ColumnAnna van Leeuwen

In W139 gebeuren verrassende dingen juist omdat kunstenaars de baas zijn

Natuurlijk was er kabaal in augustus, nadat het Amsterdams Fonds voor de Kunst zijn subsidies had verdeeld. Er is te weinig geld en dat doet zeer. De toekomst van Museum Ons’ Lieve Heer op Solder werd onzeker, theaterinstellingen kregen een pluim maar werden niet gehonoreerd. Een paar gaten zijn inmiddels gedicht, maar in de Amsterdamse Warmoesstraat heerst paniek.

Al veertig jaar zit hier op nummer 139 W139, ooit een kraak en kunstenaarsinitiatief, inmiddels een begrip. Hier zag ik de afgelopen jaren spectaculaire kunstinstallaties. De afgelopen jaren kreeg de experimentele expositieruimte drie ton van de gemeente. En straks niks meer, per 2021. Er kwam niet meteen kabaal. Misschien is ‘de W’ zo vertrouwd dat niemand zich kon voorstellen dat het einde dreigt. Pas deze maand kwam de verontwaardiging op gang en drong financieel directeur Jowon van der Peet bij het stadsbestuur aan dat Amsterdam geen ‘laffe wafelstad’ mag worden.

Op 15 oktober werd een petitie gelanceerd, die is nu meer dan vierduizend keer ondertekend. Ook door mij. In W139 zag ik verrassende dingen gebeuren, omdat kunstenaars de baas zijn en er geen doorwrochte curatorenagenda is. Een enkele tentoonstelling was zo theoretisch dat mijn hoofd dreigde te ontploffen. Op andere momenten is W139 een intens rariteitenkabinet, met bijvoorbeeld een kunstachtbaan van Oscar Peters. In de heerlijke expositie die nu te zien is (nog maar tot en met 1 november) staat een bizarre bierfontein van kunstenaar en tentoonstellingsmaker Simon Wald-Lasowski en is er een soort spookhuis ingericht door Serge Onnen.

De afwijzing van het AFK is stevig. De beoordeling telt vier criteria, waarop W139 als volgt scoort: voldoende, zwak, zwak, zwak. Vier jaar geleden was de commissie veel enthousiaster, maar waarschuwde die al voor ‘vrijblijvendheid’ en wilde de instelling een ‘laatste kans’ geven. Kennelijk is de koek (het geld) op. Om uit te leggen waarom W139 geen toekomst verdient heeft de commissie kritiek op zo’n beetje alles wat deze plek waardevol en onderscheidend maakt. Allereerst het ontbreken van een curator, dat vindt de commissie nogal ingewikkeld. Daardoor is niet te plaatsen ‘of de artistieke voornemens voor de komende jaren meer intellectueel of juist materieel gedreven zijn.’ Tja, dat ligt er maar net aan waar het met de kunst heen gaat, toch? Ook op haar unieke locatie, midden in het centrum, wordt de plek afgerekend. W139 draagt niet bij aan ‘de verdere spreiding van kunst en publiek door de stad’.

Maar het opvallendste: of kunstenaars de baas kunnen zijn, daar twijfelt de commissie aan, zij kunnen ‘door deze verschillende verantwoordelijkheden overbelast raken’. Kennelijk wordt die aantrekkelijke DIY-mentaliteit anno 2020 opgevat als uitbuiting. Een vriendin – tevens kunstenaar – merkte boos op: ‘Weten ze dan niet dat wij kunstenaars óveral álles zelf moeten doen?! W139 is daar ten minste duidelijk over.’ Ik denk dat een grotere zorg moet zijn dat kunstenaars onderbelast dreigen te raken. Want waar kunnen ze terecht? Galeries staan onder hoge druk, andere instellingen, ook buiten de hoofdstad, hebben het zwaar, net als culturele broedplaatsen. Er dreigt een veel groter gevaar dan alleen een ‘laffe wafelstad’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden