'In mijn ogen zakte de PvdA door een morele bodem'

Te temperamentvol voor de Tweede Kamer en te activistisch voor de journalistiek komt Myrthe Hilkens (38) nu met een tv-programma over het politieke systeem.

Myrthe Hilkens.Beeld Frank Ruiter

Journalist of politicus? (1)

'Journalist. Karakterologisch heb ik een paar gebreken als het gaat om het Kamerlidmaatschap, dat heeft iedereen kunnen zien. Ik heb een iets te vurig temperament en ben daardoor niet zo diplomatiek.

'Tot ik voor de PvdA de Tweede Kamer inging, was ik journalist, onder meer voor het toenmalige dagblad De Pers. Mijn enige defect als journalist was dat ik veranderde in een activist als iets me aan het hart ging.

'Ik hoopte mijn activisme in de politiek kwijt te kunnen. Onder Job Cohen ben ik in de Kamer gekomen. Eerst als invaller, later op een vaste plek. De PvdA had toen een rol in de oppositie. Dat ging goed. CDA'er Gerd Leers was verantwoordelijk voor het vluchtelingenbeleid. Ik kon daar heel makkelijk over zeggen: 'Wat een onmenselijk beleid.' In een oppositierol is minder partijdiscipline vereist dan in het centrum van de macht, waarin de PvdA het daaropvolgende kabinet zat. Ik ben daardoor gesneuveld.

'Dat de PvdA wilde meegaan met de VVD in het strafbaar stellen van illegaliteit en het loslaten van de 0,7 procent voor ontwikkelingshulp, kon ik echt niet begrijpen. Ik wilde niet meteen stennis schoppen: er was zo veel euforie om ons onverwacht hoge zetelaantal en ik had en heb in veel PvdA-mensen vertrouwen. Maar met mijn twee kwesties waren geen monsterlijke bezuinigingsoperaties of hervormingen gemoeid, die lagen op het niveau van de moraliteit. Als ik daar wat van zei, kreeg ik te horen: regeerakkoord, regeerakkoord, regeerakkoord. Maar van het regeerakkoord was door alle deelakkoorden met de oppositie weinig meer over.'

Spijt van opstappen of ik kon niet anders?

'Ik kon niet anders. In een krant werd geschreven dat de nieuwe generatie Kamerleden de schoonheid van het compromis uit het oog is verloren. Dat vond ik een aanmatigende aanname. Ik denk dat een succesvol compromis valt of staat bij het gegeven dat geen van de partijen door een morele bodem zakt en dat deed de PvdA in mijn ogen wel.

'Ik had echt slapeloze nachten. En ik vind het fijn om te slapen, dus ben ik opgestapt. Als ik dit van tevoren had geweten, was ik de Kamer niet ingegaan. Dat had ik mezelf bespaard, en de PvdA trouwens ook.'

Journalist of politicus? (2)

'Na mijn vertrek in 2014 uit de Kamer heb ik een burn-out gehad - een stom modewoord. Ik wist nooit wat ermee werd bedoeld, maar nu wel. Ik was fysiek ziek. Gedurende een lange periode kweekte ik meer stresshormonen dan ik kon afbreken. Als ik bij het wakker worden een volle wasmand zag staan, kon ik hartkloppingen krijgen en duizelig worden.

'Ik voel me inmiddels weer goed en mijn heilige voornemen is om eindelijk te gaan schrijven. Ik heb net een contract getekend voor een boek en een essay. Mijn boek komt in het kielzog van What the Hague, het programma dat ik voor de NTR maak. What the Hague onderzoekt de cirkel van beïnvloeding binnen de politiek. Hoe wordt de kiezer verleid om in het stemhokje een bepaalde keuze te maken? Hoe werkt politieke framing? Ook analyseer ik het huwelijk tussen de drie belangrijkste deelnemers aan ons politieke systeem: de kiezer, de journalist en de politicus.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Myrthe Hilkens in What the Hague?!Beeld NTR-Frank Ebbe

Ik ben authentiek in talkshows of niemand is authentiek in talkshows?

'Ik ben niet authentiek aan een talkshowtafel. Er draaien camera's om me heen, ik zit tegenover een beroemd iemand, ik ben op mijn hoede want ik ken niet alle vragen van tevoren en er zit publiek. Dan ben ik echt iemand anders dan aan deze keukentafel.

'René van Dammen, die naar patronen in kijkcijfers kijkt, zei laatst tegen me dat ik het goed deed qua kijkcijfers als ik aan een talkshowtafel zat. Dat komt, zei hij, doordat ik weleens zeg dat ik geen pasklaar antwoord op een vraag heb. Blijkbaar is authenticiteit ook perceptie. Als bijna alle politici op iedere vraag een antwoord paraat hebben en één politicus twijfelt hardop, denkt het publiek: die politicus is authentiek, die durft te twijfelen op tv.

(Lachend) 'Nu René dit tegen me heeft gezegd, durf ik nooit meer 'daar heb ik geen pasklaar antwoord op' te zeggen, want dan is het: 'Zij is niet authentiek, dat zegt ze alleen maar omdat ze weet dat het werkt.'

Onder of boven de rivieren?

'Met het ene been eronder en met het andere been erboven. Onder de rivieren snappen ze dat het leven er ook is om geleefd te worden. Dat je heel veel gedaan krijgt in een versnelling net onder de hoogste. Als je een trein mist, komt er wel weer een volgende.

'In het zuiden is de vraag überhaupt niet: mag ik mee-eten? Je eet gewoon mee. Als daar te weinig voor in huis is, snijdt de rest maar wat van zijn vlees af. Hier in Noord-Holland zei iemand ooit: 'Sorry, ik heb daar niet op gerekend, een volgende keer.' Dat voelde voor mij als een afwijzing van de essentie van zo'n beetje alles. Voor mij draait het leven niet om eten en drinken, maar om het delen ervan. Wat heb je nou aan een goede fles wijn als je hem in je uppie opzuipt?

'Ik hou wel van de directheid hier. Het beeld van Limburgers is toch dat ze, om A te vertellen, eerst naar B, C en D gaan, en dan moet je eigenlijk snappen dat A de boodschap is. En ik ben ontzettend dol op de duinen. Als ik zou moeten kiezen, kies ik boven de rivieren. Mijn moeder is hier, mijn broer is hier, mijn zus is hier.'

Weinig vrouwen in talkshows: ligt aan vrouwen of ligt aan talkshows?

'Aan allebei. Redacteuren of presentatoren zeggen: 'Vrouwen kennen altijd iemand die deskundiger is of hun kind is jarig.' Toen dacht ik: daar zouden al die mannen eens een voorbeeld aan moeten nemen. Ten eerste is de verjaardag van je kind een heel goede reden om niet tien minuten op televisie te gaan zitten. Ten tweede: die deskundigheid. Ik ga die mannetjes maar geen naam geven, maar het zijn typische mannetjes. De ene keer hoor ik het typische mannetje zeggen dat de opstelling van het Nederlands elftal niet deugt. De volgende keer zegt hij dat de gasboring in Groningen geen goed idee is, dan hoor ik dat mannetje over de hypotheekrenteaftrek en dan over het vluchtelingenprobleem. Het mannetje zou eens moeten denken: wie ben ik om over al die dingen als deskundige op te treden op televisie?

'Bij What the Hague zijn we specifiek op zoek gegaan naar vrouwen. Dat is moeilijk, want in het politieke domein komen mannen vanzelf bovendrijven. 'Zitten er binnen jouw faculteit geen vrouwen die met goed promotieonderzoek bezig zijn?', vroegen we. Een enkele keer lukte het daardoor een vrouw te vinden.'

Diederik Samsom of Lodewijk Asscher?

(Fluisterend) 'Ja jezus.' (Lange stilte) 'Deze vind ik echt heel moeilijk. Wat ik moeilijk vond aan Diederik Samsom, is hetzelfde als wat ik leuk en bewonderenswaardig aan hem vond: een oerdrive en een fors temperament. Die man heeft in alle opzichten een hoge prijs betaald voor deze coalitie. Hij was bereid door te gaan, ondanks gemor van zijn achterban. Ik was in zijn positie wel door mijn hoeven gezakt. We hadden veel conflicten, maar dat betekent niet dat ik hem een slecht mens vind.

'Lodewijk Asscher en ik hadden veel meer een klik, op persoonlijk en politiek vlak. Diederik is meer de bèta-politicus, Lodewijk de verbinder. De thema's waar Lodewijk als wethouder in Amsterdam mee bezig was, zoals het aanpakken van vrouwenhandel, gaan mij ook aan het hart. Ik ben helemaal geen bèta: ik krijg de kriebels van politiek die vernauwd wordt tot koopkrachtplaatjes.

'Ik plaats wel vraagtekens bij Asschers koers tijdens de verkiezing om het leiderschap van de PvdA. Hij constateerde dat veel PvdA-kiezers niet tevreden waren over het beleid van Rutte-II. Dat is kwetsbaar, omdat hij minister en vicepremier van dat kabinet is. Maar tussen Samsom en Asscher kan ik echt niet kiezen.'

Zwevende of vastbesloten kiezer?

'Ik zweef. Deze fase van de verkiezingen is nog prematuur; één televisiedebat kan alles veranderen. We weten wat dat betreft nog niks, maar we zien wel een trend die al langere tijd gaande is: links staat historisch laag in de peilingen. Ik vind het belangrijk dat één linkse partij heel groot wordt.

'Ik volg veel klimaatwetenschappers, vanuit die groep regent het alarmistische berichten. De partij waar ik op stem moet daarom goed scoren bij klimaatkwesties. GroenLinks staat hoog op die lijst.'

Tekst gaat verder onder de video.

Myrthe Hilkens

1979 Geboren in Geleen

1991-1996 Havo aan het Nassaucollege in Breda

1996-2003 Hogeschool Journalistiek Tilburg

2003-11 Journalist, onder meer bij De Pers en Oor

2009 Publicatie McSex, de pornoficatie van de samenleving

2011 Kamerlid als vervanger van Nebahat Albayrak

2012 Verkozen als Tweede Kamerlid namens PvdA

2013 Stapt op als Tweede Kamerlid

2017 Tv-programma What the Hague (NTR)

Myrthe Hilkens woont in Bennebroek met haar man en twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden