Recensie Hallo Amerika

J.G. Ballard lijkt doelbewust artistieke kamikaze te plegen (1 ster)

De literaire carrière van de Britse schrijver James Graham Ballard (1930-2009) had de vorm van een tweetrapsraket. De eerste trap was een reeks toekomstromans, waarin hij de beschaving op akelige wijze aan haar einde liet komen. Titels als De brandende aarde, De verdronken aarde en De kristallen aarde werden ook in Nederland als vernieuwende sciencefiction begroet.

De tweede trap ontbrandde in 1984 met Empire of the Sun, waarin Ballard terugkeek op zijn jeugd in Shanghai. De ‘non-fictieroman’ werd verfilmd door Stephen Spielberg en veranderde de cultschrijver in een serieus te nemen auteur voor een breed publiek.

Het succes bracht ook een herwaardering van zijn vroege, extreme werk. De uit 1973 stammende gruwelfantasie Crash werd verfilmd door David Cronenberg, later volgde de filmversie van High-Rise, over de degenererende bewoners van een torenflat.

De Nederlandse vertaling van High-Rise verscheen vorig jaar bij Lebowski. Dat vervolgt nu met Hallo Amerika (1981), waarin Ballard voortborduurt op de ondergangsvisioenen uit zijn beginjaren. Een klimaatramp heeft Amerika veranderd in een hoop zand. In 2114 trekt een groep Europese avonturiers door de woestenij, op zoek naar resten beschaving. Na veel ontberingen treffen ze in Las Vegas een gek aan die zich Charles Manson noemt en als ‘45ste president van de VS’ met het antieke nucleaire arsenaal vermeende ‘indringers’ uit wil schakelen.

Het is een plot waaruit een zwarte parabel valt te brouwen, maar Ballard was kennelijk op iets anders uit: hij stapelt de knaleffecten, onwaarschijnlijkheden en flauwiteiten met zoveel geweld op elkaar, dat hij doelbewust artistieke kamikaze lijkt te plegen.

Als dat zijn inzet was, dan is Hallo Amerika geslaagd. In het einde vol lompe bommen en granaten blaast de verteller zichzelf met zijn vertelling naar de vergetelheid: tabee lezer, met je leesplezier.

J.G. Ballard: Hallo Amerika
Uit het Engels vertaald door Robbert-Jan Henkes.
Lebowski; 252 pagina’s; euro 22,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.