Columnsylvia witteman

In plaats van zo’n man een dreun te verkopen, gaan de vrouwen gezellig samen in de keuken over seks praten

null Beeld

Je leest de laatste tijd weer vaak over ‘het patriarchaat’, een met uitsterven bedreigd instituut. (Mijn oude vader is een van de laatste, tegenspartelende pionnen op het schaakbord van de ‘battle of the sexes’. Hij jammert nog steeds zijn deuntje over ‘de natuurlijke rol van de vrouw’, terwijl de koning al bijna mat staat.)

Om de ondergang van het patriarchaat literair te begeleiden herlas ik de wereldberoemde satirische thriller The Stepford Wives, die indertijd (1972) als feministisch werd beschouwd en nu waarschijnlijk nog steeds. (Ik heb trouwens lang gedacht dat de schrijver, Ira Levin, een vrouw was, niet alleen vanwege het onderwerp van het boek, maar vooral ook omdat zijn voornaam op een a eindigt. Dat was heel bekrompen van mij.)

Het verhaal is bekend: elke getrouwde vrouw die in het welvarende, rustige Amerikaanse dorp Stepford komt wonen verandert binnen een paar maanden in een mooie, rondborstige, zorgzame, perfecte huisvrouw die geen carrière of hobby’s meer nastreeft en er volmaakt tevreden mee is om voor haar gezin te zorgen, het huis smetteloos schoon te houden en haar man te verwennen.

Hoe komt dat, vraagt Joanne, pas verhuisd uit New York, zich af. Heeft het iets te maken met die besloten mannenclub waar ook haar eigen man al gauw deel van uitmaakt? Ze raakt bevriend met twee ‘normale’ geëmancipeerde vrouwen, de slordige, wat dikkige Bobbie en de losbandige Charmaine, die eveneens steen en been klagen over die suffe huisvrouwen; maar ook zij veranderen na een weekendje weg met hun man in mooie, brave robots die verzaligd plinten poetsen en koekjes bakken. Hoe lang heeft Joanne nog voor het háár beurt is, en wat moet ze doen?

Het boek werd een icoon, de titel een begrip. Een ‘Stepford wife’ is nog steeds een vrouw die haar carrière opzij zet voor haar man. Extra opvallend is het daarom dat die drie ‘geëmancipeerde’ vrouwen van Stepford, Joanne, Charmaine en Bobbie, welbeschouwd helemaal niet geëmancipeerd zijn. Ja, Charmaine gaat liever tennissen dan dweilen, Bobbie zet haar man oploskoffie voor in plaats van echte en laat het speelgoed van haar kinderen rondslingeren; Joanne heeft als hobby fotograferen en verkoopt ook wel foto’s aan tijdschriften, maar het grootste deel van de dag brengen die drie dames toch door als huisvrouw.

Ze doen boodschappen, koken, regelen de kinderpartijtjes, geven dinertjes, tobben met kapotte afwasmachines, zorgen voor een ziek kind. De meest rebelse uitspatting die ze zich veroorloven is zich mooi aankleden voor een lunch in de stad, met elk twee cocktails, toe maar! En als hun man een keer een borrel voor ze inschenkt of eens met zijn bloedeigen kinderen ergens pizza gaat eten, worden we als lezer geacht dat heel zorgzaam en feministisch van die man te vinden.

Goh, wat aardig van hem! Misschien ook omdat de overige Stepfordmannen wel héél overdreven cliché-fallocraten zijn, stuk voor stuk Don Draper-achtige jarenvijftigfossielen, die er ronduit voor uitkomen dat ze het ‘heerlijk vinden om een vrouw huishoudelijke klusjes te zien doen’ en niet schromen opmerkingen te maken als ‘kom, je kunt toch best een beetje lipstick op doen?’.

En in plaats van zo’n man dan een dreun te verkopen of gewoon onmiddellijk te scheiden gaan die vrouwen dan gezellig samen in de keuken over seks praten terwijl ze de borrelhapjes klaarmaken.

Let wel: dit waren dus ‘geëmancipeerde’ vrouwen. Nog maar vijftig jaar geleden. Je gaat je afvragen waarom die mannen van Stepford hun toch al zo tamme vrouwen überhaupt nog in robots wilden veranderen. Voor de grote tieten en de lekkere koffie, moeten we dan maar aannemen.

Nou ja, dat is ook niet niks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden