reportagetheaterspel Forest

In theaterspel Forest gaan bezoekers/deelnemers de strijd aan met oprukkend bos. Confronterend actueel

In de ‘stukken’ van theatermaker Emke Idema is nietsdoen geen optie.

Theatraal bosspel voor volwassenen van Emke Idema, try-out in het Amsterdamse Bostheater op 18 juli 2020.Beeld Judith Hofland

Er hobbelt een bolvormig autootje over het bospad, met zo’n ouderwetse omroepinstallatie erop. Voor meer actuele informatie over het coronavirus en bijbehorende maatregelen om verspreiding te voorkomen, worden we verwezen naar een gemeentelijke website, toetert een stem. De oproep hoort niet bij de try-out van het theaterspel Forest waarin we met tien deelnemers stevig verwikkeld zijn. Maar hij sluit er wel naadloos op aan.

We zitten op een open plek, omringd door bomen, aan de rand van het Amsterdamse Bos. In teams van twee proberen we originele oplossingen te bedenken voor noodsituaties in een gedachtenexperiment. Dit keer is het geen nieuw virus dat de mensheid bedreigt, maar een ander natuurfenomeen: een mutatie aan bomen. Die kunnen zich plotseling tegen ons keren door massaal hun adem in te houden. Dan geven hun huidmondjes geen zuurstof meer af en wordt de lucht die wij inademen steeds ijler.

Bomen omhakken of wortels beschadigen is uit den boze. In dit tijdperk van het Dendroceen – dendron is het Griekse woord voor boom – is iedere tak heilig verklaard. De wereld is in rap tempo aan het verbossen. We krijgen via een hoorspel vragen en opdrachten. Wat doen we met de schaarser wordende sportvelden, de slinkende publieke ruimte, onbereikbaar geworden winkels?

Voor iedere elke suggestie moeten we medestanders zien te vinden. Dat levert punten op, skigs geheten, in de vorm van energie. Die hebben we nodig om te overleven. We mogen ook offers brengen. Of muteren. Iemand oppert dat we veren kunnen ontwikkelen, om het luchtruim te veroveren. Een ander houdt een pleidooi voor meer watersport.

In Forest ligt de vraag voor welke plek we innemen in het ecosysteem. En met welke gevolgen.Beeld Jeff Mühren

Theatermaker Emke Idema (40) bedenkt graag fictieve situaties waarin ze toeschouwers vraagt actief en speels mee te denken over politieke issues of psychosociale vragen. Wie meedoet – achterover leunen is geen optie – belandt stap voor stap in een web van gewetensvragen. Want de voorgespiegelde toestand evolueert verder en verder, meestal niet in het voordeel van de (mede)mens.

Eerder onderzocht ze in RuleTM (2014) het fenomeen gastvrijheid: waarom betekent dat iets anders tegenover vrienden, familie, onbekenden of asielzoekers? In Stranger (2012) betrapten we onszelf  besmuikt op vooroordelen via een spel met portretten van vreemden, gespiesd op stokken. Het zou opnieuw actueel zijn.

In Forest ligt de vraag voor welke plek we innemen in het ecosysteem. En met welke gevolgen. Hoe onvoorstelbaar het gegeven eerst ook lijkt – oprukkende bomen als onze vijand - door de actualiteit van de pandemie voelt Forest plots bizar echt. Zeker als de dilemma’s gaan over het verklikken van buren die zich niet aan regels houden, een tekort aan zorgpersoneel door overwoekerde wegen of een leeftijdsgrens voor wie wel en wie niet gered mag worden.

Idema heeft publiek nodig om haar spelvorm te verfijnen. Aan de hand van reacties van deelnemers bespreekt ze met haar team van twee dramaturgen, een vormgever, een sounddesigner en een productieleider wat er nog aan de ‘miniatuursamenleving’ of ‘ideeënspeeltuin’ moet worden veranderd. Uiteindelijk gaat het haar om het doorgronden van gedrag, het doorbreken van denkpatronen en het bevragen van spirituele idealen. Bouworganisaties, natuurbeheer of de overheid doen ook geregeld een beroep op Idema, in de hoop ideeën op te doen om gedragspatronen te kunnen doorbreken.

Vooralsnog splitst onze groep van drie mannen en zeven vrouwen zich in acht voorstanders van vindingrijke actie en twee laisser-faire-types die liever vrolijk, met een glas in de hand, de ondergang tegemoet gaan. Het is onze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid of we die ‘gemakkelijke route’ mogelijk willen maken; een samenleving is zo sterk als de zwakste schakel.

We krijgen keuzen voorgelegd hoe we de twee ‘achteroverleuners’ bij de les kunnen houden. Bijvoorbeeld door een orakel te raadplegen. Of naar ‘de stem der doden’ te luisteren, die opklinkt uit ‘een put op het centrale plein van het dorp Algoed’. Dat staat inmiddels bijna vol met houten boompjes. Een heus bosje, tussen ons in, dat wacht op onze morele beslissingen. Want de natuur zelf, tja, die doet niet aan moraal. Dat is toch echt mensenwerk.

Forest van Emke Idema

5 en 6/9, Amsterdamse Bostheater. Tournee vanaf 12/9, o.m. in Groningen en Rotterdam

Omhelzingspakket

Ken je iemand die wel een knuffel kan gebruiken? Of heb je daar zelf behoefte aan? Bestel dan een Omhelzingspakket bij theatermaker Emke Idema. Negen dagen lang ontvang je ochtendpost per mail (of diegene aan wie je het pakket geschonken hebt) met een geschreven en gesproken tekst. Daarin beschrijft Idema aandachtig verschillende aanrakingen. Van het oneindig lang verstrengeld staan op een stoep voor een studentenkamer tot het verschil in hartslag tussen jou en je moeder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden