Informatiesnippers

Laatst bezocht ik een countryconcert. Voor mij strekte zich een zee van grijze en/of kale hoofden uit. Er werd eerbiedig geluisterd en niet gekletst....

Ik ga ook wel eens naar concerten waar een jonger publiek komt. Daar voel ik me een verdwaalde bejaarde, omdat ik alleen naar de muziek luister. Veel andere bezoekers staan de godganse tijd op hun telefoon te loeren, als schipbreukelingen die op een levensreddend sms’je wachten.

Het is een teken des tijds: nieuwe media maken ons allemaal tot ADHD’ers. De lokroep van laptop en telefoon is nauwelijks te weerstaan. We splitsen ons in tweeën: we leven tegelijk in de echte wereld en in een virtueel netwerk dat voortdurend om aandacht vraagt. Hoe mooi de muziek ook moge zijn, misschien gebeurt er in de buitenwereld iets nog interessanters dat je vooral niet wilt missen.

De interessante website Edge (www.edge.org) stelt elk jaar een brandende vraag aan een groot aantal vooraanstaande denkers. Dit jaar luidde de vraag: verandert internet de manier waarop wij denken?

Niet in kwalitatieve zin, meenden de meeste denkers. Het menselijk brein blijft hetzelfde. In kwantitatieve zin des te meer. Vrijwel allemaal worstelden ze met de enorme hoeveelheid informatie die op ze afkwam. Internet verstoort de balans tussen moeilijk en makkelijk, stelt de Amerikaanse filosoof Daniel Dennett. Hij is veel meer een reactieve denker geworden, die de hele dag bezig is met het afhandelen van allerlei verzoekjes die via de mail binnenkomen, waardoor lastige en tijdrovende projecten erbij inschieten.

We weten steeds minder van steeds meer dingen, denkt de Britse filosoof Barry Smith. Een schrikbeeld: het bezonken oordeel wordt verdrongen door een eindeloze reeks informatiesnippers. Elke dag een nieuwe hype, op basis van half begrepen nieuwsberichten die duizendvoudig worden doorgetwitterd.

We hoeven er niet pessimistisch of nostalgisch over te doen. Natuurlijk zitten er ook talloze voordelen aan sociale netwerken. Maar internet vraagt om een nieuwe vorm van geletterdheid, zegt cyberveteraan Howard Rheingold. De gebruiker moet streng kunnen selecteren om mentale desintegratie te voorkomen. Gebrek aan aandacht is de nieuwe vorm van analfabetisme.

Actief verzet is daarom geboden. Laatst hoorde ik van een twintiger dat ze naar een ‘iPhoneloos’ feestje was geweest. Bij binnenkomst moesten de gasten al hun elektronica inleveren, zodat ze zich volledig op het hier en nu konden concentreren. Heel ouderwets, maar voor veel mensen een totaal nieuwe ervaring.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden