Jazz met instant schoonheid

Instant Composers Pool..

Amsterdam Petje. Plastic tasje. Kopje koffie. Leren jasje. Daar zat Misha Mengelberg weer aan zijn vleugel. De 74-jarige man achter het Instant Composers Pool Orchestra (ICP) is een icoon van de Nederlandse jazz. Muzikaal architect van een speelstijl die gekenmerkt wordt door een briljante mix van gekkigheid en sluwe precisie, internationaal bewonderd. Zijn composities worden opvallend vaak door andere muzikanten gespeeld. Gisteren werd een muziekboek met zijn stukken gepresenteerd: Goeden Dagjes. Het was onderdeel van een ICP-vierdaagse, die nog tot en met zaterdag plaatsvindt, als opening van het nieuwe seizoen in het Bimhuis.

Als bandleider gedraagt Misha Mengelberg zich al lang niet meer. Soms lijkt hij mascotte van zijn eigen orkest. Ook woensdag bewoog hij zich schijnbaar onder de radar. Beetje pingelen, wat toetsen indrukken. Toen violiste Mary Oliver aangaf dat hij even niet moest spelen, ging hij onverstoorbaar door. Op het moment dat in de muziek ruimte voor hem ontstond en de bandleden zijn richting uitkeken, deed hij juist even niets.

Mengelberg hoeft niets meer te doen. Zijn orkest is af, na ruim veertig jaar. De musici zijn stuk voor stuk onvervangbaar en spelen op telepathische wijze samen. Ze kunnen als één instrument klinken, als tien individuen of een combinatie. Je kunt je nauwelijks voorstellen dat minder dan een kwart van de muziek vastligt. Wat er gebeurt: het hangt van het moment af. Dat maakt de kick extra groot.

Bij vrije improvisatie is het normaal dat je soms even moet wachten tot uit het geluidsgerommel iets moois ontstaat. Bij ICP was woensdag alles meteen mooi. Drumopperhoofd Han Bennink hoefde geen show-achtige capriolen uit te halen. Hij kon zitten, swingen en genieten. De honkige riffs die saxofonisten Michael Moore, Ab Baars en Tobias Delius inzetten, refereerden tegelijk aan vroege rhythm ‘n’ blues, eigentijdse jazz en iets wat je nog nooit gehoord had. Eén messcherpe hoge noot van Moore was er opeens. Je kon je niet voorstellen dat die er niet geweest zou zijn. Cellist Tristan Honsinger dirigeerde zwiepend met zijn strijkstok als een vrolijke mannelijke heks. Warm toegankelijke nieuwe stukken had hij geschreven, net als enkele andere bandleden. Hoe fris kan muziek zijn?

ICP wordt nog steeds beter. Elk concert, tot een niet te bevatten niveau. Speelde het hele orkest een superstrak slotakkoord, Mengelberg plaatste er precies nog een semi-mislukt nootje achteraan. Dat is perfectie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden