Intrigerend, aards liefdesleed

Door Claus' Vlaamse taal komt de tragiek van Phaedra erg dichtbij.

Beeld Roel van Berckelaer

Theater

Phaedra van Hugo Claus door De Utrechtse Spelen, regie Thibaud Delpeut

10/10, Stadsschouwburg, Utrecht, Tournee: deutrechtsespelen.nl

Oemone verlangt naar het einde van de wereld, de dag waarop alles is veranderd in een woestijn 'leeg, wit, stil, een woestijn zonder één klacht'. Ze is de bediende van Phaedra en de bode in het gelijknamige toneelstuk. Alle rampspoed heeft ze aan zich voorbij zien trekken en aan het eind beziet ze het slagveld: de liefde heeft alleen maar lijken gemaakt. Oemone wordt gespeeld door Marlies Heuer en zij is als geen ander in staat de taal van Hugo Claus tot in elke lettergreep tot zijn recht te laten komen.

Schitterend stuk trouwens, gebaseerd op de eerste versie van Seneca en de veel latere van Racine (Phèdre, 1667). Claus heeft zijn stuk vastgezet in aardse, Vlaamse taal, en dat maakt dat de tragiek van Phaedra erg dichtbij komt.

Phaedra is wanhopig verliefd op Hippolythus, haar stiefzoon, de zoon van haar man, de Griekse koning Thesseus, die in de oorlog is maar onverwacht thuiskomt. Aangespoord door Oemone biecht ze haar diepste gevoelens op aan Hippolythus, maar hij wijst haar bruut af.

Gekweld door verdriet en wraak vertelt ze later tegen Theseus dat zijn zoon haar heeft verkracht. Vanaf dat moment is het leed niet meer te overzien. Gesmoorde verlangens en angst verlammen de mens en leiden tot de ondergang mooie liefde wordt mooie lijken.

Aangenaam beheerst

Thibaud Delpeut regisseert met Claus' Phaedra zijn eerste grote zaalproductie bij De Utrechtse Spelen. Gezien zijn stijl van theater maken -waarbij je niet zelden in een emotionele achtbaan belandt- verwachtte ik op zijn minst een hoofdrolspeelster die door het dolle heen zou zijn, met bijpassend hysterisch gekrijs en gerol over betonnen vloeren. Het tegendeel is waar: van meet af aan speelt Wendell Jaspers Phaedra aangenaam beheerst en is bijna deemoedig in haar verdriet. Al in de beginscène kijkt ze als een geslagen hond naar een onbeslapen bed. 'Mijn dagen, een na een, in tranen, zelfs als ik slaap. Als ik wakker word, zijn mijn wangen nat'.

In Delpeuts enscenering zijn de mannen veel aanstelleriger. Jan-Paul Buijs speelt Hippolythus als een jonge, wilde kunstschilder en notoir vrouwenhater tegelijk. Het liefst smijt hij verf op het doek of gaat met zijn vriendjes de bossen in. Buijs maakt van zijn personage een onaangename en tegelijk karakterloze jongeling. Hein van der Heijden is als Theseus, de echtgenoot en vader die terugkomt uit de oorlog, eenduidig onaardig en bozig.

'Kleine Ivo' dat schijnt Delpeuts bijnaam te zijn, zo stond onlangs te lezen in een profiel van hem in de Volkskrant. Vernoemd naar de grote Ivo (van Hove) die voor een deel zijn leermeester is. In Phaedra is dat nog het meest zichtbaar in de vormgeving: een weids en breed uitgesponnen speelvlak met een glazen huis, glazen wanden waarachter de gekwelde zielen zich verschansen, een open structuur en natuurlijk een geluidsdecor in dit geval een geweldige soundscape die Delpeut zelf heeft ontworpen.

Daarin horen we ook een flard van Nina Simone's 'I put a spell on you 'I put a spell on you/Because you're mine'. Niemand is van iemand, dat laten Hugo Claus en Thibaud Delpeut in deze wisselvallige, maar zeker ook intrigerende voorstelling kraakhelder zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden