Indringend beeld van overleg rond joodse tegoeden

Ze werden als bestuurders van het Centraal Joods Overleg (CJO) in het diepe gegooid, vertelt Chris van Gent, directeur sociale zaken bij Ahold en onderhandelingsadviseur van het CJO....

Lopende Zaken, dat de voorbereidende gesprekken van het CJO mocht filmen, laat zondag avond op indringende wijze zien hoe de CJO-bestuursleden worstelen met de rationele en emotionele kanten van het onderhandelingsproces. CIDI-directeur Ronnie Naftaniël die het restitutiebedrag met een rekenvoorbeeld op een schoolbord illustreert. Die emotioneel uitroept dat 2,2 miljard gulden het maximum is 'waarvoor we kunnen gaan'. De nadrukkelijke eenstemmigheid in het CJO-bestuur over de morele rechtvaardigheid van de aanspraken uit een sterk verdeelde joodse gemeenschap. En adviseur Chris van Gent die probeert hen bij de les te houden: 'Jullie zijn het wel eens over de restitutie, maar niet over het bedrag.' Uiteindelijk komt er een bedrag van 495 miljoen gulden uit de bus, dat het CJO als 'absoluut minimum' wil gaan opeisen in Den Haag.

Maar er wordt niks opgeëist. De onderhandelingen verlopen in alle rust en leiden tot overeenstemming tussen de twee partijen. Op 21 maart maakt het kabinet bekend dat het 400 miljoen gulden beschikbaar stelt als compensatie voor de geroofde joodse goederen. Het had, zegt Van Gent, 200 miljoen méér kunnen zijn. Hij schetst de houding van premier Kok aan de onderhandelingstafel als 'wel heel erg formeel'. 'Hij sprak in afgemeten zinnen. Een beetje regentesk, eerlijk gezegd.' Het CJO aan de andere kant was volgens Van Gent niet voor zijn taak berekend. 'Ze hebben bewust gekozen voor rustig overleg, leidend tot een zo redelijk mogelijk resultaat. Vechtconflicten hebben ze heel bewust vermeden.'

Het kwam de bestuursleden van het CJO achteraf op soms scherpe verwijten uit de joodse gemeenschap te staan. Maar er was ook verwondering over de verkramptheid en introversie waarmee het CJO de onderhandelingen was ingegaan. De joodse gemeenschap werd er nauwelijks bij betrokken, misschien uit gevoelens van schuld, waarschijnlijker nog uit angst voor de onoverzienbare gevolgen. Er zou anders vermoedelijk zijn gebeurd wat Van Gent al meteen was opgevallen: 'De emotie in het CJO is heel gauw ontbrand. En dat overschaduwt vaak de rationaliteit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden