Inspiratie voor het derde oor

In Californië moest je nooit zijn voor vooruitstrevende elektronische beats. DJ Flying Lotus – alias de 26-jarige Steve Ellison – is een van de musici die daarin verandering brengen....

Door Sasja Kooistra

Lange tijd paste de hele alternatieve elektronische muziekscene van Los Angeles in één auto. Elk weekend ontmoetten een handjevol zolderkamerproducers elkaar bij een club. Buiten op de parkeerplaats hingen ze rond de boombox om naar elkaars nieuwste nummers te luisteren.

Voor nieuwe vooruitstrevende elektronische beats moest je op dat moment in Europa zijn, niet aan de westkust van Amerika. Dat is nu, een jaar of vijf later, wel anders. Elektronische hiphop uit de ‘The Golden State’ trekt volop de aandacht. En vooral de belangrijkste exponent uit de LA-scene, Steve Ellison (26), die als producer en dj onder de naam Flying Lotus bekend is.

De Amerikaan is begin maart in Amsterdam voor een optreden tijdens het elektronische muziekfestival 5daysoff, waar hij een van de publiekstrekkers is. ’s Middags vertelt hij in de donkere kelder van Paradiso over de steeds grotere vlucht die zijn carrière neemt. ‘It’s crazy! Dat ik ooit op het podium voor een groot publiek zou optreden, heb ik nooit durven dromen. Als tien mensen mijn shit leuk vonden, vond ik het al heel wat.’

Het verhaal van de auto op de parkeerplaats gaat over hem en zijn vrienden. Hij is een van de eerste ‘cats’ uit die wagen die furore maakt wanneer zijn debuut 1983 in 2006 verschijnt. Als het Britse label Warp in 2008 zijn tweede album Los Angeles uitbrengt, betekent dat een definitieve internationale doorbraak.

Zijn bekendheid gebruikt Ellison om aandacht te genereren voor bevriende dj’s. Onder de naam Brainfeeder begint hij een collectief. Onder die paraplu brengt hij platen uit, maakt radioprogramma’s en organiseert hij speciale Brainfeeder-avonden in Los Angeles, maar ook in clubs in New York en in Europese steden als Londen en Barcelona. Ook vormgevers en vj’s sluiten aan.

Op die manier neemt Ellison in de slipstream van zijn succes dan nog onbekende producers als The Gaslamp Killer en Samiyam mee. Een vanzelfsprekende taak, vindt hij. ‘De meeste producers op het label zijn vrienden. We hielpen elkaar altijd met van alles. Het collectief bestond op die manier eigenlijk al jaren. Ik heb er alleen een officiële familie van gemaakt door het een naam te geven. Show Brainfeeder to the world, was het idee. Dat ik de boodschapper daarin mag zijn, voelt als een eer.’

En hij heeft succes. De Brainfeeder-crew past allang niet meer in één auto. Met Ellison als drijvende kracht ontstaat er twee jaar geleden een buzz over de dancescene in Los Angeles.

De scene verandert van klein en underground naar een collectief met een magnetiserende aantrekkingskracht op jonge, beginnende producers. Ook Ellisons vrienden mogen rekenen op internationale aandacht. Het aanstekelijke optreden van The Gaslamp Killer moet je gezien hebben, zo gonsde het op Lowlands vorig jaar.

Het optreden van een ander Brainfeeder-vriend, Nosaj Thing, deed de bovenzaal van Paradiso tijdens het 5daysoff festival eerder dit jaar uitpuilen tot op de gang. ‘Het is een geschenk en eigenlijk ook vreemd’, vindt Ellison. ‘Ik heb geen verklaring voor waarom we nu wel worden opgepikt, terwijl we in Los Angeles altijd experimentele muziek hebben gehad.’

Bedachtzaam en met zachte stem legt Ellison de diepere betekenis achter de naam van het collectief uit. Brainfeeder betekent letterlijk dat hun muziek als voedsel voor het brein is. ‘Het is diepe, devote muziek die klinkt als een spiritual en niet exclusief voor de dansvloer is. Wat voor geluid het ook is: rock, hiphop of jazz, zolang het maar het ‘derde oog ding’ doet en je inspireert. Of derde oor in dit geval.’

Luister naar de plaat van Brainfeeder-lid producer Gonjasufi en je snapt wat Ellison bedoelt. Zijn debuut A Sufi And A Killer (dat vorige maand verscheen en enthousiaste kritieken kreeg) is doordrenkt van mystiek. Een ongehoord bevreemdend kruispunt van elektronische hiphop, Turkse psychedelica en Indiase bhangra met daaroverheen Gonjasufi’s spookachtige kraakstem en bezwerende teksten.

