Itzhak, het portret van meesterviolist Itzhak Perlman, is een sympathiek portret dat niet beklijft ★★★☆☆

Itzhak Perlman

Toen het Franse dagblad Le Figaro in de zomer van 1954 beroemde auteurs aan het woord liet over hun vakantiebeslommeringen, schreef theoreticus en filosoof Roland Barthes daar een scherpzinnig essay over. Vertelt een geniaal auteur hoe hij in zwembroek van een lekker wijntje geniet, dan zou je verwachten dat zulke alledaagse details de schrijver demystificeren, hem alledaagser maken. Het werkt precies omgekeerd, aldus Barthes. Hoe banaler de bezigheden van de schrijver, hoe ongelooflijker het feit dat hij zulk briljant werk produceert en hoe bovenmenselijker hij wordt.

Iets dergelijks gebeurt in de vlieg-op-de-muurdocumentaire die Alison Chernick maakte over de Israëlisch-Amerikaanse violist Itzhak Perlman (74). Perlman is een van de grootste violisten van zijn tijd, iemand die klassieke standaardwerken een hoogst persoonlijke, warme kleur verleent. Al op zijn 13de speelde hij Mendelssohns Vioolconcert alsof het rechtstreeks uit zijn hart opsteeg. Perlman, ook bekend van zijn vioolsolo op de soundtrack van Steven Spielbergs Schindler’s List (1993), blijkt in Itzhak een aimabele honkbalfan die van lekker koken houdt, zonder probleem een clownspak aantrekt en steeds dezelfde grapjes maakt. Zijn muzikale vernuft wordt er alleen maar ongrijpbaarder van.

Itzhak drijft grotendeels op die wisselwerking tussen genie en gewoonheid. Een van de eerste scènes, gedraaid in het gezellige New Yorkse appartement van Perlman en echtgenote Toby, toont hoe hij met pianist Yevgeni Kissin en cellist Mischa Maisky Tsjaikovski’s Pianotrio repeteert. Tussendoor eten de muziekgoden een maaltijd van de afhaalchinees. In de ene scène wordt Perlman gelauwerd door de toenmalige president Obama, in de andere baant hij zich per scootmobiel een weg over de ingesneeuwde trottoirs van New York.

Fijn dat Chernick zelden voor de voorspelbare mix van pratende hoofden en archiefmateriaal kiest. Liever gaat ze ‘gewoon’ met Perlman en consorten op pad, bijvoorbeeld wanneer hij les geeft of in een atelier de viool van een concentratiekampslachtoffer bespeelt. Gaandeweg leren we ook Toby beter kennen en wordt duidelijk hoe Perlman, op krukken sinds hij als 4-jarige polio kreeg, moest vechten om als musicus te worden gezien en gehoord.

Echt diep gaat Itzhak niet, ook niet als muzikantenportret. ‘Ik heb geen vooropgezet plan’, zegt Perlman over zijn werkwijze. ‘Als de muziek tot mij spreekt, reageer ik.’ Bij zulke uitspraken blijft het, in een film die aanvoelt als sympathiek gezelschap dat je ook zo weer vergeten bent.

Itzhak

Documentaire

Regie Alison Churnick.

82 min., in 21 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden