PicsFloortje Smit

In tijden van paniek keert de mens zich tot de popcultuur

Gwyneth Paltrow in Contagion (2011).

Floortje Smit, filmrecensent, werpt haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.

In tijden van wanhoop, paniek en vertwijfeling, op momenten dat de dood om de hoek loert en de mensheid bedreigd wordt, is er traditioneel maar één veilige vluchthaven waar de angstigen steun en troost kunnen vinden.

De popcultuur.

Dus terwijl het coronavirus wereldwijd om zich heen grijpt – België! Het is al in België! – tippen mensen elkaar online een aflevering van The Simpsons uit 1993. Kijk toch hoe een fabrieksmedewerker in Japan zijn griepbacillen in een doos hoest en vervolgens heel Springfield de Osaka Flu geeft! Wat een visionairs waren de schrijvers! Cancel de bestelling bij Ali Express!

En omdat het nu eenmaal heerlijk is om je diepste angsten verbeeld te zien, meteen door met Contagion (2011). De pandemiethriller van Steven Soderbergh, die begint met de doodsrochel van Gwyneth Paltrow, waarna de bodybags al snel niet meer aan te slepen zijn, krijgt een tweede leven dankzij het coronavirus. De afgelopen week behaalde de film plots de iTunes top 10 en werd hij veel gezocht via Google.

Contagion, gebaseerd op eerdere sars- en ebola-uitbraken, onderzoekt wat een zich razendsnel verspreidend virus voor de wereld zou betekenen. Soderbergh laat zien hoe een groep mensen – wetenschappers, dokters – de strijd aangaat met het virus, terwijl paniek en paranoia overal toeslaan.

Maar wat mij het meest bijbleef, is hoe hij de verspreiding van het virus toont. Een pinda uit een bakje op de bar kan ervoor zorgen dat je niet veel later schuimbekkend de geest geeft. Eén zieke in een vliegtuig? Die verandert het transportmiddel in een kist vol verdoemden. Soderbergh liet de kwetsbaarheid van de mens zien die dicht op elkaar leeft; hoe de globalisering en het verspreiden van valse informatie via het internet het indammen van zo’n virus bemoeilijken. Op dag 29 zijn er in de film 26 miljoen mensen dood.

Dáárbij vergeleken valt corona in ieder geval alles mee. 

Contagion, waarschijnlijk ook Outbreak en zombieapocalypsfilms hebben mijn beeld van virusverspreiding gekleurd. Zo’n griepvirus is minder besmettelijk dan mensen denken, hoorde ik viroloog Marion Koopmans vertellen aan een gealarmeerde Sven Kockelmann op Radio 1. Tijdens een lange vliegreis word je hooguit besmet door mensen die direct naast je zitten, bijvoorbeeld.

Voor een film gaat de werkelijkheid niet snel genoeg natuurlijk – een beetje overdrijven is noodzaak. Geruststellend idee. 

Maar wacht: dat geldt óók voor de gelukkige afloop. De grootste onzin van Contagion, zo schrijft Business Insider, is dat wetenschappers in negentig dagen een vaccin tegen een nieuw virus zouden kunnen vinden. Dat duurt veel langer.

Oh jee. Niet te diep over nadenken, want dan wordt het pas angstaanjagend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden