Review

In verbluffende stijl geschreven verhaal over gevaarlijke reis van twee broers

Auke Hulst weet een diepere laag aan te boren in de strijd tussen de tweelingbroers om herinneringen.

Beeld RV

Auke Hulst weet een diepere laag aan te boren in de strijd tussen de tweelingbroers om herinneringen.

Hoewel ze een eeneiige tweeling zijn, is het niet moeilijk Titus en zijn broer uit elkaar te houden. De tweede, de naamloze verteller van En ik herinner me Titus Broederland, heeft een groot litteken in zijn gezicht, daar gekerfd door Titus. 'Als mensen op die wond letten, letten ze niet meer op andere dingen', legt hij uit. 'Littekens zijn maskers.' En precies die vermomming hebben de broers nodig tijdens hun gevaarlijke reis door de mythische wereld die Auke Hulst (1975) in zijn vijfde roman verbeeldt.

De enige andere tweeling die de broertjes ooit gezien hebben zijn twee pasgeboren baby's.Beeld An-Sofie Kesteleyn

Een wereld die archaïsch aandoet maar net zo goed in een verre, verschraalde toekomst gelegen kan zijn en waarin het leven draait om het geloof in de Heer. Tweelingen zijn er duivelsgebroed dat moet worden uitgeroeid. De enige andere tweeling die de broertjes ooit gezien hebben zijn twee pasgeboren baby's, 'beiden naakt en gespietst aan hooivorken die stevig in de grond waren geplant'.

Dat de gebroeders Broederland dat lot bespaard is gebleven, hebben ze te danken aan hun vader die de jongens verstopt in een afgelegen huis in het bos. De losbandige broertjes hebben het rijk alleen. Ze hangen in hun boomhut, ravotten, zwemmen in de beek, lezen verboden boeken en maken muziek. Totdat hun wereldje verdwijnt in een alsmaar groter wordend, alles verslindend 'zuiggat'.

De jongens trekken het grimmige land in, door Hulst beschreven in een verbluffende stijl. Laat het effect van de tegenstrijdige woordconnotaties in de volgende zin even tot je doordringen: 'De zon klom boven het land uit, de bodem wasemde koude adem, de paarden bliezen condenswolken uit hun sidderende neusgaten.' Of proef hoe zoet de lucht tussen je tanden verkruimelt bij het lezen van deze: 'ik ruik landlucht als honing op beschuit'.

Zulke weldoordachte inventiviteit beperkt zich niet tot Hulsts stijl. De schrijver weet een originele, diepere psychologische laag aan te boren die misschien nog wel boeiender is dan het magistraal beschreven verhaal op zich. Het razende zwarte gat dat de jongens op de hielen zit, lijkt symbool te staan voor de strijd om herinneringen die ze met elkaar voeren.

De één blijkt vergeten te zijn wat de ander maar al te goed onthouden heeft. Gebeurtenissen die karakterbepalend zijn. Titus wordt van liegen beticht als hij hun jeugd duisterder voorspiegelt dan zijn broer hem ervaren heeft. Terwijl die laatste zich niet realiseert dat zijn vergeten wellicht ook een vorm van liegen is. En dat hij juist dankzij zijn selectieve geheugen een dromerige en zachtaardige jongen kan blijven, terwijl Titus door zijn onvermogen te vergeten hard en stuurs wordt.

De discrepantie tussen de herinneringen van de broers veroorzaakt een alsmaar groeiend schisma, als ware het dat zuiggat. Zolang ze samen zijn en elkaars herinneringen betwisten kunnen ze niet als individuen bestaan, aangenomen dat een mens de som van zijn herinneringen is. We zijn allemaal door onszelf bedacht; 'uit momenten aaneen gelijmd', mijmert Titus' broer. Wil hij zijn gelukkige herinneringen - die hem vormen tot wie hij is - blijven koesteren dan moet hij de helft van zijn wezen opgeven. Zich losrukken van zijn spiegelbeeld, van zijn broer. Dat besef daalt langzaam in: 'Als ik naar hem keek, die ridder te paard, de sigaret tussen zijn lippen, dan dacht ik: wij zijn een leger van twee. En dus niet: we zijn elkaars gevangenen. Terwijl dat misschien de waarheid was.'

De noodlottige scheiding, die in het hele boek tussen de regels door zindert, komt toch nog onverwacht en is pijnlijk ontroerend. Alsof we zelf zijn losgescheurd van die ridder te paard. Er rest ons één troost: we zullen ons Titus Broederland herinneren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden