AchtergrondBeeldende kunst

In tegenstelling tot galeries trekt kunstbeurs Art Rotterdam een groter publiek

Veel galeries draaien op de kunstbeurzen wel de helft van hun jaaromzet. Hoewel de huur van een stand prijzig is, 225 euro per vierkante meter in Rotterdam,  willen kunstverkopers graag deelnemen. Vanwege de reputatie en de contacten met verzamelaars.  

Opbouw van Art Rotterdam in de Van Nelle Fabriek in Rotterdam. Beeld Simon Lenskens

Woensdagavond opent de 21ste editie van kunstbeurs Art Rotterdam. De komende dagen worden duizenden bezoekers verwacht in de Van Nellefabriek voor schilderijen, foto’s, sculpturen, installaties en videokunst. Het is dé beurs voor hedendaagse kunst die bij elke Nederlandse kunstverzamelaar in de agenda staat. Vaste prik. Niet alleen bij doorgewinterde kunstkopers is Art Rotterdam in trek: vorig jaar ontving de beurs 28 duizend bezoekers, een record.

Dat is opvallend, aangezien galeries kampen met een dalende omzet en een teruglopend aantal bezoekers. In 2001 telde Nederland nog zo’n zeshonderd galeries, inmiddels zijn dat er volgens onderzoek van de Nederlandse Galerie Associatie iets meer dan vierhonderd. Waarom komen mensen dan wel massaal naar Art Rotterdam? En wat levert zo’n beurs de galerie eigenlijk op?

‘Mensen hebben de tijd niet meer om zaterdagmiddag rustig galeries af te struinen: daar bieden kunstbeurzen een oplossing voor’, zegt Olav Velthuis, hoogleraar economische sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en kunstmarktexpert. Het aanbod op Art Rotterdam is groot, dit jaar doen honderd galeries mee, wie wil kan meteen toeslaan. Dat doet naar schatting 3 à 5 procent van de bezoekers.

Er is meer rond kunstbeurzen te doen dan kunst kopen: er zijn exposities – tijdens Art Rotterdam bijvoorbeeld van jonge kunstenaars die worden ondersteund door het Mondriaan Fonds – en evenementen door de hele stad. Dat heeft Rotterdam gemeen met internationale collega’s in het buitenland, zoals Art Basel, Art Brussels en ARCO Madrid. Velthuis noemt dit ‘de festivalisering van de kunstwereld’ en een andere belangrijke reden waarom mensen in groten getale naar de kunstbeurs komen: ‘Het is aantrekkelijk om naar zo’n evenement te gaan, waar van alles gebeurt, waar je mensen spreekt.’

Beeld Simon Lenskens

Fons Hof, directeur en eigenaar van Art Rotterdam, zag zijn publiek de afgelopen jaren aanzienlijk groeien én veranderen: ‘Er is in Nederland een zeer kleine groep grote verzamelaars. De mensen die een kunstopslag nemen en in hun leven meer dan duizend kunstwerken verzamelen, vergrijst en wordt niet opgevolgd.’ In Nederland zijn ze op één hand te tellen. Denk aan Joop van Caldenborgh (79) die zijn collectie onderbracht in particulier museum Voorlinden in Wassenaar. Hof, zelf voormalig galeriehouder, ziet nu bezoekers die ‘functioneel’ verzamelen: ‘Kunst als object, als decoratie voor thuis of in het bedrijf.’

Voor galeries zijn beurzen essentieel voor de verkoop. Velthuis: ‘Veel galeries draaien daar ten minste 50 procent van hun jaaromzet.’ Beursdeelname is onmisbaar, maar kan ook riskant zijn. Bij grote internationale beurzen zijn de prijzen hoog, zo’n duizend euro per vierkante meter. De prijs bij Art Rotterdam valt mee, zo’n 225 euro per vierkante meter. Fons Hof legt uit dat een te hoge standhuur de prijs van de kunstwerken ook opdrijft: ‘Je gaat dan geen goedkoper geprijsde kunstwerken laten zien.’

