Nieuws Museum

Italiaans museum blijkt al jaren twee opgezette mensen tentoon te stellen

In het anatomische museum van de Italiaanse stad Modena staan twee opgezette Afrikanen, dat meldt schrijver Frank Westerman. Volgens hem is dat uniek. ‘Voor zover ik weet zijn zij de enige zwarte mensen die opgezet worden tentoongesteld, zoals dat doorgaans met zebra’s en giraffen gebeurt.’

De onbekende Nubische vrouw. Beeld Luca Busi / Cine Agenzia

Een weerzinwekkende zaak, zegt Westerman. ‘Je zal maar als Ethiopiër de Middellandse Zee oversteken en een rondleiding door dit museum nemen. Dan sta je oog in oog met een landgenoot en een Nubische (een gebied in het zuiden van Egypte en het noorden van Soedan, red.), opgezet in een vitrinekast.’

Het gaat om Peter Lerpi, een legermuzikant uit Ethiopië die in 1831 op 28-jarige leeftijd in Modena overleed. En een vrouw uit Nubië die in 1866 op 25-jarige leeftijd overleed. Beiden zijn gekleed in lendendoek, de vrouw draagt daarnaast een parelketting en een oorbel.

De ontdekking is een uitvloeisel van de geactualiseerde uitgave die vorige maand verscheen van El Negro en ik, Westermans boek uit 2004. ‘El Negro’ is een, naar nu blijkt, Zuid-Afrikaanse man, die het grootste deel van de 20ste eeuw in een Spaans museum werd tentoongesteld. Rond de Olympische Spelen van 1992 in Barcelona staken protesten over racisme de kop op, maar pas in 1997 werd de man in het depot opgeborgen. In 2000 werd hij begraven in Botswana, waarvan werd aangenomen dat het zijn geboorteland was.

In de herziene uitgave concludeert Westerman op basis van nieuwe bronnen dat El Negro in het verkeerde land is begraven. Hij komt niet uit Botswana, maar uit de buurt van Kaapstad, Zuid-Afrika.

Door de internationale aandacht die het nieuws genereerde, nam een student archeologie uit Pisa twee weken geleden contact op met Westerman. Hij meldde dat El Negro niet de laatste tentoongestelde Afrikaan was: ook in het anatomisch museum van Modena gebeurt dat nog. Een digitale rondleiding door het museum bevestigde dat.

Westerman benadrukt dat het niet ongebruikelijk is dat musea menselijke resten in het depot hebben. ‘Museum Vrolik heeft nieren, oren, ogen, longen. Maar die zijn voor medische studenten bedoeld: hoe werkt een oog? Het Tropenmuseum heeft stoffelijke resten van Papoea’s. Die zijn omstreden, maar wel in het kader van wetenschappelijke doeleinden verzameld.’

Dat is een cruciaal verschil met het opzetten van mensen waarbij huid, haar en botten worden tentoongesteld, zegt Westerman. ‘Dat kennen we van dieren. Van opgezette vossen of herten worden organen verwijderd, de leegte wordt opgevuld met stro of oude kranten. Dit draait niet om de wetenschap, maar slechts om hoe ze eruitzien. Daarom zijn in dit geval van de Ethiopiër en de Nubische ook de kleren tentoongesteld. Het heeft de connotatie van een jachttrofee.’

Het museum, dat gesloten is vanwege een verbouwing, heeft nog niet gereageerd op het nieuws, waarover Westerman zondag al in de Italiaanse krant La Repubblica schreef. Wel lijkt de discussie over de wenselijkheid van deze praktijken op gang te komen. ‘Ik stel voor dat de stad hierover nadenkt’, schrijft journalist Marina Leonardo maandag in Mese Modena Magazine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden