Beschouwing Prince

In zijn autobiografie leer je Prince niet kennen. Maar hoe wel?

Beeld Olivier Heiligers

Prince leer je niet kennen via biografieën, ook niet door de net verschenen ‘autobiografie’. Gelukkig hebben we de songteksten nog. 

Op 21 april 2016 overleed Prince aan een overdosis van de pijnstiller fentanyl. De schok was groot, hij leek de laatste der rockgiganten die zoiets zou overkomen.

Prince Rogers Nelson proberen te duiden is een hachelijke onderneming: we moesten het tot nu toe doen met schaarse interviews en een handvol (ongeautoriseerde) biografieën. Touré sprak voor zijn boek I Would Die 4 U – Why Prince Became an Icon mensen uit zijn jeugd, die hem beschrijven als een stil, afstandelijk jongetje uit een gebroken gezin, dat werd gepest en dat zich al vroeg volledig op zijn muziek stortte. De formidabele biografie Prince van Matt Thorne, die zich vrijwel uitsluitend op zijn werk en weinig op zijn persona richt, wemelt desondanks van de verklaringen van ex-bandleden die schetsen hoe moeizaam het contact met hem kon zijn. Prince bepaalde de voorwaarden van de relatie en de vriendschap kon zomaar voorbij zijn.

Beeld Xander

Nu is er de onafgemaakte autobiografie The Beautiful Ones, gebaseerd op dertig handgeschreven pagina’s die Prince schreef in de maanden voor zijn dood. Coauteur Dan Piepenbring werd helemaal naar Australië gevlogen om die pagina’s te lezen in Princes hotelsuite, terwijl Prince zich in zijn slaapkamer verschanste. Het boek biedt weinig nieuwe inzichten. 

Gelukkig zijn daar nog zijn songteksten.

Op het hoogtepunt van zijn roem, halverwege de jaren tachtig, was het de controverse die zijn imago bepaalde. Prince, het feminiene rockbeest, de gevoelige vrouwenverslinder, die seks en religie tot een vrolijke cocktail mengde. Veel van zijn muziek en podiumcapriolen beantwoordden aan dat imago: geile, baspompende feestfunk met dubbelzinnige teksten vol zelfverheerlijkend geschmier over seksuele escapades. Ik bedoel: wie schrijft er nou nummers als Baby I’m a Star en My Name is Prince, zonder ironie? Let’s Go Crazy, we dansen en neuken tot we er bij neervallen.

De andere kant van Prince

Minder belicht is de andere kant van Prince: die van een wantrouwige, eenzame, bij vlagen wanhopige man die worstelt met verlangen en afstand, met isolement, verlatingsangst en het onvermogen duurzaam lief te hebben, een dolende ziel die zich verwondert over andermans onbegrip. Deze duistere binnenwereld van Prince ligt aan de basis van zijn beste, persoonlijkste werk, zowel muzikaal als tekstueel.

Neem Old Friends 4 Sale uit 1985, een legendarische bootleg die Prince nooit in de originele versie heeft uitgebracht, omdat de tekst veel te persoonlijk was. Het is een broeierige jazzballad, bombastisch, druipend van de melancholie en adembenemend mooi. De beginregels zetten de toon: The sun set in the west this mornin’/ 4 I know, I know L.A. is callin’/ Bad news, Steve said, and people r talkin’/ They say ur kingdom is fallin’. Wat volgt, is een bitter relaas over achterklap, verraad (met een hoofdrol voor Jimmy Jam en Terry Lewis, destijds muzikanten van The Time, die hij ontsloeg omdat ze ‘vastzaten in de sneeuw’, een verwijzing naar drugsgebruik) en verloren liefde. Old friends 4 sale/ Get  em while the gettin’ is hot/ Watch out, they’ll kiss U until they get what U got/ And they’ll show U the friends that they’re not. Het eindigt met berusting: Some things r better left unsaid/ And some people r better left untrusted/ Maybe, it’ll all make sense/ When I’m dead.

De dood is een terugkerend thema, niet als angstbeeld maar als verlossing. Wellicht het bekendste voorbeeld is Sometimes It Snows in April uit 1986, over een overleden vriend, in feite Princes alter ego Christopher Tracy uit de film Under the Cherry Moon. Het opent met: Tracy died soon after a long fought civil war/ Just after I’d wiped away his last tear/ I guess he’s better off than he was before/ A whole lot better off than the fools he left here. Het kabbelt verdrietig voort, al heeft rouw om je eigen personage iets narcistisch, maar dat is niet het enige wat hier speelt: All good things they say, never last/ And love, it isn’t love until it’s past. Niet een slotzin om daarna opgewekt de dansvloer te bestormen.

Hoe ontroerend is If I was Your Girlfriend (1987), over het androgyne spel van een man die de beste vriendin zijn geliefde wil zijn, om zo al haar geheimen te kennen en het onmogelijke te vragen: If I was your one and only friend/ Would you run to me if somebody hurt you/ Even if that somebody was me.

Wat te denken van een nummer als Way Back Home, twee jaar voor zijn dood: All I ever wanted, was to be left alone/ See my bed’s made up at night/ ’Cause in my dreams I roam/ Just trying to find/ My way back home. Hier klinkt een uitgeputte man die verlangt naar rust, een terugkeer naar ‘huis’, wat in Princes vocabulaire al gauw God betekent.

Prince heeft zijn leven lang zijn best gedaan een mysterie te blijven. De conclusie is dat hij daarin glansrijk is geslaagd.

Prince & Dan Piepenbring: The Beautiful Ones – Zijn laatste woorden

Xander; 288 pagina’s; € 29,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden