RecensieVele Vreemde Vormen

In zijn tweede roman maakt talent Tom Hofland de verwachtingen niet helemaal waar ★★★☆☆

De tweede roman van hét literaire talent van 2018 maakt de verwachtingen niet helemaal waar. Een rijke fantasie heeft Tom Hofland zeker, maar deze vertelling doet nogal willekeurig aan.

Beeld Querido

In 2018 verkoos de Volkskrant Tom Hofland (1990) met zijn debuutroman Lyssa tot hét literaire talent van het jaar. Zonder ooit een Russische klassieker te hebben gelezen, wist hij zich een 19de-eeuwse kostuumdramastijl aan te meten en daarin een klassiek liefdesverhaal te verpakken.

In zijn tweede roman, Vele vreemde vormen, waagt Hofland zich aan een ander genre. We volgen Tomás Mancanza, privédetective in Antwerpen. Oorspronkelijk komt hij van Paraqi, een afgelegen tropisch eilandje vlak boven de evenaar. Pas op zijn 18de is hij met zijn vader naar België verhuisd. Vader Peppino gaat als privédetective achter vermissingen, moorden en ‘verduisteringen van familieschatten’ aan – ongelofelijk voor iemand die taal noch land kent. De minder interessante klusjes (weggelopen huisdieren) moet Tomás opknappen. Na een jaar keert Peppino terug naar Paraqi. Tomás blijft alleen achter in Antwerpen. Als hij ineens in de dertig is, krijgt hij de opdracht om kunstenares Camille te schaduwen. Dat loopt mis en ze worden verliefd. ‘Ze waren van zichzelf, en met elkaar. Dat was alles wat er was.’

Tomás is een doodnormale jongen, op het vlakke af. Zijn eenzame twintigerjaren laten amper sporen na, niets in zijn karakter verraadt een jeugd op een afgelegen eiland, niets duidt op een cultuurshock of integratieproblematiek. Op Paraqi wordt een lokale taal gesproken, maar Tomás kan gewoon Nederlands. Het doet allemaal willekeurig aan. En waarom eigenlijk Antwerpen? De stad komt amper tot leven. Camille is kunstenares, maar waarom? Van belang voor haar karakter is het niet.

Het lijkt erop dat Hofland van alles heeft zitten verzinnen, maar vervolgens aan zijn verzinsels geen werkelijk dramatische consequenties kon verbinden. Het maakt personages, plekken en gebeurtenissen inwisselbaar en oppervlakkig. Hofland poogt zijn karakters gelaagdheid te geven door ze gevoelens toe te schrijven. ‘Zijn hele leven wilde hij elk gevoel, elke emotie een naam geven en analyseren.’ ‘Gelukkig lukte het Camille aardig de schaamte af te werpen en te stoppen met de zelfkastijding.’ We willen het best aannemen, maar de karakters worden niet interessanter door dit soort tekst en uitleg – daarvoor moeten beschrijvingen als deze weerklinken in handelingen, in gedachten, in dialogen en dat gebeurt te weinig. 

Tomás vliegt met Camille naar Paraqi om zijn vader te zoeken, die spoorloos is verdwenen. Hofland zet in op het stille-kracht-achtige van het eiland, met ritselende planten, vreemde rituelen, een geheimzinnige visvijver, onverklaarbare verdwijningen, briesjes die de nekharen overeind doen staan en schimmen in de nacht. Maar waar bij Couperus de stille kracht de bodem van de roman is die de karakters onherroepelijk vormt, is het bij Hofland slechts de schep waarmee de brave moraal van het verhaal wordt opgegraven: je moet niet alles willen analyseren, soms moet je gewoon geloven, zelfs in het onmogelijke.

Toch is er in dit boek nog wel iets van hét talent te vinden. Hoflands rijke fantasie klinkt door in aandoenlijke anekdotes, literaire gebbetjes (zoals een cameo van Lyssa in dit boek), excentrieke figuren en soms spot-on beeldspraak. En alles is met gevoel voor taal opgeschreven. Een aardig boek, op het eerste gezicht.  

Tom Hofland: Vele vreemde vormen
Querido; 285 pagina’s; € 20,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden