Indrukwekkende villa's en emotionele armoede in West of Eden

Ervaringsdeskundige Jean Stein tekende de vaak tragische familieverhalen op achter de façades van de Hollywood paleizen. Het resultaat is een onthullende pageturner: opgroeien in een filmfamilie blijkt allerminst een zegen.

Het openingsfeestje van het restaurant van het Earl Carroll Theatre in Hollywood, eind 1948, een reusachtige chique ontmoetingsplek voor de adel van Hollywood. Van links af Ann Page, echtgenote van studiobaas Jack Warner, de actrices Lili Damita en Marlene Dietrich, Jack Warner zelf en actuer Errol Flynn, die op dat moment getrouwd was met Damita. Beeld Bettmann-archief

Laat op een avond in februari 1929 arriveert een politiewagen aan de Loma Vista Drive in Los Angeles. Bij een schietpartij zijn twee doden gevallen: Ned Doheny, zoon van een steenrijke oliebaron, en zijn rechterhand en beste vriend Hugh Plunkett. De politieagenten verdwijnen net zo snel als ze kwamen en een onderzoek naar de toedracht blijft uit. Wat precies is gebeurd in de kapitale woning van Doheny - eerder een in Engelse stijl gebouwd kasteel dan een huis - blijft lange tijd verborgen.

In haar boek West of Eden: An American Place weet Jean Stein de geschiedenis alsnog te ontrafelen. Corruptie en machtsmisbruik speelden een rol, verborgen homoseksualiteit waarschijnlijk ook. Stein tekent alles op en trekt dan naar een ander, minstens zo beladen adres. West of Eden is als een toeristische bustour langs de huizen van beroemdheden, zoals die in Los Angeles nog altijd populair zijn. Het verschil: Steins sightseeing tour stopt niet bij de oprijlaan. De schrijfster heeft de sleutel van elk pand; ze gaat naar binnen en luistert naar wat de muren te vertellen hebben.

Een prachtig boek levert dat op, al zijn de verhalen tragisch. Vijf Hollywooddynastieën komen aan bod. Vijf immens rijke families, behorend tot de elite van Hollywood in de 20ste eeuw, met tentakels in de film-, vastgoed- en olie-industrie. Net als eerder in haar boek Edie: American Girl, over actrice en Warholmuze Edie Sedgwick, legt Stein de geschiedenissen vast aan de hand van talloze interviews. Ze sprak familieleden, beroemde buurvrouwen en historici, maar ook kindermeisjes, chauffeurs en butlers. Zelfs psychiaters klappen ondanks hun beroepsgeheim uit de school.

Dat Stein (1934) iedereen aan het praten krijgt, heeft ongetwijfeld te maken met haar goede connecties. Ze is zelf een telg uit een invloedrijk Hollywoodgeslacht; het verhaal van haar vader Jules Stein, oprichter van het boekingskantoor MCA, vormt het laatste hoofdstuk van haar boek. Jean Stein groeide op in een reusachtig landhuis aan de rand van Beverly Hills. Filmster Katharine Hepburn woonde er ooit en vocht in haar huiskamer met slangen, die vanuit de tuin naar binnen drongen. Later nam mediamagnaat Rupert Murdoch het huis over, met inboedel en al. Hij veranderde niets aan de barokke inrichting.

Mevrouw Fellowes-Gordon snijdt haar verjaardagstaart aan in augustus 1948. Staand, met een fles in zijn hand, filmmagnaat Jack Warner. Beeld John Swope / Getty

Een betoverend huis, gevuld met bittere herinneringen. 'Mannen als mijn vader hebben geen vrienden', stelt Stein. Haar vader behoorde tot de avonturiers die de entertainmentindustrie vormgaven. Het waren mannen die, vaak vanuit een arme immigrantenachtergrond, hun imperium vanaf de grond opbouwden; ze beschikten over goklust, bravoure, meedogenloosheid en een flinke dosis wantrouwen. Zulke mannen, laat West of Eden zien, wisten het succes zelden aan de volgende generatie door te geven.

Neem de Warners, die woonden in een neoclassicistisch paleis met marmeren vloeren. Jack Warner richtte met zijn broers in 1918 Warner Bros. op, een van de grootste film- en televisiestudio's ter wereld. Zijn eerste vrouw, met wie hij een zoon kreeg, werd al snel aan de kant geschoven voor de flamboyante Ann Warner, die haar nieuwe stiefkind zonder aarzelen verstootte: de astrologie wees uit dat ze toch nooit met hem zou kunnen opschieten.

Jack Warner, die later zijn broers op slinkse wijze uit het familiebedrijf zou werken, stond bekend als een geniale dictator. 'De filmindustrie is een harde wereld; je moest wel een monster zijn om die industrie op te richten', zegt een van de geïnterviewden in West of Eden. De enige naar wie Jack luisterde was Ann, al hadden de twee een huwelijk vol ijzige ruzies en wederzijds bedrog. Het kostte hem de band met zijn zoon. Jack Warner Jr. werd door zijn vader ontslagen en doodgezwegen in diens lijvige autobiografie.

Nog treuriger verging het de kinderen van een andere befaamde Hollywoodproducent, David O. Selznick, en zijn tweede vrouw Jennifer Jones. Jones was een actrice met een iconische status in de jaren veertig en vijftig; ze was de vleesgeworden American dream, afkomstig uit een eenvoudige circusfamilie in Oklahoma, ontdekt door Hollywood en zorgvuldig in de mal geperst die bij het sterrendom hoorde. Jones won in 1943 een Oscar voor haar rol in The Song of Bernadette en ontving nog vier Oscarnominaties.

Filmproducent David O. Selznick in 1962 gefotografeerd met zijn tweede vrouw, de actrice Jennifer Jones, en hun dochtertje Mary Jennifer. Beeld Getty Images

Als moeder was ze waardeloos. Jones bracht haar dagen in bed door en verscheen pas aan het begin van de avond in het openbaar, na urenlange make-up- en kleedsessies. Geobsedeerd door haar uiterlijk wilde ze er zelfs 's nachts in bed piekfijn uitzien. Dagelijkse sessies bij een psycholoog wisten haar ijdelheid en egocentrisme niet te temmen. Hoewel ze begaan was met haar kinderen, dreef ze hen tot waanzin. Een zoon uit haar eerste huwelijk pleegde zelfmoord, net als de dochter die ze kreeg met Selznick. Mary Jennifer Selznick sprong in 1976 van de 22ste verdieping van een flat in Los Angeles.

Het verhaal van Jennifer Jones, zorgvuldig en zonder sensatiezucht opgetekend, is exemplarisch voor de wereld die Jean Stein beschrijft. Hoe fraaier de façade, hoe dieper het leed dat erachter schuilgaat, lijkt de regel in het oude Hollywood. De smetteloze make-up van Jones moest haar radeloosheid verbergen, zoals de indrukwekkende villa's van de studiobazen hun emotionele armoede verbloemden. Ook de kinderen van de Hollywoodelite moesten aan het ideale plaatje voldoen: wanneer beroemdheden op bezoek kwamen, mochten ze in hun mooiste kleren handen schudden bij het diner, om daarna snel weer met de nanny naar boven te gaan. Rekwisieten in het leven van hun ouders.

De pronkerige panden die Jean Stein in West of Eden beschrijft, vormen het decor voor vele tragedies. Greystone Mansion, het landhuis in Beverly Hills waar Ned Doheny in 1929 stierf, is tegenwoordig te bezoeken. Paul Thomas Anderson draaide in het in tudorstijl gebouwde huis voor There Will Be Blood, zijn film over een oliebaron, losjes gemodelleerd naar Edward L. Doheny, Ned Doheny's vader.

De pronkerige panden die Jean Stein in West of Eden beschrijft, vormen het decor voor vele tragedies. Greystone Mansion, het landhuis in Beverly Hills waar Ned Doheny in 1929 stierf, is tegenwoordig te bezoeken. Paul Thomas Anderson draaide in het in tudorstijl gebouwde huis voor There Will Be Blood, zijn film over een oliebaron, losjes gemodelleerd naar Edward L. Doheny, Ned Doheny's vader.

Zoals Stein het beschrijft, was heel Hollywood in die jaren een sociaal experiment. Oud geld bestond niet in Los Angeles; de door de Doheny's, Steins, Warners en Selznicks uitgevonden cocktail van rijkdom, macht en beroemdheid vormde een giftig geheel waarvan de volgende generatie de dupe werd. Opgroeien in een huis met diverse zwembaden, een bowlingbaan en een poppenhuis waarin je kunt rondlopen, maakt niet automatisch gelukkig.

Het zijn bittere sprookjes die Stein vertelt. Desondanks leest haar boek niet als een verzameling loodzware verwijten. De toon is nuchter, luchtig zelfs; de vele verschillende stemmen smelten samen tot een betrokken, maar relativerend ooggetuigenverslag. Dat is knap werk. Het genre van de orale geschiedenis lijkt misschien simpel, maar het ordenen van de interviewfragmenten is een monsterklus die finesse vereist. Stein heeft het in de vingers en laat iedere spreker tot zijn recht komen, van beroemdheden als Dennis Hopper en Gore Vidal tot de klusjesman van haar ouderlijk huis.

West of Eden. Non-fictie. Jean Stein. West of Eden: An American Place, Random House, 37,99 euro.

Natuurlijk spreken de stemmen elkaar soms tegen - mondelinge geschiedschrijving is per definitie niet betrouwbaar. Toch zou West of Eden wel eens het meest waarachtige boek over Hollywood kunnen zijn dat tot nu toe is geschreven. Juist door de schandalen en tragedies vanuit verschillende standpunten te bezien, komt Stein tot de kern; met de autoriteit van een ervaringsdeskundige laat ze valse roddels aan het licht komen en vist ze uit al haar bronnenmateriaal de veelzeggendste details.

En al zijn sommige verhalen niet waar, wie maakt het eigenlijk wat uit? Hollywood drijft niet op integriteit, maar op verbeeldingskracht. Niet toevallig gaat de proloog van het boek over een voormalig buschauffeur die toeristen langs de huizen van de sterren leidde. Een volledig verzonnen tour was dat, want net als veel van zijn collega's had hij geen geld om de juiste adressen te kopen. Zijn klanten beklaagden zich nooit.

Wie die proloog opvat als een waarschuwing, staat alsnog een mooie tocht te wachten. Zonder een spoor van leedvermaak, met respect voor iedereen die er gewoond heeft, laat Stein de rampspoed achter de mooiste gevels zien. Het zijn treurige spookhuizen die West of Eden bezoekt, maar je krijgt geen spijt er geweest te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden