Boeken Mijn jaar van rust en kalmte

Jaar lang op bed vertoeven in de roman van Otessa Moshfesh

Een geprivilegieerde vrouw in het New York van 2000-2001 brengt een jaar lang slapend door. Rond haar weet de dwarse Amerikaanse auteur Ottessa Moshfegh een intrigerende roman te bouwen. 

De Amerikaanse auteur Ottessa Moshfeg. Beeld RV

Ze is jong, extreem knap, rijk en woont in Manhattan. De naamloze hoofdpersoon van Mijn jaar van rust en kalmte heeft alle privileges aan haar kant staan, en toch wil ze ontsnappen aan haar leven in de New Yorkse kunstwereld. Met behulp van een enorme berg slaapmiddelen, verkregen op recept van een warrige psychiater, brengt ze een heel jaar slapend door. Soms, als ze half-wakker is, komt haar ‘beste’ vriendin langs, die ze het liefst vernedert, en af en toe een ex, voor wie ze ook weinig vriendelijke woorden heeft. Wanneer ze wakker wordt, blijkt ze van alles te hebben gekocht: vreemde outfits, tien bakken Chinees afhaalvoedsel.

Het uitgangspunt van de nieuwe roman van de Amerikaanse Ottessa Moshfegh is op zichzelf al een protest. Een boek over de existentiële angst en first world problems van een in alle opzichten bevoordeeld personage: wie zit daar nu nog op te wachten? De wereld staat in brand, girl. En toch schreef Moshfegh, wier handelsmerk onuitstaanbare personages lijkt ze zijn, een intrigerende roman.

Echt geen fabeltje

Het helpt dat die gesitueerd is in 2000 en 2001; het einde van de periode-Clinton, het begin van de regeerperiode van Bush. De aanslag op de Twin Towers zie je in de roman al van mijlenver aankomen. Een ‘period piece’ dus, waardoor je geneigd bent in het verhaal van de slaapster een fabel te lezen, een metafoor. Haar innerlijke leegte en gebrek aan verlangens, maar ook aan echte problemen, staat voor het Amerika van voor de Irakoorlog en voor de crises van vandaag.

Toch weerstaat Mijn jaar een dergelijke interpretatie, daarvoor is Moshfegh te dwars. De laatste maanden van haar winterslaap legt haar personage zichzelf in handen van een oppervlakkige kunstenaar, Ping Xi, die met haar mag doen wat hij wil, als ze maar door kan slapen. Over de schilderijen die hij van haar maakt, zegt hij: ‘Deze doeken laten zien waar wij doorheen slapen terwijl we de verplichte schoolboeken lezen. We worden in slaap gesust, gehersenspoeld door een systeem dat het geen bal kan schelen wie we werkelijk zijn. Deze schilderijen zijn opzettelijk saai.’ De verstelster is er niet van onder de indruk: ‘Dacht hij soms dat dat een origineel concept was?’

Gevangen in haar schoonheid

Misschien nodigt Moshfegh de lezer uit om wel degelijk enige empathie te voelen voor haar draak van een personage. Want ook al lijkt haar leven perfect, verdriet kent ze ook. Ze heeft haar ouders kort na elkaar verloren, de flinke erfenis gebruikt ze om haar winterslaap te financieren. Ook al had ze geen emotionele band met hen, toch heeft hun dood haar ontregeld, omdat de mensen die faalden haar lief te hebben nu verdwenen zijn, en ze die liefde nooit meer kan opeisen. Daarnaast denkt ze door haar schoonheid gevangen te zijn in de oppervlakkige mondaine wereld in New York. Zelfs de kunst, overgeleverd aan kapitalisme, biedt geen uitweg: ‘Ik had net zo goed op Wall Street kunnen werken.’ Het verklaart het cynisme en de levensafwijzing van deze vrouwelijke Oblomov.

Zoals Ping Xi zijn schilderijen ‘opzettelijk saai’ noemt, zo saai is de roman. Ook wat dat betreft is Moshfegh een dwarsligger. Romans verkopen steeds slechter, uitgevers flirten met big data die bestsellers moeten voorspellen, en zij schrijft een monotoon (maar humoristisch) boek over iemand die ligt te slapen. Die pesterigheid is verfrissend, en emanciperend bovendien.

Beeld RV

Ottessa Moshfegh: Mijn jaar van rust en kalmte

Uit het Engels vertaald door Tjadine Stheeman en Lidwien Biekmann.

Hollands Diep; 240 pagina’s; € 21,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden