Ivf-behandelingen met 'onrijp' zaad binnenkort toegestaan

Ivf met zaadcellen die rechtstreeks uit de testikels worden gehaald, is vanaf volgende maand toegestaan in Nederland. De kinderen die zijn geboren met behulp van die techniek blijken gezond. Daarom heft minister Schippers van Volksgezondheid het moratorium op de behandeling op.

Injectie van een zaadcel (zichtbaar in de naald) in een eicel, uitgevoerd op de IVF-afdeling van het academisch ziekenhuis Maastricht. Beeld anp

De vruchtbaarheidsbehandeling TESE bestaat al ruim vijftien jaar. Nederland was het enige land ter wereld waar de techniek lange tijd verboden was omdat twijfel bestond over de gevolgen voor de gezondheid van de kinderen. Jaarlijks komen in Nederland zo'n vierhonderd mannen voor TESE in aanmerking, aldus hoogleraar Sjoerd Repping, hoofd van het laboratorium voor voortplantingsbiologie in het AMC. Veel van hen weken uit naar klinieken in België en Duitsland, waar de behandeling wel was toegestaan.

Geen zaadcellen
TESE kan een oplossing zijn voor mannen bij wie het sperma geen zaadcellen bevat. Soms blijkt dat zij wel zaadcellen aanmaken in de testikels, maar dat zijn er te weinig om in een zaadlozing terecht te komen, legt Repping uit. Artsen kunnen dan onder lokale verdoving stukjes testikelweefsel wegnemen, met daarin zaadbuisjes. De beweeglijke zaadcellen die ze vinden, worden ingevroren en later weer ontdooid om eicellen mee te bevruchten. Dat gebeurt met icsi, een vorm van ivf waarbij per eicel een zaadcel wordt geïnjecteerd.

Maar dat chirurgisch verkregen zaad zou weleens onrijp kunnen zijn en de vrees bestond dat daarmee aangeboren afwijkingen konden ontstaan bij het nageslacht. Onderzoek moest duidelijk maken of die angst gegrond was. Het AMC en het Radboudumc kregen toestemming om TESE een paar jaar lang in studieverband uit te voeren zodat artsen de kinderen die werden geboren na die vruchtbaarheidstechniek konden volgen.

Het resultaat, dat nog niet is gepubliceerd, is geruststellend: van de 197 TESE-kinderen die tussen 2007 en 2012 in Nederland zijn geboren, heeft ongeveer 6 procent een aangeboren afwijking. Dat percentage verschilt niet significant van het risico op afwijkingen bij een reguliere icsi-behandeling met zaadcellen afkomstig uit een zaadlozing. Buitenlandse studies wijzen op hetzelfde resultaat.

Na overleg met het ministerie van Volksgezondheid en de Inspectie voor de Gezondheidszorg hebben de beroepsgroepen van gynaecologen, embryologen en urologen een kwaliteitsnorm opgesteld. Want de behandeling is complex, waarschuwt Didi Braat, hoogleraar voortplantingsgeneeskunde aan het Radboudumc, en de techniek zelf vergt veel expertise. Afgesproken is dat centra die TESE willen doen minstens honderd behandelingen per jaar moeten uitvoeren. Deze week overleggen de dertien ivf-klinieken welke centra, naast het AMC en het Radboudumc, de techniek nog meer gaan aanbieden.

Een man voor een advertentie om meer donoren te werven voor een ivf-kliniek in Bangkok. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.