Juist dat iedereen in het collectief zijn eigen stijl heeft en de muzikale invloeden zo breed zijn, maakt Brainfeeder tot een interessante nieuwkomer in de dance. Wat zo spannend is aan de muziek van Ellison en zijn collega’s, is dat niet elke track perfect en glad gestreken is. Er is veel ruimte voor improvisatie en dat geeft de muziek een springerig effect vol onverwachte momenten.

Ellisons eigen producties zijn de toegankelijkste van de groep. Als Flying Lotus maakt hij instrumentale hiphop. Het is muziek van extremen: kalm tegenover druk, georganiseerd tegenover chaotisch, waardoor je het gevoel krijgt in een achtbaan van stemmingswisselingen te zitten. In hoog tempo vloeien meditatieve melodieuze soundscapes met een hoog gehalte jazz en soul moeiteloos over in energiekere, abstracte stukken waar de botsende beats en atonale ritmes je om de oren vliegen. Dat alles in een omlijsting van het lome ritme van hiphop.

Hij toont daarin verwantschap met de hiphop-beats van J Dilla. De hiphopproducer, die in 2006 overleed, is voor rappers als Kanye West en Pharrell Williams een grote inspirator, maar niet voor Ellison, zegt hij. Als jongen luisterde hij meer naar de hardere gangstarap van Dr Dre. Diens beats inspireerden Ellison op zijn zestiende zelf muziek te gaan maken. Dat zijn producties veel jazz ademen, heeft te maken met zijn familiebanden. Ellison is de neef van jazzlegende John Coltrane, en hij groeide vanzelfsprekend op met jazz.

Met Coltranes vrouw, zijn tante Alice, had hij een erg goede band. Hij is bezig aan een documentaire over haar, maar zijn muziekcarrière vreet te veel tijd om dat af te maken. Ellison is een filmliefhebber en studeerde aan de filmacademie. Tijdens zijn shows is hij dj en vj tegelijk met eigen videobeelden. ‘Films, maar ook strips en literatuur inspireren mij tegenwoordig meer dan het luisteren naar muziek van anderen. Ik zie beelden voor me tijdens het produceren en dat stimuleert mijn creatieve proces.’ De invloed van film reikt verder. Zijn albums zet hij zo in elkaar dat het in één ruk luisteren van de hele plaat een cinematografische reis moet opleveren.

Begin mei verschijnt zijn nieuwe album Cosmogramma. Het is een warmere, emotionele plaat geworden waarop meer jazz en minder elektronica te horen is. ‘Ik was al die technische praatjes over computers en software van mensen om mij heen zat. Zo wil ik geen muziek maken. Muziek is voor mij meer dan beats. Ik wilde fysiek muziek maken, met echte instrumenten en minder met elektronische apparatuur.’ Ellison kreeg daarbij assistentie van bevriende muzikanten onder wie componist Miguel-Atwood Ferguson die hem hielp met het arrangeren van strijkersakkoorden. En de jazzy bassolo’s op de plaat zijn van Thundercat, die bij Erykah Badu speelde.

Hij was gedreven om met Cosmogramma als muzikant een stap voorwaarts te maken en nieuwe inzichten op te doen. Die vond hij in samenwerkingen met anderen en een cursus muziektheorie hielp hem uit zijn comfortzone te halen. ‘Ik dacht altijd, op dag wil ik zus en zo klinken. Op een dag, op een dag, sodemieter op , die dag is nú. Ik wil nu zo klinken. Ik moet het nu doen.’ Het resultaat is er naar vindt hij zelf. ‘Cosmogramma komt dicht in de buurt van de muziek die ik droomde te maken toen ik jong was. Ik ben op dit moment in staat mijn ideeën te realiseren en het geluid te krijgen dat ik in mijn hoofd heb.’

Waar Brainfeeder over vijf jaar is, vindt hij moeilijk te voorspellen. Hij zou het prettig vinden als het label zich zo ontwikkelt, dat het minder op hem leunt. ‘Als op een dag Samiyam of The Gaslamp Killer de sterren zijn, kan ik meer naar de achtergrond. Het is veel op dit moment. Ik ben nu én labelbaas én optredend artiest. Maar ook als ik niet meer actief ben met Brainfeeder zal ik altijd mensen helpen in wie ik geloof.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden