Interview met twee 'helden van de burgerjournalistiek'

Syrische burgerjournalistencollectief (RBSS) tonen verval Raqqa en IS

Met video's en foto's tonen Syrische burgerjournalisten het verval van Raqqa en IS. De Volkskrant spreekt met twee van hen, die te zien zijn in de documentaire City of Ghosts.

Still uit City of Ghosts

De documentaire City of Ghosts, over het Syrische burgerjournalistencollectief Raqqa Is Being Slaughtered Silently (RBSS), toont op minuut 35 een kaal kamertje, ergens op een geheime locatie in Duitsland. Daar kijken twee leden van RBSS, de broers Hasan en Hamoud al-Mousa, op hun laptop naar de executievideo van hun vader Mohamed al-Mousa. Het filmpje is het werk van de terreurorganisatie Islamitische Staat (IS), die het eigen beulswerk altijd zo gestileerd mogelijk op beeld probeert te krijgen. Mohamed, gehuld in een oranje overall, is vastgebonden aan een boom en heeft een vuurwapen op zijn hoofd gericht. Na een lange aanloop, waarin het vuurwapen vanuit verschillende camerastandpunten is gefilmd, wordt een schot gelost. Hasan en Hamoud geven geen krimp. Met wijd opengesperde ogen staren ze naar de laatste momenten van hun vader.

'Ik kijk nog weleens naar dit filmpje van mijn vader', zegt Hasan al-Mousa tijdens een gesprek in het Amsterdamse debatcentrum De Balie, waar City of Ghost vorige week zijn Nederlandse première beleefde. 'Ik haal kracht uit de sterke blik in zijn ogen. Het geeft mij de moed door te gaan.'

Hasan en Hamoud verloren ook hun broer Ahmed Mohamed aan IS. Het is de prijs die ze hebben moeten betalen voor hun burgerjournalistiek, die IS tot op het bot tergde.

Waar IS met gelikt propagandamateriaal de wereld wijs probeerde te maken dat de Syrische stad Raqqa de vredige en welvarende hoofdstad is van het islamitische kalifaat, liet RBBS met heimelijk opgenomen videobeelden en foto's zien dat de stad kapot gaat aan schaarste en wreedheden. De onthullingen kostten leden van RBBS het leven. Twee van hen werden door IS in Turkije opgespoord en onthoofd.

De meeste RBBS-leden zijn inmiddels als vluchteling in Duitsland neergestreken en proberen vanuit safe houses zo goed en zo kwaad als dat gaat hun journalistieke werk voort te zetten. City of Ghosts registreert, dichtbij gefilmd, de moed en de angst van burgerjournalisten die altijd over hun schouder moeten kijken.

'IS noemt ons afvalligen', zegt Salal Muftah, een ander RBBS-lid dat voor de première naar Amsterdam is gekomen. 'Ze roepen hun sympathisanten in Europa op ons te doden. Daarom proberen we zo weinig mogelijk nieuwe mensen te leren kennen.'

Momenteel is Raqqa een zwaar belegerde stad. Westerse en Syrische troepen nemen het IS-bolwerk dag en nacht onder vuur. Internet is er traag en doet het onregelmatig. In City of Ghosts is te zien hoe de RBSS-leden op de momenten dat er wel internetverbinding is, zo veel mogelijk informatie proberen te verzamelen van hun 'correspondenten', die in Raqqa zijn achtergebleven. Deze 'echte helden', zoals Hasan al-Mousa en Salal Muftah de correspondenten noemen, appen en mailen over de twintigduizend achterblijvers in Raqqa die van alles verstoken zijn en net zo bang zijn voor IS als voor de westerse bommenregen.

De RBSS-leden zeggen in te staan voor de informatie die ze toegezonden krijgen. Berichten worden bij meerdere bronnen geverifieerd voordat ze online geplaatst worden.

Toch was er vorig jaar enige verwarring over een melding van RBSS dat acht Nederlandse jihadisten door IS geëxecuteerd zouden zijn na een conflict met andere IS-leden. Bronnen buiten RBSS hebben het nieuws nooit kunnen bevestigen.

'Wij blijven erbij dat ons bericht klopt', zegt al-Mousa. 'We hebben nog nooit verkeerde informatie naar buiten gebracht. Onze correspondenten gaan secuur te werk.'

Helden van de journalistiek, worden de RBSS-leden nu genoemd. Sinds een paar jaar worden ze overladen met journalistieke prijzen en ontvangen ze uitnodigingen voor chique bijeenkomsten van de westerse journalistieke jetset, waar ze gloedvol worden toegesproken door grootheden als David Remnick, hoofdredacteur van The New Yorker.

Maar journalistieke prestige is niet hun doel, zeggen de RBSS-leden. Hun werk zien zij als hun burgerplicht, niet als een professionele roeping. Mocht het conflict in Syrië ooit voorbij zijn, dan wil zowel al-Mousa als Muftah zijn studie van voor de oorlog weer oppakken.

'Ik studeerde management en daar wil ik ooit weer mee verder gaan', zegt Muftah. 'De journalistiek heeft mij niet zodanig gegrepen dat ik er voor de rest van mijn leven mee aan de slag wil. Ik heb mij bij RBSS aangesloten, omdat ik het lijden van mijn volk met de wereld wilde delen en wilde laten zien dat wij niet achter IS staan. Dat blijf ik doen tot IS gevallen is.'

City of Ghosts (regie: Matthew Heineman) draait vanaf 21/9 in de bioscoop.

Zacht geslacht

In 2013 viel IS het Syrische stadje Raqqa (220.000 inwoners) binnen. Onder islamitische wetgeving (sharia) werden dieven de handen afgehakt en homoseksuelen van daken geworpen. Wie het waagde zijn beklag te doen, werd zonder pardon uit de weg geruimd. City of Ghosts portretteert een groepje jongens uit Raqqa dat via het ondergrondse burgerjournalistencollectief Raqqa Is Being Slaughtered Silently (RBSS) de wreedheden toont. De documentaire toont de prijs die ze daarvoor betalen: IS zweert de 'afvalligen' te zullen vermoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.