RecensieFestival Oude Muziek

Interstedelijke noodeditie Festival Oude Muziek laat publiek tranen plengen ★★★★☆

Margot Kalse, Esther Kronenburg en Marijke Meerwijk zingen middeleeuwse muziek tijdens het slotconcert van het Festival Oude Muziek in de Nicolaikerk, Utrecht.Beeld Jelmer de Haas

Nee. Niet gaan zitten janken nou. Er zitten maar twintig mensen in de Middelburgse Sint-Augustinuskerk, op stoelen kriskras door de ruimte verspreid. Het gevolg van de coronazaalbezetting is dat bijna iedereen je kan zien – dus ook als je geëmotioneerd raakt.

Het is lastig tegen de tranen te vechten, dinsdagmiddag. Stefanie True zingt Come Again, Sweet Love Doth Now Invite van John Dowland, Shizuko Noiri bespeelt de luit. Het is de puurheid van haar stem die zo ontroert, de waarachtigheid van haar voordracht. Zouden de teksten (‘Weep you no more sad fountains’), veelal over afscheid, eenzaamheid, liefde op afstand, in het laatste half jaar verdieping hebben gekregen voor de Canadese sopraan? We krijgen de weemoed en het verlangen ongefilterd voorgezet. Noiri klinkt al even mooi: zelden hoor je zulk helder spel, water met een minimale hoeveelheid kalk. Als het recital er na een uur op zit, ben je blij dat je niet meteen door hoeft naar een volgend concert.

Middelburg krijgt de prijs voor het stilste, aandachtigste publiek. Eigenlijk is dat natuurlijk ook de verdienste van de musici, die de ingehouden adem afdwingen vanaf de eerste tel. True en Noiri verdienen het om hier te staan, op de noodeditie van het Festival Oude Muziek, dat dit jaar naast thuisbasis Utrecht nog tien andere steden aandoet, zoals Zwolle en Almere.

V.l.n.r. Margot Kalse, Marijke Meerwijk en Esther Kronenburg tijdens het slotconcert van het Festival Oude Muziek in de Nicolaikerk, Utrecht.Beeld Foto: Jelmer de Haas

Kreeg het festival de laatste jaren weleens van musici en pers het verwijt dat het Nederlandse ensembles veronachtzaamde, dit jaar werden er alleen Nederlandse of hier woonachtige artiesten gecontracteerd. ‘Zo geven we een impuls aan de werkgelegenheid binnen de Nederlandse muzieksector’, aldus het festival.

Maar de noodeditie biedt uiteraard meer dan werkverschaffing. Met 160 concerten voor publiek en nog 21 livestreams, gebeurt er nog steeds te veel om te bespreken. Waar de organisatie zich vaak strak aan een thema houdt, is dat er dit jaar niet. En we horen zelfs stukken uit de 19de eeuw – weliswaar op historisch verantwoord instrumentarium, maar het is toch een uitstapje voor ’s werelds grootste festival voor muziek van Middeleeuwen tot Barok.

In het Utrechtse Paushuize, ooit bedoeld als woning voor Nederlands enige paus (Adrianus VI woonde er nooit), brengen fortepianist Shuann Chai, violist Shunske Sato en cellist Job ter Haar een programma met werk van Franz Schubert, Ferdinand Ries en Ignaz Moscheles. De ‘olifant in de kamer’, aldus Sato, is Beethoven, de ‘jarige’ (250ste geboortedag) tot wie de andere componisten zich allemaal op een andere manier verhielden.

Moscheles’ Pianotrio in c-klein (opus 84) is een grandioos en opwindend stuk, vooral het spel van Chai getuigt van veel inzicht. Maar hoewel tijdens deze editie alles kan qua repertoire, wordt wegens corona wel strikt aan het tijdslot gehouden: het Scherzo alle Scozzese wordt geskipt. Al tijdens het applaus worden de deuren naar de binnentuin opengezet om te luchten.

Tekst gaat hieronder verder

Nadruk op zelfstandigen

Opvallend was dat er een maximumaantal van drie musici per concert was: het festival wilde een zo intiem mogelijke setting creëren en de nadruk leggen op zelfstandige musici. Het gevolg was dat sommige ensembles een lid thuis moesten laten. In plaats van de naam van zo’n ensemble, stonden de namen van de (twee of drie) afzonderlijke leden op de affiches. Bij de concerten van The Spirit of Gambo in Paushuize was het vierde lid, Gesina Liedmeier, er toch een beetje bij, omdat zij ook de instrumenten maakt van het gambaconsort. Margot Kalse, Marijke Meerwijk en Esther Kronenburg (zie foto) kennen we normaal gesproken als het ensemble Trigon, dat gespecialiseerd is in middeleeuwse vocale muziek.

Mooi, origineel én grappig is het recital van violist Antoinette Lohmann en klavecinist Jörn Boysen in de Lutherse Kerk. Geweldig hoe Lohmann altijd weer bijzonder en gek repertoire weet te vinden (Kindermann, Goor, Johann Baal), maar je tijdens haar vrije en indringende spel altijd gelooft dat het om de grootste meesterwerken gaat. Ook heerlijk is het recital van gambisten Robert Smith en Nicholas Milne en luitist Asako Ueda, dinsdagavond in de Doopsgezinde Kerk van Middelburg, waar de akoestiek perfect is afgestemd op de muziek. De weelderige Franse klanken van Marin Marais worden begeesterd gebracht. Iedere noot lijkt voor Smith van het grootste belang. Tussen de delen door legt hij met ontwapenend milde stem een term uit, maar bij de spelhervatting zit je er meteen weer in – knap.

Het maakt deze interstedelijke editie ook afgezien van de omstandigheden gedenkwaardig. Maar als een festival voelt het niet. Daarvoor ontbreken te veel van de vertrouwde gezichten, de medebezoekers die je na jaren allemaal herkent. 2020 zal altijd de jaargang zijn zonder dik, geel festivalboek. Maar ze hebben er absoluut iets moois van gemaakt.

Festival Oude Muziek

Met o.a. Stefanie True, Robert Smith en Antoinette Lohmann.

Klassiek

★★★★☆

31/8 t/m 2/9, Utrecht en Middelburg. Een aantal livestreams is terug te zien op oudemuziek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden