BEELDVORMERSSocial distancing

In Mumbai proberen duizenden arbeidsmigranten in één trein te stappen

Arbeidsmigranten bij Bandra Station in Mumbai, die hopen op een trein terug naar hun geboortestreek te stappen. Beeld AFP

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: de luxe van social distancing.

Op de dag dat premier Mark Rutte versoepelingen bekendmaakte van de lockdown, speelden zich in India taferelen af die social distancing in een ander, weidser perspectief plaatsen. Niet om iets af te doen aan het belang van sociale onthouding in de strijd tegen het virus of aan de schade die het medemensmijdende gedrag toebrengt aan onze economie, maar toch: fijn dat er fotografen zijn die het oog van hun camera gebruiken om ons voorbij onze eigen problemen te laten kijken.

Veel van de arbeidsmigranten die zich dinsdag hadden verzameld bij het Bandra Station in de Indiase miljoenenstad Mumbai, droegen het soort mondkapjes dat vanaf 1 juni ook in het openbaar vervoer in Nederland wenselijk wordt: het soort dat ongeschikt is voor medische doeleinden. Het was tegelijk ook de enige bescherming die zij ­genoten in het gedrang dat ontstond nadat duizenden naar het station waren gekomen in de hoop een plekje te bemachtigen op een speciale trein naar de deelstaat Bihar, de geboortestreek van de arbeidsmigranten. Nu ook Mumbai zich in lockdown bevindt, valt er niets meer te verdienen en doen ze wat ieder mens in vergelijkbare omstandigheden zou willen: terug naar huis gaan.

Fotograaf Indranil Mukherjee, werkzaam voor persbureau AFP, was er getuige van hoe de massa aanzwol, nadat een mengeling van nieuws en geruchten over ingelaste treinritten zich als een lopend vuurtje had verspreid onder de talloze gestrande arbeidsmigranten in Mumbai. Een speciaal treinkaartje was vereist, maar dat weerhield weinigen ervan zich naar Bandra Terminus te ­begeven. En als de wanhoop maar groot genoeg is en een plaatsje in een trein moet worden bevochten, zijn regels over social distancing gauw vergeten.

De aspirant-treinpassagiers probeerden de onderlinge afstand aanvankelijk halfslachtig te bewaren, zoals op andere foto’s van Mukherjee is te zien. Maar het wachten duurde lang en in de toenemende hitte zochten mensen dicht op elkaar bescherming ­tegen de brandende zon in de schaduw van grote dunne doeken die ze zelf omhooghielden. En toen de massa in beweging kwam, richting het perron, veranderde die in een kolkende mensenrivier. Volgens lokale media waren het er enkele duizenden, terwijl in de trein plaats was voor duizend passagiers. De achterblijvers werden, zoals het eufemistisch heet in de woorden van het gezag, ‘door de politie verspreid’: ze werden met de ­wapenstok uiteengeslagen.

Mukherjees foto van dat moment toont hoe de Indiërs door de politie met hun wapenstokken juist naar elkaar toe werden ­gedreven. Sommigen hebben al door dat er klappen vallen – ze kijken verbaasd over hun schouder naar de agenten met de geheven stok. Een jongen met een rood shirt links van de agent bekommert zich nog om een rubberen sandaal die in het gedrang van een voet is gegleden. Rechts van de agent staat een man in een lang gewaad, dat, doorweekt van het zweten, de contouren van zijn ruggegraat en ribbenkast toont. De rug die vermoedelijk een tel ­later zal ineenkrimpen door de klap met het fiberglas.

Het merendeel van de arbeiders op de foto is jong, wat ze hopelijk minder bevattelijk maakt voor de gevolgen van besmetting met corona, dat in situaties als deze vrij spel heeft. Nadat ze door de politie waren ‘verspreid’, zijn ze vermoedelijk teruggegaan naar de onderkomens waar ze gewoonlijk verblijven: in slums of, zoals Mukherjee eerder in een blog voor AFP liet zien, een plekje op straat. Nu de pandemie de krioelende metropool – ‘de stad waar zelfs de goden voor hun plekje moeten vechten’, schrijft de fotograaf – onder druk zet, worden de straatbewoners de stad uitgeperst, richting een station waar misschien een trein vertrekt.

Op de dag van Ruttes persconferentie en de samenscholingen in Mumbai kwamen uit het door corona geteisterde New York foto’s waarop is te zien hoe de stad probeert de anderhalvemeternorm voor de bewoners creatief te visualiseren. Zo zijn in het Domino Park in Williamsburg op het gras cirkels aangebracht die de wenselijke onderlinge afstand ondubbelzinnig tonen. Hinderlijk, dacht ik, zoals ze daar in het park binnen de lijntjes worden gedwongen. Maar als je de foto’s van Bandra Terminus hebt gezien, denk je toch ook: wat een luxe als je je aan de hinder van social ­distancing kunt overgeven.

Domino Park in Williamsburg op 17 mei 2020 in New York.Beeld Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden