Mysterie

Inception

Nolan legt Hollywoods lat weer hoger

De blockbuster verheffen, het lukte Christopher Nolan met het moreel ambigue en virtuoos gefilmde The Dark Knight (2008). En ook zijn zevende speelfilm, de futuristische actiethriller Inception, loopt over van ambitie om de lat in Hollywood weer iets hoger te leggen.


Dat Nolans Batman-film tot een recordopbrengst leidde, maakte dat de Britse regisseur voor zijn volgende film zo ongeveer carte blanche kreeg van de filmstudio – een unicum in tijden van risicoloze vervolgen en remakes. Nolan mocht 160 miljoen dollar besteden aan het filmidee waarmee hij al tien jaar rondliep: wat als je andermans dromen kunt binnenstappen?



Die technische innovatie, waarop Inception vooral niet te diep wil ingaan (het apparaat met bij dromers in te pluggen slangetjes past in een reistas, dat wel), biedt meesterdief Dom Cobb (Leonardo DiCaprio) de mogelijkheid de diepste geheimen van zijn slachtoffers te roven, terwijl die slapen. Cobb is de beste in zijn vak; zakentycoons van over de hele wereld betalen vermogens om hem in te schakelen als bedrijfsspion, of zich tegen hem te beschermen.



Te benijden is hij niet: beroepsdeformatie maakt dat Cobb droom en werkelijkheid nog maar moeilijk kan onderscheiden. En thuis in Amerika wil de politie hem graag wat vragen stellen over zijn prachtige, doch dode vrouw (Marion Cotillard), die voortdurend opduikt in Cobbs spionagedromen, en hem zo het werken bemoeilijkt. Met een allerlaatste klus hoopt Cobb de balans in zijn getroebleerde leven te herstellen. De opdrachtgever heeft een speciaal verzoek: een idee planten (incepting) in plaats van stelen, en wel in het hoofd van een zakenconcurrent.



Zo vertrouwd als het exposé van Inception aandoet, met Cobb die eerst een internationaal all star dieventeam samenstelt, zo onnavolgbaar is de structuur waarin Nolan zijn film giet. Zelden is de situatie waarin de personages zich bevinden geheel helder: niet alleen droom en realiteit wisselen zich af, ook de droom in de droom, en de droom in de droom in de droom, dienen als filmarena – want hoe dieper je zo’n illegaal idee plant, hoe beter, met als risico dat je vast komt te zitten in de gevaarlijke leegte van het onderbewustzijn.



In tweeënhalf uur leidt Nolan zijn publiek door een multidimensionaal droomdoolhof waarin alles met alles in verband staat, en de filmmaker zich virtuoos uitleeft op de onbegrensde visuele mogelijkheden; zich opvouwende steden, roterende hotelkamers, treinen die plots het stadverkeer doorklieven. Zo makkelijk als Nolan voorbijgaat aan de droomdeel-techniek zelf, zo uitgebreid staat hij stil bij alle natuurwetten waaraan de droomtoeristen worden blootgesteld.



Droomtijd bijvoorbeeld, vertraagt zich met mathematische precisie naarmate je dieper in de slaap afdaalt, zodat Cobb het overstappen van de ene droom naar de andere op de seconde kan timen. Die soms tamelijk infantiele logica plaatst Inception ver van meer associatieve droomfilms van meester-cineasten als Luis Buñuel en David Lynch.



In Nolans wereld droomt iedereen lucide, en mag emotionele diepte nooit ten koste gaan van schietpartijen of explosies. Dat is ietwat teleurstellend voor wie hoopt dat Nolan nogmaals een Memento aflevert – zijn enige echte meesterwerk. Maar als Hollywood een kermis is, telt Inception zonder meer als de meest superieure attractie van het moment.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden