Italiaans paviljoen passeert alle favorieten

Ze stonden als grote kanshebbers te boek. Het Britse paviljoen dat het schilderstalent Gary Hume inrichtte met een aantal nieuwe, op aluminium geschilderde, ijzig mysterieuze naakten....

Tijdens de persdagen afgelopen week van de Biennale van Venetië kregen deze drie landenpaviljoens in de wandelgangen de meeste stemmen. Maar de internationale jury, bestaande uit Documenta-directeur Okwui Enwezor, Zdenca Badonivac - gastheer van de komende Manifesta in Ljubljana - en Rosa Martinez, besliste afgelopen zaterdag anders, tijdens de officiële opening van de 48ste Biennale. De Gouden Leeuw voor het beste paviljoen gaat naar het Italiaanse paviljoen.

Het is een onorthodoxe keuze van de jury, omdat dit paviljoen van gastland Italië bijna altijd hors concours meedoet in de landenwedstrijd. Het Italiaanse paviljoen, centraal in de Giardini gelegen, is groter dan enig ander paviljoen op de Biennale. Het oogt als een museum, wordt ingericht door de Biennale-directeur, en heeft een museale opstelling van tientallen internationale kunstenaars. Zo ook dit jaar.

De toekenning van de Gouden Leeuw aan het Italiaanse Paviljoen kan daarom gezien worden als een gebaar - een bekroning op zichzelf van de oudste Biennale ter wereld en de laatste van deze eeuw. Maar meer nog is de prijs een bekroning van de huidige Biennale-directeur Harald Szeemann. Hij heeft met zijn 65 jaar een staat van dienst opgebouwd als tegendraadse freelance-curator, die in de jaren zeventig het kunstestablishment opschudde met andere kunst dan schilderijen en beelden. Hij is te zien als de peetvader van tal van jonge, 'nomadische' curatoren van dit moment, onder anderen van de juryleden van nu.

Op de Biennale heeft Szeemann onder het motto 'd'APERTutto' het onderscheid willen opheffen tussen oude en jonge kunstenaars, door óók in het Italiaanse paviljoen de jongeren tentoon te stellen, gebroederlijk naast de ouderen. Zijn doelstelling: de 'oude moeder' die deze Biennale is, te verjongen.

Daarom zwermt nu alles in het Italiaanse paviljoen door en naast elkaar: een introspectieve, zonnebloemgele stuifmeelsculptuur van de oudere Wolfgang Laib bij de video-muur met tal van verhalen uit het dagelijks leven van Dieter Roth; een kolossaal zwart rattenbeeld - het handelsmerk van de Duitse kunstenaar Katharina Fritsch - naast een met goudverf beklede urn van de overleden installatie-kunstenaar James Lee Byars.

Het Nederlandse paviljoen had van meet af aan weinig kans om de prijs voor het beste paviljoen in de wacht te slepen. Boijmans Van Beuningen-conservator Karel Schampers had in het Rietveld-paviljoen een ritmische, maar zeer ingetogen schilderijententoonstelling ingericht rond de oudere kunstenaar Daan van Golden. Het is geen tentoonstelling die meteen de sentimenten aanspreekt of direct 'leesbare' plaatjes aflevert, maar een waar je de tijd moet nemen om verfhuid en penseelstreek te appreciëren. Van Goldens Pencil of Light is een tentoonstelling die snel verloren gaat in het spektakel van de Biennale.

Zaterdag werden nog meer Gouden Leeuwen uitgereikt aan kunstenaars voor hun gehele oeuvre. Eén ging naar de Franse kunstenares Louise Bourgeois, die een aantal getormenteerde poppen liet zien. De andere naar de video-kunstenaar Bruce Nauman, die in de Corderie de uit 1984 daterende installatie Poke in the Eye/Nose/Ear toonde.

De drie 'Internationale prijzen' voor jong talent, gingen naar de Amerikaan Doug Aitken, de in New York levende Chinees Cai Guo-Qiang, en naar de in Iran geboren maar eveneens in New York levende kunstenaar Shirin Neshat.

De Biennale van Venetië duurt tot en met 9 nov. Giardini, het Arsenale en diverse andere plaatsen in de stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden