TipsCultuur

Ja, het culturele leven komt écht weer op stoom komend seizoen. 27 tips van de kenners

De Modern Art Revue met Steef de Jong en Alex Klaassen: ‘een doldwaze maar soms ook bloedserieuze én educatieve mix van show, revue, toneel en cabaret’.Beeld Tim Stet

Coronacabaret, een nieuwe Romeo en Julia, de langverwachte première van Laura H. en het werk van tv-schilder Bob Ross. Ga dat zien. 

Theater 

Beeld Maus Bullhorst

Onvoorspelbaar verleden
Saman Amini
Première 30/9, DeLaMar, Amsterdam, tournee t/m 17/12

Driedubbeltalent Saman Amini – muzikant, acteur en theatermaker – maakte eerder de veelgeprezen solo Samenloop van omstandigheden, een mix van tekst, muziek en rap over het lot van een vluchteling. Ook bedacht, schreef en speelde hij het indringende A Seat at the Table over onbewust racisme. Nu komt hij met een nieuwe muzikale voorstelling over traumaverwerking en verbinding. Amini verleidt je nu eens met bitterzoete blues, dan weer geselt hij je gehoor met vlijmscherpe raps. Theatrale scènes en persoonlijke liedjes vloeien naadloos in elkaar over. En zoals altijd weet Amini zijn felle maatschappelijke aanklacht feilloos te vermengen met de lach. HW

Laura H.
Toneelgroep Oostpool
9/10, Stadstheater, Arnhem, tournee t/m 24/12

De veelbelovende productie Laura H. van Toneelgroep Oostpool, naar de gelijknamige bestseller van Thomas Rueb, wordt geplaagd door tegenslagen. De première moest door de lockdown worden uitgesteld en daarna werd artistiek leider en regisseur Marcus Azzini op non-actief gesteld na beschuldigingen van seksuele intimidatie. Maar Oostpool vond in de jonge talentvolle regisseur Nina Spijkers de perfecte vervanger voor Azzini, en op 9 oktober kan het opmerkelijke verhaal van ‘Kalifaatmeisje’ Laura H. dan eindelijk in de theaters worden verteld. Het gezelschap werkt coronabestendig met twee casts, met in de hoofdrol zowel de stoere, enigmatische Jade Olieberg (Ares, Anne+) als de frêle, engelachtige Charlie Chan Dagelet (Mocro Maffia). HW

Romeo en Julia
Internationaal Theater Amsterdam (ITA)
18/11, ITA, Amsterdam, daar t/m 4/12

Filmregisseur Michiel van Erp debuteerde bij Internationaal Theater Amsterdam (ITA) met een trefzekere regie van Jeroen Brouwers’ roman Het hout: een sobere, gestileerde voorstelling waarin Brouwers’ zinnelijke, ronkende, schokkende én geestige taal fier overeind bleef. Dit najaar keert Van Erp terug voor een gastregie bij het gezelschap, en pakt dit keer de klassieker der klassiekers aan: Shakespeares Romeo en Julia. Ook al een feest van taal, en natuurlijk van familievetes, en vooral van bronstige, meeslepende, fatale puberliefde. Van Erp cast de jonge talenten Achraf Koutet en Joy Delima als de ‘star-crossed lovers’, in een enscenering die draait om identiteit en de vraag hoe je kunt worden wie je wilt zijn. HW

Jeugdtheater

De wilde keuken (12+) 
Maas Theater Dans
29/8 , Maaspodium, Rotterdam, daar t/m 4/10

Wat is de toekomst van ons eten? Jeugdtheatermaker Moniek Merkx maakt een utopische montagevoorstelling over en met eten. Met een grote groep acteurs (die coronaproof in wisselende samenstellingen spelen) maak je als publiek een rondreis langs verschillende keukens en wordt onderzocht wat nou echt gezond, lekker en diervriendelijk is. Over fastfood en slowfood gaat het, over praten met planten en over het verschil tussen frietaardappelen en andere aardappelen. Ook kun je een persoonlijk eetprofiel laten maken. Merkx en Maas maken, zoals vaker, theater op en rond het Maaspodium in Rotterdam. VK

Wiedeedhet (6+) 
BonteHond
27/9, Corrosia Theater, Almere, tournee t/m 17/1

Een whodunit voor kinderen, dat is Wiedeedhet van BonteHond. Wie is die geheimzinnige man in de tuin? Wie zit er achter het touwtje aan die portemonnee? Waar ben ik nu? Vragen, vragen, vragen. Voor kinderen is vragen stellen heel normaal. Deze voorstelling spreekt daarom ieders innerlijke detective aan en laat het publiek zoeken naar aanwijzingen. Wiedeedhet wordt gemaakt door theatermakers Job Raaijmakers en René Geerlings en componist Wim Conradi, het team achter successen als Aap & Beer (2012) en Klucht (2016). Ze baseerden zich op The Mousetrap van Agatha Christie, de langstlopende theatervoorstelling ooit ter wereld. VK

Dans 

Beeld Maus Bullhorst

Shakti
Illusionary Rockaz Company
29/9, Korzo, Den Haag, tournee t/m 23/1

Ze worden het hemelse godenkoppel uit de tantrische traditie genoemd: Shiva & Shakti (bewustzijn & beweging). De mannelijke energie van Shiva staat voor stille gedachten; zijn vrouwelijke tegenhanger Shakti voor alles wat beweegt. Volgens de hindoeïstische traditie verenigt iedereen beide krachten. Maar wie voert de boventoon? In dit kwintet onderzoekt de bekroonde choreograaf Shailesh Bahoran de spanningsverhouding tussen beide tegenpolen. Met livemuziek van zanger Raj Mohan en sarodspecialist Sarod by Avi. AE

HandsOn 
Another Kind of Blue
1 t/m 8/10, Maastricht, daarna tournee en online

David Middendorp, de techneut onder de choreografen, creëert een virtuele dansvoorstelling die je thuis (met VR-bril) of in een zaal met twintig anderen kunt beleven. Eerst bevind je je nog gewoon in het publiek. Dan trekt een hand je naar beneden en beland je in een virtueel labyrint vol handbewegingen. Dansers krioelen in je eigen handpalm, maar eveneens in die van Trump, Berlusconi of Merkel. Ook de politieke motoriek van wereldleiders neemt Middendorp mee in deze nieuwe ‘handenchoreografie’, die virtueel en live in première gaat tijdens de Nederlandse Dansdagen Digitaal. AE

Fotografie

Beeld Maus Bullhorst

Alec Soth
11/9 t/m 6/10, Foam,  Amsterdam

De Amerikaanse fotograaf Alec Soth (51) brak in 2004 door met het fotoboek Sleeping by the Mississippi, het verslag van zijn zwerftocht langs de immense rivier, dat je kunt zien als een metafoor voor het kleurrijke leven in de marge van de Verenigde Staten. Fotomuseum Foam in Amsterdam toont nieuw werk van Soth, dat radicaal afwijkt van zijn vroegere. I know how Furiously Your Heart  is Beating heet de tentoonstelling met geconcentreerde portretten van personen in hun eigen, huiselijke omgeving. Gemaakt met de grootbeeldcamera, wat gedetailleerde, geconcentreerde foto’s oplevert. Eerste indruk: Soths werk lijkt wat op dat van Rineke Dijkstra, behalve dat zij doorgaans meer nadruk legt op de personen en minder op hun interieurs. AH

BredaPhoto
9/9 t/m 25/10, diverse locaties in Breda

Het festival BredaPhoto,  geconcentreerd op buitenlocaties en in  (gelegenheids)expositieruimten in het centrum van de stad, besteedt dit jaar veel aandacht aan Chinese fotografie. Aan de hand van het thema The Best of Times, the Worst of Times  onderzoekt het doorgaans zeer bezoekwaardige festival hoe de wereld – de positie van vrouwen, van minderheden, politiek en sociaal–- momenteel pijlsnel verandert. Een ontwikkeling die in wereldmacht China een zowel inspirerend als angstwekkende voorbeeld kent.  Ruim vijftig internationale namen presenteren er werk, onder wie de Nederlands-Chinese fotograaf Xiaoxiao Xu, die de Chinese Muur als onderwerp nam voor een imposant project en boek.  AH

William Wegman
5/9 t/m 3/1, Fotomuseum Den Haag

Bij menigeen roepen de portretten van de Amerikaan William Wegman (77) gemengde gevoelens op. Al vier decennia fotografeert hij zijn grote, kortharige honden, weimaranen, die met hun trouwe blik en in hun soepele omgang met Wegmans camera menselijke trekjes vertonen. Ze zijn als was in de handen van de fotograaf als hij ze, zoals te zien bij Being Human in het Fotomuseum Den Haag, uitdost in kostuum of hoodie, met laarsjes of hoeden, op krukjes, voetstukken en designtafels. Ontegenzeggelijk glamoureus en speels, en getuigend van een interessante visie op de hedendaagse fotografie volgens de een. Een lange herhaling van een fotogenieke, maar beperkte thematiek volgens de ander.  AH

Beeldende kunst (modern/hedendaags)

Beeld Maus Bullhorst

(Im)possible Bodies
23/10 t/m 1/11, online en in de openbare ruimte, Den Bosch  

Ine Gevers stelt al tien jaar grote tentoonstellingen samen over onderwerpen die nu van maatschappelijk belang zijn, zoals ecologie, hacking en robotica. De aankomende manifestatie (Im)possible Bodies in Den Bosch gaat over cyborgs, het versmelten van mens en machine. Wat voor cyborgs willen we worden, vroeg de tentoonstellingsmaker zich dit keer af. Vol griezelige kunstwerken die gegarandeerd onder de huid kruipen. AvL

Bob Ross, Happy Painting
 8/11 t/m 11/4, Museum More, Gorssel

U kent natuurlijk zijn opvallende kapsel, zijn heerlijke stem en zijn gevleugelde uitspraken (‘Let’s build some happy little trees’), maar hoe goed kent u zijn werk eigenlijk? De schilderijen die tv-schildercoach Bob Ross (1942-1995) maakte tijdens zijn lange reeks tv-programma's The Joy of Painting zijn zelden tentoongesteld. Sterker nog, Museum More in Gorssel heeft dit najaar een wereldprimeur. De eerste solotentoonstelling van de meester bevat zo’n veertig hoogtepunten uit zijn oeuvre. AvL

Say It Loud
29/9 t/m 18/4, Groepstentoonstelling, Bonnefanten, Maastricht

Voor de groepstentoonstelling Say It Loud nodigde het Bonnefantenmuseum zestien internationale kunstenaars uit die tornen aan de witte, westerse kijk op de kunstcanon en de geschiedenis. Denk aan Raquel van Haver, Patricia Kaersenhout, Otobong Nkanga en Kerry James Marshall. De tentoonstelling komt voort uit een nieuwe samenwerking van dertien Nederlandse musea die proberen hun programmering inclusiever te maken: Musea Bekennen Kleur. Dat belooft in Maastricht een actuele en spannende tentoonstelling op te leveren.  AvL

Beeldende kunst (oud)

Je liefhebbende Vincent, Van Goghs mooiste brieven
 9/10 t/m 10/1, Van Gogh Museum, Amsterdam

Was er van Vincent van Gogh geen enkel schilderij bewaard gebleven, dan hadden we hem tegenwoordig nog gekend als schrijver. Weinig beeldend kunstenaars lieten zo’n grondige en lezenswaardige correspondentie na als Brabants voornaamste patiënt. Zijn brieven, die vaak complete epistels betreffen, hebben vanwege hun stilistische welluidendheid en psychologische doortastendheid een verkwikkend effect op de lezer: men voelt zich erdoor gesterkt. Veertig van zulke brieven zijn vanaf oktober te zien in het Van Gogh Museum, waar ze worden begeleid door de schilderijen die erin worden genoemd. Zo fungeren ze ook als een making-of. SK

Body Language, Het lichaam in de middeleeuwse kunst
25/9 t/m 17/1, Museum Catharijneconvent, Utrecht

De figuren en objecten op middeleeuwse schilderijen en in gebedenboeken stellen ons soms voor fascinerende raadsels. Waarom wordt Jezus Christus’ hoofd hier bijvoorbeeld uitgeperst als een druif en waarom heeft de Heilige Maagd Maria daar een donker vachtje, als was ze half mens en half wolaap? In Body Language in Museum Catharijneconvent worden de theologische concepten achter dergelijke beeldtradities uit de doeken gedaan. Een van de topstukken in de tentoonstelling is een zeldzaam exemplaar van het middeleeuwse gedicht Roman de la rose (ca. 1300), met zijn scabreuze verluchtingen in de marges. Daarin vindt men ook de onvolprezen penisboom. SK

John Constable
19/9 t/m 31/1, Teylers Museum, Haarlem

The chief organ of sentiment noemde de Britse landschapsschilder John Constable (1776-1837) de luchten op zijn schilderijen. Het belangrijkste instrument van het gemoed dus. Hij schilderde een heleboel van zulke luchten: zonnig, bewolkt, onstuimig: een compleet gevoelsleven uitgedrukt in atmosferische effecten. Die luchten zijn een van de voornaamste attracties van Constables werk, waarvan Teylers Museum in Haarlem dit najaar een overzicht toont. Daar zal veel aandacht zijn voor zijn olieverfschetsen, het voor hedendaagse ogen aantrekkelijkste deel van zijn imposante oeuvre. Een deel komt uit een Canadese privé-collectie en werd zelden publiekelijk getoond. SK

Cabaret

Beeld Maus Bullhorst

Thuis praat ik bijna nooit
Daniël Arends, tournee vanaf 6/9

Daniël Arends is kort maar krachtig in de omschrijving van zijn nieuwe show Thuis praat ik bijna nooit: ‘Geen muziek, geen rode draad, geen gedoe. Zestig minuten stand-upcomedy pur sang. Geniet ervan.’ Dat zal wel lukken. GH

Heel
Sanne Wallis de Vries, tournee vanaf 10/9

Haar solo Kom was nog maar nét in première gegaan toen de schouwburgen dicht moesten. Maar flexibel en creatief als cabaretier Sanne Wallis de Vries is, besloot zij een geheel nieuwe, brandend actuele interim-voorstelling te maken, toegesneden op de nieuwe werkelijkheid in de theaters. JH

Asociale afstand
Freek de Jonge, tournee

Freek de Jonge oogst volop complimenten met Asociale afstand, het programma dat hij in juli voor het eerst speelde in Carré. Een coronaconference is het, al zei De Jonge zelf in Trouw dat het de bedoeling is dat Asociale afstand uitgroeit tot een ‘verkiezingsprogramma’, in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart. GH

Klassiek

Beeld Maus Bullhorst

Festival Oude Muziek
28/8 t/m 6/9, diverse locaties en online

Het Festival Oude Muziek in Utrecht, het grootste festival voor muziek van de Middeleeuwen tot en met Barok, verschoof zijn voor 2020 geplande editie naar volgend jaar. Maar het vervangende programma mag er ook zijn. De organisatie plande meer dan 150 kleinschalige concerten door heel Nederland – van Maastricht tot Middelburg tot Leeuwarden. Vanuit huis kan worden gekeken naar twintig livestreams. Het goede nieuws: er zijn nog volop kaarten. MK

Gürzenich-Orchester
11/11, Theater Heerlen

François-Xavier Roth is een van de interessantste dirigenten van het moment, iemand die nieuwe inzichten biedt in zowel oude als gloednieuwe partituren. Hij stond al een paar keer als gast voor het Concertgebouworkest, op 11 november maakt hij met zijn eigen Gürzenich-Orchester de oversteek van Keulen naar Heerlen. Hij neemt Bartók en Ligeti mee en, vooruit, Beethoven – het Vierde pianoconcert met als solist Emanuel Ax. MK

Cello Biënnale
22 t/m 31/10 Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam

In de categorie ‘feestjes die wel doorgaan’ valt de achtste editie van de Cello Biënnale, dé plek voor cellisten en iedereen die van dat instrument houdt. Het repertoire reikt van Schubert tot Snarky Puppy. Het album Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (van The Beatles, ook klassieke muziek, toch) is bewerkt voor cello-octet. MK

Musical

Beeld Maus Bullhorst

De Modern Art Revue
5 t/m 11/9, DeLaMar Theater, Amsterdam

Wanneer begon de moderne kunst? En wat is kunst nou eigenlijk? In 2017 maakten Alex Klaasen en Steef de Jong De Modern Art Revue; in dat jaar was het honderd jaar geleden dat Marcel Duchamp met zijn beroemde pispot als kunstwerk opzien baarde. Deze succesvoorstelling komt terug, exclusief in het DeLaMar Theater. Een doldwaze maar soms ook bloedserieuze én educatieve mix van show, revue, toneel en cabaret. Met briljante acts van onder anderen Marina Abramovic en Jan Schoonhoven. HJ

Murder Ballad
12/10, Goudse Schouwburg, Gouda, tournee t/m 20/12

Een intieme rockmusical die volgens de lovende recensies uit de VS en Engeland de sfeer heeft van een film noir. De driehoeksverhouding tussen twintiger Sara (Vajèn van den Bosch), wilde Tom (Jonathan Demoor) en goedmoedige Michael (Buddy Vedder) leidt uiteindelijk tot een moord. Grote vraag is wie het slachtoffer is en wie de dader. JH

Falsettos
30/10, DeLaMar Theater, Amsterdam, daar t/m 8/11

Liefde in tijden van crisis is de ondertitel van deze Amerikaanse hitmusical van componist William Finn over het aidstijdperk. De joodse New Yorker Marvin (William Spaaij) heeft zijn vrouw Trina (Brigitte Heitzer) verlaten voor de knappe Whizzer (Job Greuter), maar probeert zijn familie toch nog enigszins bij elkaar te houden. JH

Muziek 

The Rolling Stones Unzipped
14/11 t/m 28/2, Groninger Museum, Groningen 

Bijna was de albumhoes van Sticky Fingers ons door de neus geboord. Een van de ontwerpers van The Factory van Andy Warhol had het idee de plaat te verpakken in vloeipapier. Het werd uiteindelijk toch de beroemde foto van een herenkruis, achter het ritsje. In de tentoonstelling Unzipped gunnen de Rolling Stones het publiek een blik achter de rits, en dus op het uitgekiende design van de Britse band. In het Groninger Museum wandelen we langs podiumontwerpen, kostuums, albumhoezen en zelfs een nagebouwde woonkamer. De tentoonstelling is al vijf jaar onderweg maar volgens het twitteraccount van de band zien we in Groningen een sterk verbeterde versie. RvG

The Rolling Stones gefotografeerd door Helmut Newton
The Rolling Stones , foto Claude Gassian
De set list van een optreden in Londen, 15 mei 2014, gemaakt door Ron Wood

Floor Jansen
18 en 19/10, Afas Live, Amsterdam

Zij zou 24 mei een grote show geven in Afas Live, die werd afgelast. Maar Floor Jansen verschijnt nu toch in de muziekzaal aan de Arena Boulevard met een coronabetsendig muziekplan én een gastoptreden van Henk Poort, met wie zij optrad in het tv-programma De beste zangers. Jansen speelt voor een zittend publiek, het is even niet anders. En met veel ruimte tussen de stoeltjes. En toch gaan we bij haar het sfeertje pakken, al was het maar omdat de zangeres van de bands Nightwish en After Forever ook solo bij iedereen het kippenvel in de nek kan zingen. RvG

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden