In Six personnages en quête d'auteur ademt alles de sfeer van een allang vervlogen tijd

Toneel - Six personnage en quête d'auteur

De voorstelling is een getrouwe opvoering van een gedateerde tekst door acteurs die geen van allen uitblinken in een daverende présence of geniale rolopvatting. 

Six personnages en quête d’auteur Théâtre de la Ville Regie: Emmanuel Demarcy-Mota Gezien: Stadsschouwburg Amsterdam, 20 april

Het was een schandaal in 1921. Zes personages op zoek naar een auteur, zoals de Nederlandse titel luidt van het bekendste stuk van de Italiaan Luigi Pirandello (1867-1934), was puur postmodernisme, ver voor die term ooit was uitgevonden. Het is toneel over toneel. Het gegeven: een groep acteurs en hun nogal autoritaire regisseur repeteren voor een nieuwe voorstelling als daar opeens zes grimmig kijkende figuren in de deuropening staan. 

Ze zeggen personages te zijn die door hun schrijver in de steek zijn gelaten. Ze willen hun tragische verhaal vertellen en de acteurs moeten dat spelen. Maar ja, zo ‘levensecht’ als de personages zijn, dat kunnen de acteurs natuurlijk niet benaderen. Uiteindelijk komen de personages in opstand tegen hun ‘makers’.

Pirandello kwam met zijn baanbrekende stuk als een van de eersten in opstand tegen de destijds angstvallig in stand gehouden kunstmatigheid van het theater. Hoe kan iets dat zo duidelijk gespeeld is als theater ooit oprecht zijn? Na Pirandello is deze vraag nog honderdduizend keer gesteld.

Wie vandaag de dag met dit stuk komt aanzetten, moet dus wel een lumineus nieuw inzicht hebben. De Franse regisseur Emmanuel Demarcy-Mota, artistiek leider van Théâtre de la Ville in Parijs, heeft dat niet. Toch maakte hij met zijn ensemble Six personnages en quête d'auteur. En niet voor de eerste keer, want het is naar eigen zeggen een van zijn favoriete stukken. De Stadsschouwburg Amsterdam had afgelopen vrijdag de Nederlandse première.

Misschien moet Demarcy-Mota dit stuk nog eens regisseren, maar dan goed.

Niet met onverdeeld succes. De voorstelling is namelijk een getrouwe opvoering van een gedateerde tekst door acteurs die geen van allen uitblinken in een daverende présence of geniale rolopvatting. Ze staan ook nog in een lelijk decor. De ach-en-wee-blikken van de spelers, de witte schmink op het gezicht van het belangrijkste personage, de stemmige muziek, de bizar slechte slapstick, alles ademt de sfeer van een tijd die allang (en terecht) vervlogen is. Het ergste is nog dat de ouderwetse theateropvatting die hier te kakken wordt gezet, in Nederland sowieso niet of nauwelijks beoefend wordt. Daardoor slaat de satire dood en wordt de voorstelling een exercitie in saaiheid.

Waarop het talent van Demarcy-Mota precies is gebaseerd, blijft voor de Nederlandse toeschouwer een raadsel. Misschien moet hij dit stuk nog eens regisseren, maar dan goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.