Een buitenlandse galeriehouder (die niet met zijn naam in de krant wil) heeft na een aantal jaren deelname de Rotterdamse beurs ondanks de hoge bezoekersaantallen weggestreept uit zijn balboekje. Hij gaat dit jaar wel naar Parijs, Brussel en Hongkong. ‘Art Rotterdam is een kwalitatief goede en sympathieke beurs, trekt veel publiek, maar niet genoeg serieuze kopers. Mijn indruk is dat er in Nederland toch minder kunst wordt gekocht dan in Duitsland, België of Frankrijk.’

De No Man's Art Gallery stand , met links kunstenaar Arash Fakhim. Beeld Simon Lenskens

De Amsterdamse galerie No Man’s Art maakte vorig jaar haar debuut op Art Rotterdam. Galeriehouder Emmelie Koster wilde deelnemen aan de beurs vanwege de reputatie. Die wordt bewaard door een selectiecommissie van galeriehouders en verzamelaars. Eenmaal voorbij de ballotage bleef de eerste keer spannend, vertelt Koster: ‘Omdat we jonge en daardoor minder duur geprijsde kunst laten zien, moeten we in verhouding meer verkopen.’ Op dag twee was de galerie uit de kosten, een grote opluchting: ‘Het liep ineens storm.’

Art Rotterdam heeft de jonge galerie waardevolle contacten opgeleverd met een aantal kunstverzamelaars, zegt Koster: ‘Op de lange termijn heb je als galerie niet veel aan iemand die iets zoekt voor boven de bank: dat gat is een keer gevuld.’ Dit jaar is de galerie er weer. Over teruglopende bezoekgetallen heeft No Man’s Art Gallery niet te klagen, de galerieruimte is gecombineerd met een goedlopend café. De oprichters kozen die vorm om de huur te bekostigen.

Meer galeries zoeken naar zulke alternatieve modellen. Op de kunstverkoop via internet is veel hoop gevestigd. Volgens onderzoek van kunstbeursgigant Art Basel (met jaarlijks edities in Basel, Hong Kong en Miami) vond in 2018 9 procent van de totale kunstverkoop online plaats. Vooral millennials zouden graag online toeslaan. Beursdirecteur Fons Hof probeert de jonge ‘functionele kopers’ sinds 2018 te bedienen met internetplatform Galleryviewer.com, waarbij inmiddels vijftig Nederlandse galeries zijn aangesloten. Hij verwacht niet dat online shoppen de galerieruimtes of de kunstbeurs kan vervangen: ‘Mensen oriënteren zich online en willen het kunstwerk dan toch in het echt zien.’

Beeld Simon Lenskens

Nieuw: performances

Nieuw onderdeel van Art Rotterdam is The Performance Show: een doorlopend programma met performances van vrijdag tot en met zondag. De performances van onder anderen Katja Heitmann, Feicko Beckers en Bert Scholten worden opgevoerd bij AVL Mundo: Keileweg 18, Rotterdam. 

Meer lezen over verzamelen en kunst kopen

Kunst aanschaffen, hoe doe je dat? Hoe ontwikkel je je eigen smaak? Mag je afdingen? Tips van verzamelaars en galeriehouders: kijken met je ogen én oren.

Opluchting bij galeriehouders, kunstenaars en verzamelaars: de KunstKoop blijft toch bestaan. Via deze regeling kunnen particulieren een schilderij, foto, beeld of videowerk aanschaffen met een renteloze lening. 

De drempel is hoog als je nooit eerder een galerie bent binnengelopen. Op een kunstbeurs ziet menigeen door de bomen het bos niet meer. En hoe kom je te weten wat het moet kosten? Gallery Viewer haalt koudwatervrees weg bij kunstkopers (en verklapt de prijs).

 Je pikt ze er zo uit, de verzamelaars die op een kunstbeurs of in een galerie op het punt staan toe te slaan. Ze sluiten zich af van het gezellige ­gekeuvel om zich heen. Ze draaien ­bedachtzaam om het object van hun begeerte – ze nemen afstand, komen weer dichterbij. Verzamelaars over hun passie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden