Review

Intrigerende vertelwijze maakt Paradise fragmentarisch

Film (drama) - Paradise

De intrigerende vorm van het oorlogsdrama Paradise maakt het verhaal wel erg fragmentarisch. In kunstmatig verouderde beelden, met krassen en vlekken, wordt de nazigruwel getoond.

Hoe film je een in en om een concentratiekamp gesitueerd Tweede Wereldoorlogsdrama, anno nu? De ene filmer die zich eraan waagt, meent dat het stileren ongepast is: de Holocaust voltrok zich niet in stemmig zwart-wit of voorzien van filmmuziek. De ander verwerpt het realisme juist als geschikte visuele vertelvorm: de werkelijkheid van de doodsfabrieken valt immers niet te reconstrueren.

Paradise (***), drama.
Regie: Andrei Konchalovsky
Met: Julia Vysotskaya, Christian Clauss, Philippe Duquesne
122 min., in 8 zalen.

Krassen en vlekken

Andrei Konchalovsky (80), de Russische veteraan met een lange en afwisselende carrière waarbij in de jaren tachtig ook Hollywood werd aangedaan (Runaway Train, Tango & Cash), behoort tot de tweede categorie. Zijn in 2016 op het festival van Venetië met de regieprijs bekroonde, maar nu pas in de Nederlandse bioscoop uitgebrachte drama Paradise vat de nazigruwelen in grijstinten en klassiek vierkant beeldformaat. En alhoewel de keuze van de cineast om het monochrome beeld hier en daar artificieel te verouderen wat mal is - Konchalovsky liet krassen en vlekken in het filmmateriaal aanbrengen - oogt het op zich voortreffelijk gefotografeerde Paradise niet overgestileerd.

Centraal staan twee adellijke personages: de in Parijs vanwege haar hulp aan ondergedoken Joodse kinderen gearresteerde Russische verzetsvrouw Olga (Julia Vysotskaya), en de rap in de nazi-orde opklimmende en door de Übermensch-ideologie gegrepen Duitse SS-officier en prins Helmut. Ze kennen elkaar van voor de oorlog, toen de adellijke jeugd in Italië samen optrok, in meer lichtzinnige tijden. En ze treffen elkaar vele jaren later in het concentratiekamp. Olga gevangen, Helmut aangesteld door Himmler, als controleur die de corruptie in de kampleiding moet tegengaan.

Intrigerende vertelwijze

Konchalosvky onderbreekt de dramatische scènes veelvuldig met interviewfragmenten: Olga en Helmut zetten pal na de oorlog hun overwegingen uiteen, voor een onzichtbare entiteit. Ook een derde personage beschouwt het recente verleden: de ongevoelige Franse politiecollaborateur die aan het begin van de film openstaat voor avances tijdens het gestapo-verhoor van Olga.

Een intrigerende vertelwijze, maar ook een die Paradise heel fragmentarisch maakt. De toenemende waanzin van nazi Helmut, die de ineenstorting van Hitlers beloofde paradijs niet kan accepteren, vormt een rode draad. Zo ook het overlevingsinstinct van Olga, een sterke rol van Vysotskaya. Konchalovsky's script leunt op toeval: wel erg veel personages komen elkaar weer tegen in het kamp, maar het is niks bij de nog veel wonderlijker afloop.