Is daar iemand?

In de Zuid-Chinese stad Chongqing wonen 29 miljoen mensen, maar op de foto's van Wouter Stelwagen is geen sterveling te zien.

null Beeld Wouter Stelwagen
Beeld Wouter Stelwagen

Tweeënhalve dag dwaalde fotograaf Wouter Stelwagen (37) rond het trio megaflats met de zwarte toppen en gotische daken. Hij bekeek de gebouwen, elk zo'n dertig verdiepingen hoog, vanuit omliggende flats, vanaf heuvels en op straatniveau. Draaide zo lang aan de knoppen van zijn analoge grootformaatcamera tot alle kozijnen, balkons en muren precies recht stonden en wachtte vervolgens uren tot er geen enkele bewoner meer zichtbaar was. Zijn perfecte scenario, waardoor Stelwagen achteraf niet hoeft te fotoshoppen, was gecreëerd. Een witte lucht, rechte lijnen en vooral geen mensen: alles staat in dienst van het gebouw. 'En dan breekt plots de zon door het wolkendek. Foto verpest.'

Wie langer naar Stelwagens foto's kijkt, die voor tentoonstellingen vaak worden afgedrukt op vellen van één bij anderhalve meter, ziet de minimale elementen die verraden dat deze spookstad bewoond is: een waslijn met sokken, hier en daar een gesloten gordijn en zelfs een enkele bouwvakker. Sterker nog, alle gebouwen uit de serie Castle staan in Chongqing, een stadsprovincie in het zuidwesten van China die 29 miljoen inwoners telt.

Toch kiest Stelwagen bewust ervoor de bewoners niet af te beelden. 'Een mens trekt direct alle aandacht. Stel dat er een man op de veertiende verdieping staat, dan draait mijn foto niet langer om het gebouw, maar om die man. Is hij eenzaam? Woont hij daar alleen? Of is hij achtergelaten? Ik wil dat alle aandacht naar het gebouw gaat, dát zijn de personages, niet de mensen. Ik wil dat men allereerst verbaasd naar het gebouw kijkt, naar de structuren, de kleuren en zich door de kleine details dan realiseert dat achter elk raampje een echt mens woont.'

null Beeld Wouter Stelwagen
Beeld Wouter Stelwagen

Als je Stelwagen op zijn 10de had gevraagd wat hij wilde worden, had hij waarschijnlijk 'architect' gezegd. Het tekenen van fantasiesteden vond hij als kind geweldig. Maar Stelwagen kiest voor een studie fotografie aan de Gerrit Rietveld Academie. 'Toch kwam ook hier mijn fascinatie voor bouwkunst terug en verdwenen de mensen langzaam van mijn foto's. Ik denk dat ik op de academie, ergens rond 2000, voor het laatst een mens heb geportretteerd. Los van mijn kinderen dan. Ik vind wat mensen máken gewoon veel interessanter.'

Voordat Stelwagen afgelopen maart voor de tweede keer naar de megastad afreisde, hield hij de ontwikkeling van Chongqing jarenlang in de gaten via Google Earth. 'In 2007 bezocht ik China, en Chongqing, voor het eerst. Ik raakte gefascineerd door deze stad, die voor mij model staat voor de almaar uitdijende megasteden in Azië. Om de enorme stroom plattelanders die naar de stad zijn verhuisd te huisvesten, worden dit soort woonkazernes gebouwd. Ik volgde de bouw en zag hoe in razend tempo immense wijken, snelwegen en bruggen ontstonden. Voor deze collectie haalden de architecten inspiratie uit een scala van Europese stijlen. In Nederland zouden we zoiets nooit toelaten, maar hier kunnen renaissance, gotiek en het neoclassicisme prima naast elkaar leven.'

Over de achtergrond van de gebouwen wil Stelwagen bewust niet veel weten. 'Ik wil geen documentatie maken van Chongqing, maar juist een landschap laten zien van verweesde vormen. Die schoonheid van gebouwen wordt zichtbaar wanneer ze niet in gebruik lijken. Dan doet het er niet toe voor of door wie ze zijn gemaakt.'

Bekijk Castle en andere series van Wouter Stelwagen op: wouterstelwagen.com en seelevel.nl

null Beeld Wouter Stelwagen
Beeld Wouter Stelwagen
null Beeld Wouter Stelwagen
Beeld Wouter Stelwagen
null Beeld Wouter Stelwagen
Beeld Wouter Stelwagen
null Beeld Wouter Stelwagen
Beeld Wouter Stelwagen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden