RecensieTonio

Jacqueline Blom en Porgy Franssen overtuigen zeer als ouders van de plots overleden Tonio ★★★☆☆

De sober geënsceneerde versie van A.F.Th van der Heijdens roman kent enkele toevoegingen, maar die zijn te vrijblijvend, clichématig en kitscherig.

Porgy Franssen en Jacqueline Blom in Tonio.Beeld Ben van Duin

Het is al gebeurd. Als de twee belangrijkste spelers opkomen in deze familietragedie is de zoon al enkele dagen dood. Tonio heette hij, 21 jaar, verongelukt op de fiets in de Amsterdamse binnenstad na een avondje stappen.

Vader en moeder staan er verslagen bij in hun loshangende huiskleding, maar er wordt niet gehuild. Ze zijn al overgegaan tot de praktische kant van de zaak. Ze moeten wel. Er moet een begrafenis worden geregeld. Of toch een crematie? Tonio’s vrienden moeten worden ingelicht, rekeningen geblokkeerd, abonnementen opgezegd, een facebookpagina afgesloten.

De banaliteit van het leven komt misschien wel bij niemand ter wereld harder binnen dan bij rouwende ouders. Luttele dagen na de dood van je kind gaat de wereld alweer over tot de orde van de dag. En daar zit je dan. 

Daarover gaat Tonio van Hummelinck Stuurman Theaterbureau, een theaterbewerking van de gelijknamige ‘requiemroman’ die A.F.Th. van der Heijden schreef over de dood van zijn enige zoon in 2010. Een roman die er moest komen, om de geest van Tonio in leven te houden, om niet ten onder ten gaan aan die banaliteit, om zijn huwelijk te redden ook, en als alternatief voor de drank.

Na de geslaagde verfilming (Paula van der Oest, 2016) is er nu dus ook het theaterstuk Tonio, met in de hoofdrollen Jacqueline Blom en Porgy Franssen. De tekstbewerking en regie van Ignace Cornelissen zijn een compacte, sober geënsceneerde versie van het origineel. Met twee theatrale toevoegingen: danser Luc de Raad springt en vliegt over het podium als de geest van Tonio (in voorspelbaar engelachtig wit gekleed) en geeft zijn ouders sturing en troost. Ook is er een live uitgevoerde elektronische soundtrack van Wouter Snoei, die in de verre verte misschien de leefwereld van de feestende Tonio oproept. Beide toevoegingen zijn bedoeld als tegenkleur naast het zwart van de rouw, maar zijn te vrijblijvend, clichématig, kitscherig om Tonio als theaterstuk naar een hoger plan te tillen.

Dus hangt het af van Jacqueline Blom en Porgy Franssen. En die zijn gelukkig erg goed in het tonen van ongeluk. Het hele spectrum aan tegenstrijdige emoties komt voorbij. Blom geeft bovendien, in tegenstelling tot Van der Heijdens ik-roman, echt een eigen stem aan de moeder, die duizend keer valt en even vaak weer opstaat.

Franssen is als acteur in zijn comfortzone als de erudiete, ietwat aanstellerige schrijver en vader die zijn verdriet vanbinnen verwerkt. Hij fantaseert er openlijk over dat zijn zoon dan in godsnaam maar was ontvoerd of vermist. Dan was hij tenminste kunnen gaan zoeken. Dan was er een probleem geweest. Maar, zo formuleert hij: ‘Er was geen oplossing voor, dus was zijn dood misschien wel geen probleem, strikt genomen.’ 

Ondraaglijk, dus doet de schrijver wat hij kan: hij creëert zijn eigen probleem, een magnifiek verhaal.

Tonio

Theater

★★★☆☆

Door Hummelinck Stuurman Theaterbureau, tekstbewerking en regie: Ignace Cornelissen, met o.a. Porgy Franssen en Jacqueline Blom.

18/1, Leidse Schouwburg, Leiden. Tournee t/m 10/4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden