'Internet-journalistiek is heel intiem'

Planet Internet jaagt op een zo groot mogelijk publiek. Dat gaat ten koste van de Internet-verslaggeving, vindt web-journalist Erwin van der Zande....

BIJ INTERNET gaat het niet om het laatste wereldnieuws, als bij een dagblad. Noch om analyses en opinies, als bij een weekblad. Of om instant-emotie, als op televisie. Volgens web-journalist Erwin van der Zande is smaak de kracht van het medium Internet. Dat hij nu zijn digitale eenmanskrant Shift opdoekt, heeft daar veel mee te maken. 'Planet, het oude Planet, had een betere smaak', vindt Van der Zande.

Het 'oude' Planet Internet werd opgezet door Michiel Frackers, met geld van onder andere uitgever Quote en KPN. Maar Quote trok zich terug, Frackers verkocht zijn aandelen en vertrok eveneens, waarna KPN het bedrijf begin dit jaar liet fuseren met collega-provider World Access. Het nieuwe PI/WXS jaagt overijverig op een zo groot mogelijk publiek, maar vergeet, zegt Van der Zande, de dingen waar het goed in was, én frustreerde de eigen redacteuren.

Van der Zande: 'Na de fusie moest de massa bereikt worden. Er werd gegokt op een een-tweetje met de tv-wereld. Een all-you-need-is-love-site. Rolf Wouters' Wondere Wereld. Die dingen. Daar is veel tijd mee verloren gegaan. Planet stond bekend om zijn Internet-verslaggeving. Ze hebben het laten ondersneeuwen, het is niet verder gegroeid.'

Twee jaar terug kwam Van der Zande - die begon te schrijven tijdens zijn studie Communicatiewetenschap in Amsterdam - bij Planet. Daarvoor had hij al gewerkt voor bladen als Blvd en Wave, een kloon van het Amerikaanse cultmagazine Wired. Voor de Belgische uitgever van het Internet-tijdschrift Wave knutselde Van der Zande ook een digitaal krantje in elkaar, de 'e-Wave': 'Het was een van de eerste nieuwsbrieven op het net. De eerste edities waren niet al te best, menige schoolkrant was beter. Maar toen ik ermee ophield, zomer 1996, had het zesduizend abonnees.'

Planet-oprichter en hoofdredacteur Frackers vroeg hem een eenmanskrant te gaan maken voor de Nederlandse provider die méér wilde zijn dan een stopcontact. Niet alleen maar goedkope toegang wilde bieden tot het net, maar op het web ook gebruikers aan zich wilde binden. Met nieuws, amusement, diensten, seks uiteraard, en de digitale eenmanskranten van Van der Zande, Francisco van Jole en Peter Olsthoorn. Van der Zandes Shift kwam op 13 december 1996 online.

Van der Zande: 'Ik deed de dingen die ik zelf ook leuk vind. Her en der vandaan geplukte geluidjes, screensavers en wallpapers waarmee je je computer kunt aankleden. Dat heette Windows Dressing. Een instant hit. Wist je dat er in Amerika geen film meer uitkomt zonder screensaver? Het is de kleding en de make-up van je computer. Het geeft uitdrukking aan een bepaalde smaak. In Nederland begint men nu ook de promotionele waarde ervan in te zien. Het is de moeite waard om op al die computerschermen in kantoren te komen. Centraal Beheer heeft een screensaver die een crash van je computer nabootst. Met natuurlijk dat regeltje aan het eind. Even Apeldoorn bellen.'

Van der Zandes Shift groeide uit tot een van de best gelezen Nederlandse e-zines op het net. De editie die per e-mail gratis werd verstuurd had op het eind 24 duizend abonnees.

'Digitale eenmansuitgaven passen het best bij het net', zegt Van der Zande. 'Traditioneel is het net van personen die met elkaar chatten, mailen of in nieuwsgroepen rondhangen. Het is nog een wonder dat gewone uitgevers zich er überhaupt mee zijn gaan bemoeien. Het is hun stiel niet. Internet-journalistiek heeft een heel intieme sfeer. De lezer wordt soms letterlijk aangesproken. Lezers abonneren zich op iemands smaak.'

Bovendien, zegt Van der Zande, moet een online-uitgave elke dag opnieuw lezers binden. 'Merkentrouw bestaat niet op het net. Je moet elke keer weer scoren. Het is zo makkelijk om een nieuwsbrief op te zeggen, of niet naar een site te gaan. Mensen zijn niet achterlijk, en zeker niet op het net. Zo'n rel als met die Van der List-column kost de Volkskrant enkele tientallen abonnees. Big deal. Op het net kun je je dat niet permitteren. Je loopt voortdurend op je tenen. Goed op het net, wil zeggen: constant.'

Maar Internet-journalistiek verandert ondertussen wel: 'Populair op Internet zijn de Panorama- of Telegraaf-achtige nieuwtjes. Mensen babbelen daar graag over. Sturen elkaar dingen door. Het is een zelfstandig medium geworden met zijn eigen helden en eigen martelaren, en dus ook zijn eigen nieuws. Misschien is het een onderstroom, maar die is wel heel groot. Het reguliere wereldnieuws was tot voor kort in de minderheid. Dat zal anders worden. Dat zie je aan de commotie rond Clinton.' '

Omdat netizens een bizarre belangstelling lijken te delen voor roddel, marginaal nieuws en pure fantasie, is het net lange tijd niet ernstig genomen door gewone journalisten, vermoedt Van der Zande. Hij hoopt binnenkort - met enige jaren vertraging - af te studeren op 'Internet-journalistiek'. 'Door Matt Drudge kreeg het net ook nog eens het imago van onbetrouwbaarheid. Maar bij de verslaggeving rond Our First Time - jongen en meisje kondigen aan elkaar 'live op Internet' te ontmaagden - was de cirkel weer rond. Het bleek een hoax te zijn, ontdekt door Internet-journalisten. De traditionele journalistiek kreeg een tik op de vingers, want de feiten waren niet gecontroleerd, precies wat de net-journalistiek werd verweten. Sindsdien is het tij gekeerd.'

Henk Blanken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden