Is de typende fietser een gevaar op de weg?

Met een nieuwe campagne probeert de minister van Infrastructuur vanaf vandaag de opkomst van bellende en typende fietsers een halt toe te roepen. Gaat dat ongelukken voorkomen?

Beeld anp

Traag heen en weer slingerend, met één hand op het stuur, en één om de smartphone. Als het aan het minister Schultz van Haegen ligt, is het binnenkort afgelopen met dit type verkeersdeelnemer. Vandaag geeft ze het startsein voor een nieuwe publiekscampagne die het gebruik van mobiele telefoons in het verkeer moet beteugelen.

De campagne met onder meer radio- en televisiespots richt zich dit najaar niet alleen op automobilisten, maar ook op fietsers tussen 12 en 21 jaar. Dat is niet zo vreemd, want de typende fietser is in opkomst, zo blijkt uit ongepubliceerd onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen.

Psycholoog Dick de Waard en zijn collega's ontdekten dat in 2008 en 2013 ongeveer 3 procent van de fietsers in de Groningse binnenstad met hun telefoon in de weer was. Het gebruik van die telefoon bleek in vijf jaar wel te zijn veranderd. In 2008 turfden de wetenschappers 2,2 procent telefonerende fietsers en 0,6 procent fietsers die aan het sms'en waren. In 2013 was dat nagenoeg andersom: 0,7 procent belde, 2,3 procent deed iets anders op de telefoon.

Dat is een zorgelijke ontwikkeling, zegt De Waard. 'Wie een telefoon aan zijn oor heeft, kan nog met zijn ogen rondkijken. Wie naar een schermpje tuurt, mist van alles.'

Snake

In een eerder onderzoek toonde De Waard al aan hoe het gebruik van een telefoon het rijgedrag op de fiets beïnvloedt. In een experiment liet hij 24 studenten over een afgelegen fietspad rijden. De ene keer hielden de proefpersonen twee handen aan het stuur, de volgende keer telefoneerden ze, speelden ze een spelletje Snake of typten ze de tekst van 'Lang zal ze leven in de gloria' op een telefoon.

Wie speelde of typte bleek langzamer te fietsen, meer te slingeren en meer afstand tot de stoeprand te houden. Ook misten de typers veel vaker de verkeerstekens die de onderzoekers rond het fietspad hadden aangebracht.

Blijft de vraag of typende fietsers ook voor meer ongelukken zorgen. Volgens de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) wel. Er zouden jaarlijks zo'n twintig tot ruim honderd automobilisten en fietsers overlijden bij een verkeersongeval waar afleiding in het spel is, schat de SWOV.

Of dat aantal stijgt, nu steeds meer mensen een smartphone hebben, is volgens een woordvoerder moeilijk te zeggen. De registratie laat te wensen over, zegt hij. 'Iemand die na een ongeval door de politie wordt ondervraagd, zal niet snel zeggen dat hij aan het appen of het bellen was.'

Mila (13): 'Als het rustig is, reageer ik wel'

'Volgens mij is mijn gedrag wel veilig genoeg. Ik luister wel muziek op de fiets, maar ik kijk niet echt naar media ofzo. Alleen telefoontjes neem ik standaard op. Weet je, het hangt er vooral van af hoe druk het is. Daar bijvoorbeeld, om de hoek, daar rijden veel auto's en trams, dus dan doe ik meestal niets. Of dan kijk ik alleen wat er binnen is gekomen.

'Maar als het langzaam en rustig is, zoals hier, dan kun je makkelijk even reageren. Als je maar een beetje oplet dan valt het allemaal wel mee. Ik heb nog nooit iets meegemaakt in ieder geval.'

Beeld Io Cooman

Joep (17): 'Een beetje metal, maar niet te hard'

'Op de fiets gebruik ik eigenlijk alleen deze kleine mp3-speler. Een beetje metal, een beetje rap, Led Zeppelin. Van alles, maar niet te hard, want dan hoor ik de auto's niet. Mijn telefoon probeer ik zo veel mogelijk in mijn broekzak te houden want anders is het gevaarlijk.

'Wat dat betreft ben ik wel een uitzondering geloof ik. Ik ben best wel voorzichtig. Niet dat het altijd lukt. Op rustige stukjes, bij een stoplicht bijvoorbeeld, haal ik hem weleens tevoorschijn. Alleen bellen doe ik nooit vanaf de fiets. Dat gaat een beetje lastig met die muziek.'

Beeld Io Cooman

Lisa (14): 'Eén oortje in en whatsapp op stil'

'Op de fiets bel ik eigenlijk alleen mijn ouders om te vertellen dat ik thuiskom. Maar zodra ze doorhebben van waar ik bel, worden ze standaard boos. Dat is onverantwoordelijk, Lisa. En onverstandig. Daar komen ongelukken van, Lisa. En tja, dan moet je wel ophangen hè?

'Geen telefoontjes dus, maar ik luister wel altijd muziek. Ik zorg er dan voor dat ik maar één oortje in heb zodat ik ook het verkeer nog kan horen. Slim hè? Ik heb Whatsapp en al dat soort apps op stil gezet, dus dan is de neiging om alles vanaf de fiets te checken ook wat minder groot.'

Beeld Io Cooman

Ismaël (14): 'Ik wacht gewoon tot ik thuis ben'

'Appen doe ik niet op de fiets, en Facebook ook niet. Niet per se omdat het gevaarlijk is of zo, maar ik kan ook gewoon thuis kijken wat voor berichtjes ik heb. Vanaf school is het ongeveer 20 minuten rijden, dus zo lang kan ik prima wachten.

'Oké, soms ben je wel benieuwd wat er allemaal gebeurt als je hem in je broekzak voelt trillen, maar eigenlijk haal ik hem alleen tevoorschijn als ik word gebeld. Telefoontjes zijn meestal belangrijk namelijk. Ik heb geen headset - het heeft dus iets gevaarlijks ja - maar als ik goed oplet, is er eigenlijk niets aan de hand.'

Beeld Io Cooman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden