Interview Tom Waits: 'Niemand maakt nieuwe liedjes, we updaten oude'

Bij het nieuwe album van Tom Waits stuurde de Volkskrant Vincent van Warmerdam (componist, liefhebber, kenner) naar Californië om hem te spreken.

Vincent van Warmerdam
Tom Waits in Carré, in 2004. © Joost van den Broek / de Volkskrant Beeld
Tom Waits in Carré, in 2004. © Joost van den Broek / de Volkskrant

'Er is een gedeelde eenzaamheid die woekert van kust tot kust,' zei Tom Waits eens over Amerika. Het Californische landschap illustreert dat beeld. De late zon geeft de Golden Gate Bridge de kleur van geronnen bloed en de verwaarloosde Highway 101 voert voorbij de St. Quentin-gevangenis, dwars door de uitgebleekte grijsgele heuvels naar de wijngaarden van Sonoma, het Toscane van Amerika. Hier heeft Tom Waits zich verschanst.

Zijn muziek heb ik twee maanden lang in een volle Amsterdamse schouwburg gespeeld, in Shakepeares Richard III door Orkater. Zijn tweekwartsmaat werd het gestamp van soldatenlaarzen op het geluid van elektrische gitaren en valse piano's. Hoe klinkt een koningsdrama? Zo dus. Het was Gijs Scholten van Aschat - luisterend naar Waits' nummer All the world is Green op de autoradio ('you turn kings into beggars and beggars into kings') -, die bedacht dat Waits en Shakespeare samen moesten gaan. En nu is Bad as Me uit. Zijn eerste studioalbum in zeven jaar. Ik word er op uit gestuurd om hem te spreken.

Tom Waits is een gedreven man. Hij is actief en scherp, maar soms ook op een stuurse manier afwezig. Als ik een uur te laat binnenkom, omdat we zijn verdwaald tussen de wijnboerderijen wordt hij net wakker uit een middagdutje. Zijn manier van lopen is slepend, één schouder naar voren, met gebogen rug. Als Richard eigenlijk. Ik heb als cadeautje American Pictures voor hem meegenomen, een fotoboek van Jacob Holdt, een Deense hippie die Amerika fotografeerde in de vroege jaren zeventig. Die foto's zijn onnadrukkelijk, maar meedogenloos en tonen de armoede en het geweld van een land waar wij ooit onze dromen op projecteerden. Zijn oog valt op een foto van een oude vrouw op de stoep van een vervallen huis met een pistool in haar rechterhand.

'Dear old mom.' Hij lacht. 'Bedankt, alleen deze foto is het al waard. Ik ben onder de indruk. Echt, dit is als porno voor mij. De rest bewaar ik voor later.'

Je maakt zelf ook foto's?
'Naahh... Niks bijzonders. Wat ik tegen kom. Truck-interieurs, achtertuinen. Dat soort dingen.'

Kort geleden zag ik Hitchcocks Vertigo, die hier in Californië speelt. Een heel weemoedige film, maar anders weemoedig dan in jouw songs. Hitchcock is meer upperclass, chique, met warme kleuren.
'Ja, dat maakt ook deel uit van de wereld. Ik denk dat we onze camera allemaal op iets anders richten. Als twee mensen een kamer binnenlopen zien ze allebei iets anders. Zag jij die dode vogel? Nee, die zag ik niet. Zag jij dat T-shirt om een stoel geknoopt? Zag je die vlek op het behang in de vorm van Florida?
'Misschien leefde Hitchcock ergens anders en was dat wat hij zag. Of misschien wilde hij voor ons verbergen hoe hij werkelijk was. I think truth should have an s in the end. Er is niet één waarheid. Er is jouw waarheid en er is mijn waarheid.'

Dat is waar een echt gesprek begint: met het besef dat iemand het anders ziet dan jij.
'Als twee mensen hetzelfde weten dan is één van hen onnodig, nietwaar? Maar als je jong bent, een tiener, dan wil je juist alleen maar geaccepteerd worden. Zo werkt het ook in de wildernis. Als je niet wordt geaccepteerd, ben je 's nachts helemaal alleen in het donkere bos. De de muziek waar naar je luistert, die je mooi vindt: dat is als je jong bent hetzelfde als de kleren die je draagt. Die bepaalt tot welke groep je behoort. Het is een wezenlijk onderdeel van het uniform. Ik zou nooit naar school gegaan zijn in mijn moeders ondergoed en met een gasmasker op. Ik zou uitgestoten zijn.'

Dus je paste je aan aan de andere jongens?
'Om in de groep geaccepteerd te worden, ja.'

Is er een moment geweest dat je besloot dat juist niet meer te doen?
'Ja, dat moet wel.'

Lees de rest van het interview met Tom Waits in de Volkskrant van vandaag.


De recensie van recensent Gijsbert Kamer van
Bad As Me is hier te lezen.

© Joost van den Broek / de Volkskrant Beeld
© Joost van den Broek / de Volkskrant

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden