Recensie Mary Queen of Scots

In Mary Queen of Scots schemert de tijdsgeest iets te veel door (drie sterren)

filmstill Mary Queen of Scots.

Kostuumdrama’s zeggen doorgaans meer over de tijd waarin ze gemaakt zijn, dan over de tijd die ze uitbeelden. Er is haast geen sterker argument voor deze stelling te bedenken dan Mary Queen of Scots, een film die zich afspeelt in de 16de eeuw, maar waarin de tijdgeest van nu in vrijwel elke scène doorklinkt.

Deze prachtig vormgegeven historische film vertelt het verhaal van de spanningen tussen de Engelse koningin Elizabeth en haar nicht, de Schotse koningin Mary. De laatste keerde op 18-jarige leeftijd als weduwe terug uit Frankrijk om in Schotland haar troon op te eisen. Dit zorgde voor een verschuiving in het machtsevenwicht op het eiland: als katholieke koningin, die vanwege haar afkomst ook aanspraak kon maken op de Engelse kroon, kreeg ze tegenstand van zowel de protestanten in eigen land als van de Engelse buren.

Elizabeth en Mary worden in deze film afgeschilderd als vrouwen die vijanden zouden moeten zijn, maar daarvoor te veel in elkaar herkennen. Beiden staan aan de top van een machtspiramide, zijn omringd door machtswellustige mannen die niet te vertrouwen zijn, staan ze onder druk een troonopvolger te baren en worden ondermijnd vanwege hun vrouwelijkheid. Josie Rourke, die als theaterregisseur haar filmdebuut maakt, laat het rode haar van beiden heerlijk opvlammen in het palet van grijsblauwe tinten. Het onderstreept tegelijkertijd hun verbondenheid en hun uitzonderingspositie.

Het is niet alleen die nadruk op man-vrouwverhoudingen waarin de tijdsgeest zich verraadt. De katholieke koningin Mary blijkt een vrijdenker, die geen problemen heeft met homoseksualiteit, pleit voor vrijheid van religie en gelooft in de liefde. Verder castte Rourke uit principe kleurenblind, tegen de historische werkelijkheid in.

Geeft niet natuurlijk, het briljante The Favourite liet eerder al zien hoeveel wilde vrijheid je kunt permitteren binnen het genre. Het veel traditionelere Mary Queen of Scots echter, toont vooral dat historische ontwikkelingen soms onbegrijpelijk of onlogisch worden als je de personages te eigentijds maakt. En de talloze politieke spelletjes die scenarist Beau Willimon (House of Cards) opdient zijn op zichzelf al ingewikkeld.

Daarbij heeft het voor een film die feministische statements wil maken een vrij simpel vrouwbeeld. Mary Queen of Scots suggereert dat vrouwen van nature zachtaardig en solidair zijn, en verlangen naar moederschap – zelfs de ‘maagdelijke koningin’ Elizabeth staart smartelijk naar haar schaduw als die een zwangere buik lijkt te hebben – maar dat die eigenschappen op machtige posities onhoudbaar zijn.

Saoirse Ronan verenigt een goed hart, passie en ambitie moeiteloos in één persoon: haar gevoelige Mary gaat ten onder. Als Elizabeth sluit Margot Robbie haar hart af en wordt steeds onmenselijker, benadrukt door haar steeds witter gepoederde gezicht dat een hard masker lijkt. ‘Ik moest een man worden’, huilt ze letterlijk. Het is te danken aan deze geweldige actrices dat zij van personages met dit soort uitspraken alsnog mensen van vlees en bloed van weten te maken.

KostuumdramaMary Queen of Scots
Regie Josie Rourke
Met Saoirse Ronan, Margot Robbie
In 79 zalen; 126 minuten 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.