TV-RECENSIEFRANK HEINEN

In Op de tast blijkt niet kunnen zien te leiden tot een voortdurende dans met het onverwachte

In Op de tast (EO) moeten de blinde Ronald en Marianne een vreemde nieuwe wereld leren kennen.

Halverwege Op de tast (EO), de documentaire van Thomas Doebele en Maarten Schmidt die maandagavond op NPO2 tussen speech en speechduiding dreigde te worden vermalen, zegt Ronald Polderman: ‘Ik leef in jullie ziende wereld, maar het is mijn wereld zoals ik ermee omga.’

Op de tast volgt een echtpaar rond hun verhuizing van een ‘gewoon’ huis naar een wooncentrum voor slechtziende ouderen. Want Ronald Polderman is blind. Zijn zicht is nooit meer dan 5 procent geweest. Als kind verhinderde hem dat niet naar films te kijken, met de andere kinderen. Wat hij niet kon zien, werd aangevuld door gehoor en verbeelding. Ook Ronalds vrouw Marianne is blind. Zij kon ooit een beetje zien. Toen ze jonger was, dachten mensen: dat meisje is gewoon een beetje slordig. Nu liggen in haar herinnering beelden opgetast, kleuren en licht en gezichten van geliefden. Een verzameling waar niets meer bij komt. De wereld is onherstelbaar veranderd sinds de laatste keer dat zij hem waarnam.

Samen tasten Ronald en Marianne zich een weg door een stad der zienden die almaar minder op hen lijkt te zijn ingericht. Voetje voor voetje, de stokken zacht ratelend over de stenen. Overal obstakels. In Op de tast blijkt niet kunnen zien te leiden tot een voortdurende dans met het onverwachte. Een boom die wordt omgehakt, een opgebroken stoep, een voetgangerslicht dat zwijgt. Zonder haast nemen ze de voor hen opgeworpen hordes. Ze tellen hun stappen. Af en toe, schijnbaar uit het niets, duikt een arm op, een arm waaraan een behulpzaam mens hangt, iemand die scherp ziet wanneer traag, doelbewust voortbewegen overgaat in gevaarlijk geploeter.

Ronald en Marianne leven hun leven zo normaal mogelijk. Lunchen buiten de deur, repeteren met het kerkkoor: ze banen zich een weg door een wereld die ze zich tot in detail in hun geheugen hebben geprent, maar die door de kleinste wijziging verandert in een terra incognita. Een smartphone bezitten ze niet. Daarin schuilt een gecreëerde wereld, zegt Ronald, eentje die in feite helemaal geen betekenis heeft. ‘Maar ik kan me vergissen.’

Soms vergeet je haast dat Ronald en Marianne niet kunnen zien. Wanneer ze tegenover elkaar zitten aan de ontbijttafel en met zorg hun boterham met Becel besmeren en kletsen over de boodschappen, is het net of zicht een luxeartikel is, alsof het zonder eigenlijk ook wel prima gaat. Binnenshuis is alles veilig.

Zodra ze eenmaal verhuisd zijn, begint het grote wennen. In een schemerig en vers appartement bewegen Ronald en Marianne zich niet zonder angst en onzekerheid door een wereld die ze nog in de vingers moeten krijgen, terwijl de dagelijkse nieuwscarrousel (‘Morgen breien in de recreatiezaal’) indringend door de luidsprekers klinkt.

Ik zou op deze plek de niet te missen analogie met de actualiteit kunnen uitspellen, maar daar komt u vast zelf ook wel uit.

Op de tast.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden