Is de redactie vrouwvriendelijk genoeg?

Het zal niemand verbazen, denk ik, dat in nogal wat reacties op de veranderingen in de Volkskrant het woord 'vrouwonvriendelijk' voorkwam....

Nu zou je dit de platte, de ordinaire, versie van vrouw-onvriendelijkheid of seksisme kunnen noemen. Maar er bestaan ook veel subtielere vormen, zo blijkt uit een aantal reacties.

Een lezeres uit Amsterdam valt bijvoorbeeld over de openingszin in een stuk over een debat in de Tweede Kamer over de Betuwelijn. Daarin wordt, schrijft ze, 'de charmante verschijning' van minister Netelenbos domweg gekoppeld aan het begrip 'dom blondje'.

Hoe kan een verstandig man als Nicolaas Matsier lyrisch uitweiden over de erotiek van het lotusvoetje, vraagt een inwoonster van Oegstgeest zich af. Zijzelf ziet alleen een gruwelijk verminkt lichaamsdeel. Matsier mag dan graag een Chinese man zijn in zo'n plaatje; zij voor geen goud een Chinese vrouw. 'Vervreemding van de krant boven de mueslikom', noemt ze dat.

Die gewaarwording overkomt haar tegenwoordig vaker, schrijft ze. 'Bijvoorbeeld wanneer er in stukjes over de jacht op mevrouw Zorreguieta geschreven wordt over ''vrouwen die de huwbare leeftijd al achter zich gelaten hebben''. Alsof er een limiet is aan de huwbaarheid van vrouwen'.

Dan is er het nog subtielere verschijnsel van 'niet-vernoemen'. Een Amsterdamse lezeres is verbaasd dat ze in het sportkatern geen regel heeft aangetroffen over de marathon voor vrouwen op het WK in Sevilla. Wel veel tekst over de marathon-mannen en hun zielenroerselen. De volgende dag meldt de krant dat het eigenlijk niet de Noord-Koreaanse vrouw was die de pijn en vermoeidheid doorstond om als eerste te finishen, maar dat het de grote politieke leider Kim Jong-il was die door de straten van Sevilla rende.

Ineens komt aversie tegen vertegenwoordigers van dictatoriale regimes om de hoek kijken. Op zich prima, vindt ze; de Volkskrant heeft dat bovendien eerder gedaan, maar altijd was er toch ook een verslag van het evenement zelf. De krant heeft niet tot boycot van de spelen opgeroepen. Waarom dan nu niets over de prestatie op het moment zelf en wél over de politieke kant van de zaak?

Een andere vraag, ook uit Amsterdam: waarom komen er zo weinig vrouwen aan het woord in series als Kopstukken, maar ook bijvoorbeeld in die interviewtjes op de pagina de Voorkant?

Hebben we het over een structureel probleem? Vijf redactrices die ik ernaar vraag, houden het op 'incidenten'. Maar in de gesprekken komt wel telkens de verdeling op de redactie aan de orde: 58 vrouwen tegen 147 mannen. Bij de leidinggevenden is die 6 : 23. Zeker op het leidinggevende niveau is dat een weerspiegeling van de maatschappelijke verhoudingen, zegt een van hun.

Ze gaan er vrijwel allemaal van uit dat redactionele keuzen anders zouden uitvallen als er evenveel mannen als vrouwen op de redactie zouden werken. De serie 'De oorlog van. . .' waarin veel vrouwen voorkwamen, is bijvoorbeeld gemaakt door vrouwen.

'Zolang vrouwen gebruik maken van hun uiterlijk, moet je er als krant natuurlijk wel over schrijven', zegt de een. 'Als je als krant een nieuw magazine begint en met de eerste nummers vrouwen als seksobject neerzet, zegt dat iets over de redactie. Dat kan geen toeval zijn', zegt de ander.

Een derde collega gelooft niet zo in andere keuzes. Dat er nu zo weinig vrouwen aan het woord komen, wijt zij aan een vorm van geestelijke luiheid van journalisten, die hun traditionele telefoonboekjes raadplegen, maar die lijsten niet uitbreiden.

Nog even terug naar de ordinaire 'versie' van seksisme. Die lijkt mij overigens deel uit te maken van een algemene overmatige preoccupatie van de redactie (m/v) met 'het lichamelijke' in zowel tekst als beeld, net als in andere media. Een ombudsman is geen zedenmeester, maar de redactie maakt op mij soms de indruk bezig te zijn met te bewijzen dat 'alles moet kunnen'. Het lijkt mij dat die strijd al in de jaren zestig en zeventig is gestreden. Een kwaliteitskrant van vandaag dient andere, belangwekkende, zaken aan te kaarten.

Dit herinnert me aan een opmerking van een oud-redacteur, naar aanleiding van het verschijnen van het jongste stijlboek. Hij ergerde zich gruwelijk aan scabreus taalgebruik in de krant. 'Wordt het niet eens tijd voor een stijlboek Goede Smaak', merkte hij op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden