Roman over echtgenote J.P. Coen

In Schaduwspel van Simone van der Vlugt is J.P. Coen meer dan alleen ‘de slachter van Banda’

Simone van der Vlugt schreef een roman over Eva Ment, de echtgenote van Jan Pieterszoon Coen. Hierin is ‘de slachter van Banda’ ook een liefhebbende man en vader.

Het boek het Schaduwspel van Simone van der Vlugt.

Vleiend is al lange tijd niet meer over Jan Pieterszoon Coen geschreven. Al in 1931 rekende schrijver Jan Jacob Slauerhoff af met deze veronderstelde bruut, en daarna is het nooit meer goed gekomen met grondvester van Batavia. Doorgaans wordt, als het om Coen gaat, de bloedige onderwerping van de Banda-eilanden in herinnering geroepen. Of anders wel het feit dat hij als gouverneur-generaal zijn twaalfjarige dochter Sara publiekelijk liet geselen, nadat zij in Coens residentie de liefde had bedreven met een vier jaar oudere vaandrig (die voor dit vergrijp werd onthoofd). Hij mag, postuum, al blij zijn als naar hem vernoemde straten hun naam behouden, en als zijn standbeeld in zijn geboorteplaats Hoorn op zijn sokkel blijft staan.

Maar in de vrijdag gepresenteerde roman Het Schaduwspel van Simone van der Vlugt figureert Coen als een man die kon liefhebben en die zelf ook werd bemind. En als een man die niet voor zijn lol oorlogvoerde, maar die meende dat de handelsbelangen van de VOC dit vereisten. Als echtgenoot was Coen eerder afwezig, zowel fysiek als mentaal, dan hardvochtig. Aárdig is Coen nu ook weer niet in de beschrijving van Van der Vlugt, maar ze heeft in elk geval willen laten zien dat Coen meer was dan alleen ‘de slachter van Banda’.

Kind van zijn tijd

En dat is al heel wat, nadat Coen bij de verkiezing van de ‘slechtste Nederlander aller tijden’ op plaats 7 terechtkwam, en nadat psychologen na bestudering van zijn portret in het Westfries Museum in Hoorn vaststelden dat hij een autist moet zijn geweest. Van der Vlugt had, zo zei ze bij de boekpresentatie, geen behoefte aan gepsychologiseer of aan vergroting van Coens reputatieschade. Ze heeft hem recht willen doen als kind van zijn tijd.

Coen is overigens niet de hoofdpersoon van Het Schaduwspel. Dat is Coens echtgenote Eva Ment, die Coen in Amsterdam ontmoette toen hij zich voor de Heeren XVII, de bestuurders van de VOC, moest verantwoorden voor zijn optreden op de Banda-eilanden. Al schrijvende is Van der Vlugt haar ‘als een vriendin’ gaan beschouwen. En die vriendin heeft het niet makkelijk gehad. Zij leed veel ontberingen tijdens haar lange zeereis naar Indië. Ze verdroeg het klimaat in Batavia slecht. De stad werd voortdurend belegerd door boze Javanen. En in amper drie jaar tijd bezweken haar meegereisde moeder, een van haar broers, haar dochtertje Geertruid en uiteindelijk (in 1629) ook haar man Jan Pieterszoon Coen aan tropische ziekten. Tijdens de terugreis naar Nederland verloor ze haar pasgeboren dochtertje Johanna. Daar stond tegenover dat zij, in het script van Van der Vlugt althans, aan boord van het retourschip Hollandia haar tweede man Marinus Lowijssen ontmoette. Dat dan weer wel.

In de VOC-zaal van het Westfries Museum hangen de portretten van Coen en Ment naast elkaar, zoals ze elkaar ook hebben geflankeerd in hun residentie in Batavia. Elders in de zaal verwijst een hedendaagse installatie naar de gebeurtenissen op de Banda-eilanden in 1621 – omwille van het historisch evenwicht. Buiten het museum werd aan de voeten van Coen dit weekeinde het jaarlijkse beachvolleybaltoernooi afgewerkt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden