In Hongarije gaat het in de media over tegenpolen die elkaar laten uitpraten

De media in Hongarije maken zich nogal druk over een debat tussen twee tegenpolen, waarvan het transcript op internet is gezet, constateert onze correspondent Jenne Jan Holtland.

Demonstranten verzamelden zich op 2 oktober om te protesteren tegen het door premier Viktor Orbán uitgeroepen referendum over de door de EU verplichte opname van vluchtelingen. Foto Daniel Rosenthal / de Volkskrant

In Boedapest vond een maandje terug een ontmoeting plaats tussen twee vrouwen. De een, Anne Applebaum, becommentarieert Oost-Europa en Rusland voor The Washington Post. De ander, Maria Schmidt, is een Hongaarse historica die stevig aan de zijde van premier Viktor Orbán staat. Ze verschillen van mening over zo'n beetje alles: de vluchtelingencrisis, de rol van duizend-dingen-boeman George Soros en het knevelen van ngo's en kritische media. Dat kon niet anders dan een vrolijke middag worden.

Het vijftien pagina's lange transcript is op het web geslingerd door Schmidt en daarna door de woordvoerder van Orbán - in een Engelse vertaling. Hongaarse media namen het over, vergezeld van de goedgemutste kop: 'Maria Schmidt: we zitten in een cultuuroorlog.'

Om de afloop maar gelijk weg te geven: Applebaum en Schmidt zijn elkaar aan het eind van de vijftien pagina's geen nanometer genaderd. Jammer natuurlijk en een gemiste kans, maar niet verrassend.

De verrassing zit hem in de tête-à-tête zelf: die is nogal schaars in zijn soort. Hongarije en Polen gaan gebukt onder een soort maatschappelijke apartheid, bij gebrek aan een beter woord. Regeringsaanhangers en -critici hebben hun eigen mediakanalen, hun eigen wereldbeelden, woordgebruik en angsten (Soros! Binnenlandse dictatuur!). Onder de kerstboom zullen gezinnen het onderwerp politiek angstvallig mijden. Dat de twee vrouwen elkaar laten uitpraten, is eigenlijk al groot nieuws.

Vertel eens, zegt Applebaum aan het begin: ooit waren wij goede vriendinnen. Waar is het misgegaan? Schmidt antwoordt dat de tweespalt begonnen moet zijn in de Obama-tijd. Tijdens een bezoek had Obama zich negatief uitgelaten over een Hongaarse antisemiet uit de Tweede Wereldoorlog. Schmidt vond dat ongeoorloofde inmenging, Applebaum viel niet van haar Obama-geloof.

Anne Applebaum spreekt in Boedapest
Historica Maria Schmidt

Over de vluchtelingencrisis heeft de Bulgaar Ivan Krastev opgemerkt dat het een soort 9/11 was voor Oost-Europa. Schmidt lijkt dat ook zo te voelen. In de Tweede Wereldoorlog, zegt ze, besloten de Duitsers 'met wie we niet samen mochten leven, en nu willen ze bepalen met wie we wél moeten samenleven'.

Echt spannend wordt het wanneer de vrouwen het hebben over Figyelö, tot vorig jaar een onafhankelijk blad. De nieuwe eigenaar draagt de naam Maria Schmidt. Sindsdien vergelijkt Figyelö ngo's met Islamitische Staat. Voor Applebaum de aanleiding om haar een 'neobolsjewiek' te noemen.

Het blad dat Maria Schmidt heeft gekocht.

Schmidt: 'Ik ben een neobolsjewiek geworden omdat ik het blad gekocht heb?'

Applebaum: 'Niet omdat u het blad hebt gekocht, maar vanwege de manier waarop u de politieke koers heeft veranderd.'

Schmidt: 'Dus? Wat moet ik dan doen? Het is mijn geld, ik betaal belastingen. Natuurlijk wil ik mijn waardensysteem erin terugzien.'

Applebaum: 'En u ziet het nut niet van een blad met onafhankelijke opvattingen?'

Schmidt: 'Wat betekent dat? Onafhankelijk van wie en wat?'

Applebaum: 'U kunt zich geen journalistiek voorstellen die zowel de regering kan bekritiseren, die ware verhalen brengt, geen politieke kant kiest en ngo's niet gelijkstelt aan IS?'

Schmidt: 'Hebben de VS niet ook een pers die verdeeld is in twee kampen? (...) Wat betekent onafhankelijk? Ik begrijp het niet. Noem me één onafhankelijke krant in de VS.'

Op Twitter liet Applebaum, die op die vraag uiteraard haar werkgever noemde, weten dat ze geen toestemming had gegeven voor het vrijgeven van het transcript. Sterker: zij was degene die Schmidt benaderd had, dus waarom had die het online gezet? Applebaum wil het interview gebruiken als achtergrondmateriaal voor een nieuw boek, verklaarde ze. Daar kunnen we ons vast op verheugen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.