recensie Theater

Jakop Ahlbom maakt van Le Bal een popculturele geschiedenisles uit een stripboek ★★☆☆☆

Het is allemaal erg letterlijk en uitleggerig: grote historische gebeurtenissen worden verpakt als Amerikaanse filmclichés.

Le Bal van Jakop Ahlbom Beeld Sanne Peper

Vooropgesteld: Le Bal van de Jakop Ahlbom is een lust voor het oog. In twee uur tijd laat de theatermaker in een stoffig danslokaal met passende kostuums, muziek en dans een eeuw wereldgeschiedenis voorbijtrekken, en vooral op het gebied van de aankleding is dat spectaculair goed gelukt. Van de veren, parels en sigarettenpijpjes uit de jaren twintig, via de armoedige jaren dertig en angstige jaren veertig, tot de petticoats van de fifties en zo door naar rockabilly en rock-’n-roll, hippies, glamrock, disco, punk en house. Elke stijl is tot in de fijnste details vertaald in dansroutines, kostuums, schoeisel en haardracht, en dat is een feest om te zien. Ahlbom en zijn spelers creëren zo fraaie, sfeerrijke beelden. Muzikaal leunt de voorstelling grotendeels op herkenning – de jaren vijftig, dat is Elvis’ Blue Suede Shoes, bij de maanlanding (1969) klinkt Bowies Space Oddity (‘Ground Control to Major Tom’). En dat brengt ons meteen bij de grote zwakte van de voorstelling: het is een popculturele geschiedenisles uit een stripboek.

Want net als Ettore Scola in zijn film Le Bal (1983), laat Ahlbom de maatschappelijke werkelijkheid binnensijpelen in het danslokaal. Dat doet hij alleen nogal onbeholpen en schematisch. Is het de jaren veertig, dan klinkt Hitler uit de speaker en marcheren de nazi-uniformen door het café. Na de oorlog wordt het moffenmeisje belaagd met pek en veren. Bij de maanlanding klinkt – uiteraard – Armstrongs beroemde uitspraak ‘One small step for man’. De communistenjacht komt vrij letterlijk voorbij, net als de Amerikaanse rassenscheiding, met een bordje ‘Whites Only’ boven de bar – intussen zijn we kennelijk ongemerkt verhuisd van Europa naar de Verenigde Staten. Als we in de jaren zestig/zeventig zijn beland en een Amerikaanse soldaat wankelend opkomt, met een Vietnamese schone in zijn armen, wordt het lachwekkend. Het is allemaal te letterlijk en te uitleggerig: grote historische gebeurtenissen verpakt als Amerikaanse filmclichés.

Alleen de eerste scènes hebben een prettige ambivalentie, omdat Ahlbom daar Tristan Tzara en Dada citeert. De acteurs, sommigen in travestie, dragen delen van collagekunstwerken op hun gezicht: een grote mond, één buitenproportioneel oog. En een speech van Winston Churchill tegen het vrouwenkiesrecht wordt zo verhaspeld dat het resulteert in een krachtig pleidooi vóór. Dat is grappig, maar blijkt ook een voorbode van een te programmatisch geheel: Ahlbom heeft wel heel nadrukkelijk een politiek-correcte voorstelling willen maken.

Zijn sympathie gaat uit naar de underdog, naar degene die uitgesloten wordt. En kijk, dat gebeurt in de geschiedenis steeds opnieuw! Dit niet zo heel verrassende inzicht wordt door Ahlbom keer op keer met zwarte viltstift onderstreept. Als we in het nu belanden, danst en feest iedereen voor zichzelf, met zijn smartphone in de hand. En zo merkt niemand op dat er opeens een paar vluchtelingen midden op de dansvloer staan, het zwemvest nog onder de arm.

Le Bal

Theater

★★☆☆☆

Door Jakop Ahlbom Company

22/3 Theater De Meervaart, Amsterdam. T/m 16/6

Le Bal van Jakop Ahlbom Beeld Sanne Peper
Le Bal van Jakop Ahlbom Beeld Sanne Peper
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.