter Evans ooit met iemand had vergeleken, dan was het zeker niet Miles Davis geweest. Evans is ongepolijst en all over the place. Hier ís hij de ingetogen Miles. Zelfs qua sound.

Nadat de band het plan had opgevat Miles' meesterwerk te kopiëren, zijn ze er drie jaar mee bezig geweest. Je kunt Blue tegelijk opzetten met het origineel en ze naadloos in elkaar laten overlopen. Je kunt er jazzkenners mee voor de gek houden. De mastering (laatste geluidsbewerking) van Blue is gedaan door Seth Foster, die ook verantwoordelijk is voor de remastering van Kind of Blue. Alleen de hoes is geen kopie.

Blue is een razend knap project, tot in de puntjes uitgevoerd. Op het conservatorium zou je er een 10 voor krijgen. Maar wat heb je eraan? Een in China nageschilderde versie van De Zonnebloemen van Van Gogh kun je nog boven de bank hangen bij gebrek aan het origineel. Van Kind of Blue is het origineel gewoon voor iedereen beschikbaar. Voor een paar euro minder zelfs dan Blue van MOPDTK. Ook gaat de band het niet live spelen. Dat zou nog wat aan de beleving toevoegen, aangezien alleen de originele drummer Jimmy Cobb nog leeft.

Beeld geen credit
Beeld geen credit

Conceptueel kunstwerk

Als je heel goed luistert, niet met je hoofd maar met je buik, dan hoor je toch een verschil tussen origineel en kopie. De 55 jaar oude opnamen klinken menselijker, swingender en spontaner. Dat kun je niet analyseren, niet opschrijven in notenschrift, maar je voelt het. Het is ook logisch: Miles en zijn band improviseerden, ze creëerden iets ter plekke, hoe bedachtzaam er ook werd gespeeld en hoe zorgvuldig de muziek ook was voorbereid. De mannen van MOPDTK waren niet zo vrij, ze moesten met samengeknepen billen proberen iets exact na te doen.

Is Blue dan echt een waardeloze plaat? Ja. Maar daarmee is het ook een geweldige en belangrijke plaat, hét jazzalbum van de afgelopen jaren. Blue is een conceptueel kunstwerk dat zijn gelijke niet kent. Niet in de muziek en niet daarbuiten.

Hommages aan Miles Davis zijn er in overvloed, maar niemand is ooit zo ver gegaan. Saxofonist Branford Marsalis nam ooit dat andere heilige jazzmeesterwerk onder handen: A Love Supreme van John Coltrane. Maar hij nam veel meer vrijheid en speelde live op persoonlijke wijze de sterren van de hemel. Regisseur Gus Van Sant maakte een shot-voor-shot remake van Hitchcocks Psycho. Kunstenaarscollectief Superflex laste kopieën van een stalen muurstructuur van Sol LeWitt in elkaar en deelde die gratis uit. Maar bij geen van deze initiatieven was het nut zo indirect en cijferden de makers hun persoonlijkheid zo weg als bij het album van Mostly Other People Do the Killing. Klassieke muziek komt nog het dichtst in de buurt, met zijn cultuur van reproductie.

Nostalgie

Blue roept meer vragen op dan het beantwoordt, zoals spannende kunst dat kan. In hoeverre eer je een vernieuwer door die na te spelen? Hoe gevaarlijk is nostalgie? Wanneer is een eerbetoon egotripperij, wanneer is het een marketinginstrument? Waarom worden mensen hier bozer van dan van de zoveelste middelmatig gespeelde versie van All Blues of So What? Om je dit af te vragen hoef je de plaat niet te horen. Maar dat helpt wel om de grootsheid van dit project tot je te laten doordringen. Zodat je aan den lijve ondervindt wat het verschil is tussen origineel en kopie. Voor wie nog twijfelt aan de commerciële bedoelingen van MOPDTK: de volledige opbrengst van Blue gaat naar een stichting tegen wapengeweld en één voor muziekeducatie.

Je zou kunnen zeggen dat de wildebrassen van MOPDTK met Blue jazzconservatieven de wind uit de zeilen nemen. Wil je dat we onze helden eren en hun taal blijven volgen? Spelen we ze toch even steengoed en met hart en ziel letterlijk na. Klinkt toch niet zo tof, hè? Zullen we dan nu ophouden met terugblikken en weer lekker nieuwe muziek gaan maken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden