Is het acrobatiek? Is het theater?

Is het acrobatiek? Is het theater? Is het circus? In 2014 verraste Monki met zijn afstudeeract. Moeiteloos had hij bij de vierjarige circusopleiding aan kunsthogeschool Codarts in Rotterdam zijn diploma kunnen halen door het hooggeëerd publiek te trakteren op uitsluitend halsbrekende toeren tussen twee 'Chinese poles' van zes meter hoog. Maar nee, al springend en buitelend bracht hij een monoloog over wat het betekent om deel uit te maken van 'generatie X'.

Drie jaar lang heeft Monki, echte naam Benjamin Kuitenbrouwer (29), aan een volwaardige voorstelling geschaafd van een uur. Vrijdag 29 september gaat Not Somewhere Else in première in Den Haag. 'Double pole acrobatiek gemixt met video, spoken word, live muziek en een vleugje gekte', zo vat theater Korzo het samen. 'Het is mijn persoonlijke vorm van circus geworden', zegt hij er zelf over.

Wat is circustheater precies? Ook voor Korzo, dat in de Haagse binnenstad een podium biedt aan jonge theatermakers, dansers en musici, is het 'nieuwe circus' een relatief nieuw fenomeen. Met het halfjaarlijkse festival Cirque Mania - de vierde editie is komend weekend - wil Korzo het circustheater voor het voetlicht brengen.

Verwend

'Ik heb het genre een jaar of drie geleden een beetje bij toeval ontdekt', zegt theater- en circusprogrammeur Daphne van Iperen. 'Ik zag een voorstelling van Circuswerkplaats Boost in Amsterdam. Een openbaring, want ik had nog een vrij traditioneel beeld van het circus.'

Bij de circusopleidingen in Tilburg en Rotterdam studeren elk jaar in totaal dertig nieuwe artiesten af. Sommigen blinken uit in één discipline en één act die ze aan de wereld willen laten zien, aldus Van Iperen. 'Dat is natuurlijk prima, maar als ik iemand met zeven of acht ballen zie jongleren, dan denk ik onwillekeurig: waarom dan niet met negen ballen? Je raakt er verwend van.'

Anderen 'hebben wat te vertellen aan de wereld', zegt Van Iperen. 'Monki is daar een goed voorbeeld van. Ik ben op zoek naar voorstellingen met een rode draad, niet naar een act waar het ene trucje op het ander volgt. Het gaat erom dat die trucs, hoe knap ook, een functie hebben ten behoeve van een verhaal.' Korzo wil het klimaat in Nederland verbeteren voor die groep. 'De meesten gaan naar het buitenland. Dat is zonde.'

Circustheater maken is in Nederland niet de gemakkelijkste weg, beaamt Monki. 'In het buitenland zijn ze veel verder. Zo ben ik in Frankrijk bezig met een ander project, het Collectif Sous le Manteau. Zonder arrogant over te willen komen, voel ik me bijna een pionier in eigen land.'

Opgesloten tussen twee palen

Circustheater kan vertellend of abstract zijn, met of zonder tekst. Monki koos voor tekst - Engelstalig, om Not Somewhere Else ook in het buitenland te kunnen spelen. 'Het personage dat we ontmoeten, worstelt met hoe we met elkaar samenleven', zegt Monki. 'Het gaat over de frustraties en de angsten van het dagelijks leven. Hij heeft zich als het ware opgesloten in de ruimte tussen die twee palen. Dat is zijn veilige universum.'

Nee, de circusschool betekent niet automatisch dat je 'iets met dieren' wil doen of bij Cirque du Soleil in dienst wil, zo moest hij de afgelopen jaren voortdurend uitleggen. Zijn eerste grote voorstelling is clownesk en humoristisch, zegt hij, zeker niet zwaarmoedig. 'De fantasie van het circus geeft het een vleugje waanzin.'

Cirque Mania #4, 29 september t/m 1 oktober, theater Korzo, Den Haag. 19 november ook Maaspodium Rotterdam.

Cirque Mania

Cirque Mania in theater Korzo is niet het enige festival dat zich richt op het ‘nieuwe circus’. Het Maaspodium in Rotterdam heeft in november een circusdriedaagse met onder andere Monki. Van 6 t/m 8 mei 2018 is Rotterdam de zesde editie van Circusstad Festival. In oktober 2018 is in Tilburg het tweejaarlijkse Festival Circolo, dat de trends en ontwikkelingen in het (inter)nationale circus wil laten zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden