In Iran omstreden kunstcollectie keizerin Farah Diba toch te zien - in Iran zelf

Het kan verkeren. Vanaf begin dit jaar zouden kunstschatten uit het Tehran Museum of Contemporary Art in Berlijn en Rome te zien zijn in een exclusieve, nooit eerder vertoonde presentatie. Met topwerk van ondermeer Jackson Pollock, Mark Rothko, Kees van Dongen, Pablo Picasso, Francis Bacon en Andy Warhol. Schilderijen en beeldhouwwerken die in Iran lange tijd omstreden waren, want gekocht door de vroegere keizerin Farah Diba, en daarom veelal opgeborgen in het depot. De tentoonstellingen werden met veel tromgeroffel aangekondigd - en met evenveel geroffel afgeblazen. En wat blijkt nu? Hangen ze in Teheran diezelfde werken gewoon doodleuk zelf op.

Trinidad Fernandez, geschilderd door Van Dongen

Zo kan het dus inderdaad verkeren dat afgelopen dinsdag in de zalen van het Iraanse museum een tentoonstelling openging, onder de welluidende titel: 'Selected Works of Tehran Museum of Contemporary Art. Berlin-Rome Travelers'. Alleen al de toevoeging 'Berlijn-Rome reizigers' is veelzeggend. Indirecte boodschap: als ze de kunstwerken in Duitsland en Italië niet wensen te tonen, dan doen wij het wel.

Daar hangen en staan ze dan. De twee vibrerende Rothko's, met hun karakteristieke gele en rode kleurbanen, opgehangen tegen een roodbruine achtergrond. Haast hetzelfde roodbruin als de onderschildering van Pollocks Mural on Indian Red Ground. De twee levensechte boksers van Duane Hanson; het portret van een excentrieke Spaanse schone, Trinidad Fernandez, geschilderd door Van Dongen.

De afgelopen veertig jaar lagen ze meer in de ondergrondse bunker dan dat ze bovengronds, op zaal te zien waren geweest. Opgeslagen onder condities die niet bepaald optimaal konden worden genoemd: vochtig, warm, stoffig en gewillig slachtoffer van een (volgende) overstroming. Gebrek aan aandacht en een mate van verwaarlozing waren hun deel, niet zozeer door het depotpersoneel down stairs; wel door de directie en politici up stairs. Dat het werk nu in Teheran toch zo pontificaal wordt getoond, zal te maken hebben met dat er 'up stairs' wat is veranderd. Sinds een paar weken heeft het Teheraanse museum een nieuwe directeur. En in die paar weken werd besloten dat deze tentoonstelling er zou komen. Wat de achterliggende motieven precies zijn, is moeilijk te peilen.

De twee boksers van Duane Hanson.

Zeker, het zal 'Teheran' niet lekker hebben gezeten dat de buitenlandse reis naar Duitsland en Italië niet doorging. Hoewel ze daar volgens de Duitsers zelf verantwoordelijk voor waren. Aanvankelijk zou de expositie in Berlijn begin december vorig jaar worden geopend. Door de komst van een nieuwe cultuurminister in Iran en de vertraging van de juiste exportvergunningen werd de opening verschoven naar januari dit jaar. Kwam bij dat er in Iran onder kunstenaars protesten waren. Door de kunstwerken aan het Westen uit te lenen zouden ze wel eens slachtoffer kunnen worden van claims tegen Iran. Met als gevolg dat de schilderijen en beelden in buitenlandse collecties zouden blijven.

Lees verder onder de foto.

Jackson Pollocks Mural on Indian Red Ground.

Toen uiteindelijk ook januari niet haalbaar bleek besloten de Duitsers (en daarmee ook de Italianen) af te zien van de hele onderneming. Dat het werk nu wel in Teheran aan de muur hangt zal de Iraanse oppositie, tegen de buitenlandse toer, tevreden stellen en wellicht de Westerse kunstliefhebber naar Iran lokken. Verdient Iran de misgelopen drie miljoen euro, die het met de toer zou ontvangen, misschien toch weer terug.

Selected Works of Tehran Museum of Contemporary Art. Berlin-Rome Travelers. T/m 16 juni.

Pollocks en Picasso's verpieteren in kelder in Iran

De mooiste collectie westerse kunst buiten het Westen bevindt zich in Teheran, waar het in een kelder is opgesloten als een politieke gevangene. Verslaggever Rutger Pontzen kreeg begin dit jaar toegang tot de verzameling. Lees hier zijn reisverslag (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden