Review

Jauja is akelig, donker en verwarrend

Met zachte hand creëert Lisandro Alonso de subtielste vorm van magie, al snak je naar een plot met enige richting. De felgekleurde beelden geven je het gevoel van frisse lente, maar inhoudelijk is Jauja akelig, donker en verwarrend.

Viggo Mortensen in Jauja. Beeld
Viggo Mortensen in Jauja.Beeld

Lisandro Alonso kon er zelf de vinger ook niet op leggen, in een interview dat begin dit jaar werd gepubliceerd in de Volkskrant, voorafgaand aan de Nederlandse première van Jauja tijdens het Filmfestival van Rotterdam. 'Misschien weet ik over een jaar of twee, als ik nog eens kijk en nadenk, eindelijk wat voor een film ik heb gemaakt', zei hij. 'Maar nu niet.'

Die film, de vijfde van de Argentijnse regisseur, is een mysterie in de zuiverste zin van het woord. Het begint met de raadselachtige dialoog tussen de Deense legerkapitein Gunnar Dinesen (Viggo Mortensen) en dochter Ingeborg (Viilbjørk Malling Agger) op de tijdloos-kale vlakte van 19de-eeuws Patagonië. Gunnar is door de Argentijnen aangesteld om de inheemse 'kokosnoothoofden' uit de regio te verjagen, opdat er zogenaamde beschaving kan ontstaan. Dochterlief is met andere zaken bezig: ze wil een hond. Eentje die haar overal zal volgen.

De dialoog, zo uiterst spaarzaam aanwezig in Alonso's eerdere portretten van zwijgzame dwalers (zoals Los muertos en Liverpool, evenals Jauja medegeproduceerd door de Nederlandse Ilse Hughan, kleindochter van bioscooppionier Jean Desmet), is gedurende de eerste scènes van Jauja opvallend aanwezig, maar houvast bieden de woorden weinig. Dat heeft iets benauwends, zeker in combinatie met het afgebakende 4:3-beeldformaat en doet je snakken naar een plot met enige richting. Wanneer Ingeborg met een soldaat 's nachts richting horizon vlucht, neemt het mysterie niet af, maar komt Jauja wel met fabelachtig mooie, kleine stapjes van de grond.

De subtielste vorm van magie

Hoewel Jauja is geafficheerd als Alonso's eerste historische film, zijn de daaropvolgende gebeurtenissen tamelijk losgezongen van historische context. Beter gezegd: terwijl Gunnar op zoek gaat naar zijn dochter, keert de film naar binnen, alsof-ie zelf stiekem in slaap valt en begint te dromen. Met zachte hand creëert Alonso de subtielste vorm van magie: 's nachts werpt een vuurtje een hallucinante, onwerkelijk bewegende schaduw op een rotswand, overdag zingt Gunnar een Deens lied, verdwijnt met zijn paard langzaam uit beeld, terwijl het lied op de geluidsband juist aanzwelt. Even later lijkt het alsof een hond - dezelfde waarover zijn dochter fantaseerde? - hem de weg wijst, verder van de gebaande paden, de bergen in. De felgekleurde beelden (veel rood, blauw en groen) geven het gevoel van frisse lente, maar inhoudelijk is het akelig, donker en verwarrend. En die oude vrouw in een grot, is dat wellicht een toekomstige uitvoering van zijn dochter? Als de film al ergens mee valt te vergelijken, dan is het met de mythische, uit de rails lopende natuurdwalingen van de hoofdpersonages in Werner Herzogs Aguirre en Fitzcarraldo. In een gestripte, minder flamboyante variant.

Mortensen benadrukte afgelopen winter tegenover The Hollywood Reporter hoe Jauja hetzelfde bewerkstelligt als het sciencefictiondrama Interstellar, maar dan met een fractie van het budget. In die pr-technisch handige uitspraak school een kern van waarheid, al bevindt zijn film zich in een diepverstopte uithoek van de cinema, waar schoonheid enkel gevonden wordt door zij die het, net als de hoofdpersonages, niet erg vinden aan hun lot te worden overgelaten.

Jauja. Drama. Regie Lisandro Alonso. Met Viggo Mortensen, Viilbjørk Malling Agger, Ghita Nørby, Adrián Fondari, Esteban Bigliardi. 108 min., in 3 zalen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden