Jazzlegende Jamal brengt met nieuw album eerbetoon aan stad Marseille

Hij bruist nog altijd. Met zijn nieuwste album Marseille brengt jazzlegende Ahmad Jamal een prachtig eerbetoon aan de havenstad.

Ahmad Jamal.Beeld anp

'Vergelijk Marseille met een sandwich', zegt jazzpianist Ahmad Jamal (87) koeltjes, licht onderuitgezakt op een bank op zijn hotelsuite. Zijn houding doet denken aan die van een opgeschoten scholier, niet aan een man van hoge leeftijd. 'Een sandwich is niet alleen lekker door het brood, maar door de combinatie van ingrediënten. Bij een stad is het net zo.' Het was de optelsom van eigenschappen die hem deed vallen voor de Franse havenstad. Zozeer, dat hij zijn nieuwe album naar de stad vernoemde.

Het vijfsterrenhotel waar Jamal en zijn entourage ter promotie van het album verblijven, ligt op een heuvel en biedt een fraai uitzicht over de stad. Schuift hij de zware gordijnen opzij, dan verschijnt de stad als een levensgroot tableau vivant. In het dal ligt de oude haven. Daarboven hangt de zon, die in Marseille veel aanweziger is dan in zijn geboortestad Pittsburgh, en zo veel mooier schijnt dan in bijvoorbeeld Florida.

En toch, de kern van zijn liefde benoemen vindt de pianogrootmeester lastig. 'Het is vooral een gevoelskwestie', geeft hij toe. 'Als ik hier loop, voel ik een energie die ik op weinig andere plekken ervaar. Ik spreek geen Frans, nog altijd niet. Daardoor kan ik mijn zintuigen volledig openstellen voor wat ik om me heen zie.'

Hij is een van de laatste nog levende grootheden die de naoorlogse jazz een eigen geluid gaf. Waar collega-muzikanten uit zijn beginjaren in hoog tempo veel noten speelden, bleef Jamal a-modieus spaarzaam in de contactmomenten met zijn instrument. Door zelf geregeld niet te spelen laat de pianist (nog altijd) ruimte voor zijn medemuzikanten. In zijn spel wisselen die stiltes zich af met subtiel groovende riedeltjes en eigenzinnige orkestrale toonstapelingen.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

Ahmad Jamal tijdens zijn optreden op het North Sea Jazz Festival.Beeld anp

Aanvankelijk maakte Jamals eigenwijze stijl hem omstreden in jazzland. Door de ruimte die hij liet, lag zijn muziek makkelijker in het gehoor dan de gemiddelde jazzplaat. De live concertregistratie Ahmad Jamal at the Pershing, naar het gelijknamige hotel in Chicago waar zijn trio in 1958 speelde, was een naar jazzbegrippen ongeëvenaard verkoopsucces. Meer dan honderd weken stond het album in de top charts van het gezaghebbende muziekblad Billboard. Tot wantrouwen van muziekcritici. Een jazzalbum voor het grote publiek? Dat kon nooit veel zijn. Het jazzblad DownBeat deed de muziek af als 'cocktailjazz': leuk voor op de achtergrond.

Inmiddels wordt de scepsis van toen beschouwd als een krampachtige schrikreactie. Want, ongeacht wat je van zijn stijl vond, Jamal toonde zich een vernieuwer. Hij kon daardoor rekenen op de zege van trompettist en muziekpionier Miles Davis, die zijn eigen pianisten vriendelijk beval naar Jamal te luisteren.

Het album Marseilleis in de eerste plaats een reflectie op zijn stadswandelingen en de sensatie van het opgaan in de stad die hij sinds de jaren tachtig zo vaak heeft bezocht. Om dat gevoel extra kracht bij te zetten, schreef Jamal naast de muziek ook een tekst: Je zee en al haar pracht en spijt / Je zon meedogenloos tot zij onder gaat / Je vele monumenten vervuld van mysterie / Ik kan nooit spijt hebben van het moment waarop we elkaar ontmoetten. Op het album wordt de tekst bij twee nummers gezongen. De eerste keer door de gepolijste stem van Mina Agossi, een jazzzangeres die in de buurt van Marseille opgroeide. De tweede keer door de Congolees-Franse dichter en rapper Abd al Malik.

De muziek voor Marseille schreef Jamal thuis in New England. Bij aanvang wist hij nog niet dat die over de havenstad zou gaan. Aan opnemen en touren dacht hij niet, voor zijn gevoel was hij met pensioen.

 Verrijking

In 2007 ontving Ahmad Jamal het insigne dat hem tot Chevalier de l'ordre des arts et des lettres maakte. De Franse onderscheiding is een erkenning van zijn bijdrage aan de verrijking van de Franse cultuur. Jamal kreeg hem voor de vele optredens die hij in Parijs gaf. Onder anderen componist Philip Glass (in 1995) en dichter William S. Burroughs (in 1984) gingen hem voor.

Wat hem dan toch deed besluiten on the road te gaan? 'Ik richtte me tot de Schepper en nam de tijd voor diepe reflectie.' Toen zijn uitvoerend producent Seydou Barry voor de zoveelste keer belde of hij onderhand niet was uitgekeken om thuis te zitten, voelde hij dat de tijd rijp was. Naast zijn Steinwayvleugel lagen nog wat onafgewerkte stukken. Hij speelde de melodie, greep een pen en schreef intuïtief de titel erboven: Marseille.

Ahmad Jamal, Marseille, JazzVillage/PIAS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden