Recensie Sunset

In Sunset is Nemes’ giftige combinatie van schoonheid en onheil als een boze koortsdroom ★★★☆☆

Wat er precies speelt, blijft buiten beeld. Dat draagt bij aan het mysterie, maar het werkt ook frustrerend. 

Juli Jakab in Sunset (2018) Beeld Rebecca Simons

‘De horror in de wereld verschuilt zich achter deze oneindig mooie dingen.’ Het is een losse opmerking die iemand maakt over de hoedenwinkel die in Sunset centraal staat, maar het geldt eigenlijk voor elk shot van de nieuwe film van de Hongaarse regisseur László Nemes. Het Boedapest van 1913 dat hij schetst is schitterend, maar er broeit iets onheilspellends vanaf het allereerste moment.

Sunset is Nemes’ tweede film, na zijn meesterlijke, nietsontziende en de hemel ingeprezen Holocaustfilm Son of Saul. Daarin toonde hij de beestachtige natuur van de mens in de hel van Auschwitz (met ook een piepklein glimpje hoop). Hier laat hij zien hoe dun een laagje beschaving kan zijn, met geweld dat elk moment door het craquelé dreigt te barsten.

Opnieuw maakt hij de kijker tot toeschouwer bij een scharnierpunt van de geschiedenis, via een observerende hoofdpersoon die elk shot domineert. Een jonge vrouw, de wees Irisz Leiter (Juli Jakab), keert terug naar haar geboortestad en blijkt een broer te hebben;  een anarchist, ontdekt ze, met een moord op zijn geweten.

Onverschrokken beent ze, op zoek naar antwoorden, door een maatschappij die zonder dat iemand het weet een omwenteling te wachten staat: de Eerste Wereldoorlog staat voor de deur en de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie staat op punt van vallen. Boedapest is een plek waar, keurige omgangsvormen ten spijt, vrouwen nergens veilig zijn voor grijpgrage handen vanuit duistere hoeken en waar elk moment iets kan ontploffen.

De decors zijn oogstrelend. Sunset speelt zich af tijdens een benauwende hittegolf, wat Nemes zichtbaar maakt door het dunne laagje transpiratie op Irisz’ huid, de uitgebleekte kleuren en het gelige licht. Het dwingende camerawerk waarmee Mátyás Erdély de kijker mee laat dolen met Irisz is uitmuntend.

Nemes, die wat er precies speelt tergend buiten beeld houdt, wil een onbegrijpelijke en mysterieuze wereld vangen. Maar het raadselachtige dat hij 2,5 uur blijft benadrukken, wordt ook behoorlijk frustrerend. Alle blikken zijn veelzeggend, mensen praten in raadsels en geladen opmerkingen als ‘jij hebt iets losgemaakt’ of ‘het begint allemaal weer opnieuw’ gaan irriteren. Zelfs als Irisz concrete vragen stelt, krijgt ze als antwoord: ‘Jij hoort hier niet te zijn.’ Dat zij hier stoïcijns onder blijft, is voor de kijker die weleens duidelijkheid wil des te ergerlijker.

Toch: Nemes’ giftige combinatie van schoonheid en onheil, die steeds tussen de vingers door glipt als je haar denkt te kunnen pakken, is als een boze koortsdroom die lastig valt af te schudden.

Sunset

Drama
Regie László Nemes
Met Juli Jakab, Vlad Ivanov
142 min., in 26 zalen

Na afloop van elke voorstelling die de Hongaarse regisseur-scenarist László Nemes (42) bijwoont, ook afgelopen januari op het filmfestival van Rotterdam, hoort hij ze weer: vragen over hoe de plot van zijn film Sunset in elkaar steekt. Wat wil dat hoofdpersonage nou precies? Hoe zit het met haar broer? Waarom doen mensen zo geheimzinnig tegen haar? Wat gebéurt er eigenlijk?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.