Japanse violist Sato (32) is verrassende nieuwe leider van Bachvereniging

De Japanse violist Shunske Sato (32) is de verrassende nieuwe artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging. Zijn spel is even intuïtief als expressief. Hij schuwt onaangename klanken niet als hij vindt dat de noten daar om vragen.

De Japanner Shunske Sato (32) wordt de nieuwe artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging. Beeld Marcel van den Bergh
De Japanner Shunske Sato (32) wordt de nieuwe artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging.Beeld Marcel van den Bergh

De Japanner Shunske Sato (32) wordt de nieuwe artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging. In juni 2018 volgt de violist Jos van Veldhoven op, die het barokensemble en -koor sinds 1983 onder zijn hoede heeft. Sato zal daarmee een van de meest prestigieuze posities in het Nederlandse muziekleven invullen. De Nederlandse Bachvereniging is bekend om haar jaarlijkse uitvoeringen van Bachs Matthäus-Passion in Naarden.

Dat het Sato is geworden, is een kleine verrassing. Met Van Veldhoven had de Bachvereniging een artistiek leider die ook dirigent was in de klassieke zin: een man of vrouw die vóór het orkest staat en met handgebaren aangeeft hoe de musici moeten spelen. Sato daarentegen zal zijn uitvoeringen staand vanaf de plek van de eerste violist leiden. Een plek die hem vertrouwd is: sinds 2013 is hij al als concertmeester aan de Bachvereniging verbonden.

Met een instrumentalist die het ensemble aanstuurt, kiest de Nederlandse Bachvereniging voor een praktijk die dichter bij die van Johann Sebastian Bach (1685-1750) staat. De grote componist uit Thüringen heeft zijn musici waarschijnlijk ook als violist of klavecinist aangevoerd - maestro's zoals we die nu kennen, waren er nog niet.

Sato leidde de Bachvereniging al verschillende keren op deze manier. Die concerten bevielen goed, wat volgens de Bachvereniging doorslaggevend was in de keuze voor de violist. Ook dat Sato relatief jong is en geliefd bij zijn medemusici, pleitte voor hem. Zijn Japanse achtergrond komt niet slecht uit voor de afzetmarkt: Japan is (mede door het zendingswerk van dirigent Masaaki Suzuki) net als Nederland gek van Bach. Dat voor een buitenlander is gekozen, is overigens niet vreemd: de klassiekemuziekwereld is net zo internationaal georiënteerd als het profvoetbal.

Een 'echte' Japanner is Sato overigens niet. Hij werd weliswaar geboren in Tokio, maar verliet Japan al vroeg. Vanaf zijn 4de woonde hij in Philadelphia in de VS, waar zijn vader promotieonderzoek deed. Daar raakte Sato, die als peuter begon met vioolspelen, in de ban van de muziek van Mozart, Bach en Beethoven.

Hij studeerde zo'n beetje overal: aan de befaamde Juilliard School of Music in New York, in Parijs en München. In Europa maakte hij kennis met de beweging van de historische uitvoeringspraktijk, die ernaar streeft met instrumenten en speelwijzen uit de tijd van de componist diens klankwereld recht te doen.

Ook een solopartij van Johannes Brahms kan hij aan, bewees hij in oktober nog in het Concert voor viool en cello tijdens de Cello Biënnale. Maar echt op zijn plaats is hij in de oude muziek. Sato, die ook nog docent barokviool aan het Conservatorium van Amsterdam is én concertmeester bij Concerto Köln, neemt veel risico's in zijn spel.

Geschokt

Wie zijn solo hoorde in de aria 'Erbarme dich' in de Matthäus-Passion, zal óf diep geraakt óf ronduit geschokt zijn geweest. Sato speelt even intuïtief als expressief en durft ook een onaangename klank te maken als de noten daar volgens hem om vragen.

'Toen ik als concertmeester bij de Nederlandse Bachvereniging begon, voelde ik me meteen thuis', laat Sato weten. 'De fantastische musici vormen een hecht team. Jos van Veldhoven heeft de Bachvereniging de afgelopen 35 jaar geprofessionaliseerd en tot een gerenommeerd ensemble gemaakt. Ik voel me bevoorrecht dat bestuur en musici het ensemble aan mij toevertrouwen.'

Sato zal elk jaar een aantal producties leiden. Daarnaast blijft de Nederlandse Bachvereniging werken met gespecialiseerde gastdirigenten. Jos van Veldhoven, die de beginselen van de historische uitvoeringspraktijk bij de Nederlandse Bachvereniging introduceerde, zegt 'trots' te zijn dat hij door zijn concertmeester wordt opgevolgd. Hij hoopte op een jonge opvolger om het ensemble naar het eeuwfeest in 2021 te loodsen. Sato was nog niet geboren toen Van Veldhoven aan zijn baan begon. Hij wordt de zesde muzikaal leider in de geschiedenis van het ensemble.

undefined

Jos van Veldhoven

In oktober maakte Jos van Veldhoven bekend dat hij aan het eind van seizoen 2017-2018 afscheid neemt van de Nederlandse Bachvereniging, waar hij dan meer dan 35 jaar in dienst is geweest als artistiek leider. Onder zijn leiding gingen de musici op historische instrumenten spelen en maakte het ensemble een metamorfose door. Van Veldhoven werd pleitbezorger voor de praktijk Bachs muziek in 'solistische' bezetting uit te voeren: geen grote koren, maar solisten (eventueel aangevuld met enkele extra zangers: 'ripiënisten') zingen de koorpartijen. Zijn grootste wapenfeit is dat hij aan de wieg stond van All of Bach, een uniek project. Op de website allofbach.nl wordt tot het 100-jarig jubileum van de Bachvereniging in 2021 iedere vrijdag een opname (in beeld en geluid) van een stuk van Bach online gezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden